Từ bộ phim tư liệu âm nhạc...
"Search for Sugar man" là bộ phim tài liệu về Sixto Rodriguez, nhạc sĩ người Mỹ gốc Mexico nhưng lại là "ngôi sao sáng" trên "bầu trời âm nhạc" Nam Phi. Với hầu hết các bộ phim tài liệu ngày nay đều liên quan đến chủ đề nặng nề như chiến tranh, bệnh tật, giết người hoặc chính trị, do đó người ta khá sửng sốt khi khám phá ra bộ phim phi tiểu thuyết với cung bậc trần thuật câu chuyện cổ tích và sự rung cảm dễ chịu vốn thuộc về thể loại phim hài chính thống của Hollywood.
Nhưng điều đó có chính xác với những gì thuộc về đạo diễn 35 tuổi, Malik Bendjelloul, người trước đây đã thực hiện một loạt phim tư liệu âm nhạc ngắn cho truyền hình Thụy Điển, đã đề xuất ra trong "Searching for Sugar man". Không có gì ngạc nhiên, khi bộ phim đã đoạt giải thưởng tại Liên hoan Phim Sudance vào mùa đông năm ngoái và bây giờ nó nằm trong danh sách những phim tài liệu hay nhất tranh giải Oscar.
Bộ phim là câu chuyện về những hy vọng bị tiêu tan và tài năng bị trù dập. Khán giả tìm hiểu vấn đề này thông qua các cuộc phỏng vấn với các nhân vật trong nền công nghiệp âm nhạc và người dân địa phương Detroit, vào năm 1970, ca sĩ - nhạc sĩ người Mỹ gốc Mexico, có tên là Sixto Rodriguez đã phát hành một album, cùng lúc đã thu hút những tuyên bố tài năng từ các nhà phê bình và sản xuất. Nhưng bản ghi âm đó đã bị phá hỏng và nghệ sĩ này buộc phải lui về ở ẩn.
Album đó đã trôi dạt theo sóng gió thời gian đến tận vùng đất rất xa nước Mỹ, đó là Nam Phi. Thật kỳ lạ, ở nơi đó nó nhanh chóng được đón nhận và nhanh chóng "biến" Rodriquez trở thành tượng đài âm nhạc, hiên ngang sánh vai với các "ông lớn" là Beatles và Bob Dylan. Rodriguez có chất giọng trong sáng, đầy xúc cảm với tiếng đàn guitar acoustic và ca từ mãnh liệt, đã sản sinh ra nhạc nền đặc biệt thích hợp cho phong trào đấu tranh tiến bộ ngày càng dâng cao nhằm kết thúc chủ nghĩa phân biệt chủng tộc apartheid của người dân Nam Phi.
Nhưng không một phương tiện truyền thông nào "phủ sóng" về Rodriguez bước ra khỏi nước Mỹ, các trang web còn rất thiếu tên nghệ sĩ Rodriguez trong danh mục tìm kiếm toàn cầu. Đó là thực tế mà Rodriguez đã trải qua trong nhiều thập niên, ông hoàn toàn không biết gì về thành công vẻ vang của mình ở Nam Phi.
Với nhịp độ nhanh, mạnh kéo dài trong 80 phút, "Searching for Sugar man" sử dụng các lời nhân chứng chủ đạo, cảnh quay tư liệu lưu trữ, hiệu ứng đồ họa và nhạc nền trong phim là âm nhạc của Rodriguez đã dẫn dắt khán giả bước trên hành trình để người nghệ sĩ này mặt giáp mặt với đông đảo người hâm mộ cùng sự công nhận rộng rãi, điều mà ở quê nhà, ông có nằm mơ giữa ban ngày cũng không thể có.
... đến việc quẳng gánh hư danh sống đời thanh thản
Đạo diễn Bendjelloul chẳng có gì ở Nam Phi khi thực hiện bộ phim này, nhưng ông lại may mắn có các cộng sự tuyệt vời, đó là Stephen Segerman người hâm mộ nhạc rock cuồng nhiệt và nhà báo âm nhạc Craig Bartholomew Strydom.
Các đạo diễn đan xen câu chuyện của họ với điều đó để dành cho các cộng sự của Rodriguez, những người đã nói lên sự bối rối đầy tiếc nuối để ông có thể vượt qua thất bại của mình (hoặc công chúng Mỹ không bóp nghẹt ông), trước khi trôi tuột vào một chuỗi câu chuyện tự sự buồn rồi hình thành hành động cuối cùng: Rodriguez là chính mình, Rodriguez không gục ngã.
Thời gian cùng những biến cố cuộc đời giờ đây đã khắc họa rõ nét chân dung Rodriguez trông rất giống ngôi sao nhạc rock có tuổi, với mái tóc bù xù, gương mặt dãi dầu mưa nắng, mắt đeo kính râm và luôn cháy hết mình trong đam mê âm nhạc. Nhưng trong cuộc sống Rodriguez lại tìm đến sự thanh thản: nói năng ngọt ngào, cùng lúc với sự xa rời vật chất thực tế và cám dỗ, cả hai điều đã khiến khán giả xúc động bởi tiết lộ về sự nổi tiếng mà ông chưa bao giờ biết mình đã có.
Báo giới đã phỏng vấn con gái thứ ba của ông, đồng thời cũng là người hâm mộ kiêm đồng nghiệp, con gái ông đã khắc họa hình tượng cha mình như một nhà hoạt động có trái tim nóng cùng bầu nhiệt huyết luôn sục sôi khát vọng đấu tranh, bảo vệ những người yếu thế trong xã hội Mỹ (ông đã tranh cử không thành công chức thị trưởng Detroit), hiện đang sống hạnh phúc với những điều giản dị: công việc, gia đình và âm nhạc là niềm đam mê bất tận, nhưng không nhất thiết phải có vinh quang hay vận may.
"Searching for Sugar man" là bộ phim nói về một người đàn ông hơn là một huyền thoại, nói nhiều về sự trải nghiệm của tình yêu thương để đến với mức độ thấp hơn đó là nghệ sĩ đang được yêu mến nhưng chẳng mấy ai biết đến.
Sự thiếu vắng các câu hỏi báo chí khó giải đáp có liên quan đến lý do chính xác vì sao âm nhạc của Rodriguez đã không thành công ở Mỹ, vì sao ông đã thoát khỏi cảnh tình vô cùng ngang trái, cay đắng và sự mâu thuẫn với thanh danh đang nổi lên lặng lẽ của ông. Đạo diễn Bendjelloul đã cho khán giả biết toàn diện về bức chân dung nghệ sĩ Rodriguez như là một câu đố bí ẩn, người đã khéo léo thoát khỏi tầm với của công chúng nhưng vui hưởng sự tự do, tự tại, điều mà bộ phim tư liệu tuyệt vời này đã tôn vinh với tất cả sự yêu mến dành cho Rodriguez
