Với 467/485 (93,59%) đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành, sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật Nhà ở (sửa đổi). Luật gồm 8 chương, 129 điều, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2027.
Mỗi cá nhân chỉ được mua, thuê mua 1 căn nhà ở xã hội
Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, về nhà ở xã hội, dự thảo luật quy định phát triển, quản lý sử dụng nhà ở xã hội, trong đó quy định về bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội sau 5 năm theo hướng chỉ bán lại nhà ở cho đúng đối tượng, giá bán do các bên thỏa thuận và không phải nộp tiền sử dụng đất.
Luật xác định nhà ở xã hội là một loại nhà ở chính sách, được đầu tư xây dựng theo dự án để bán, cho thuê mua, cho thuê đối với các đối tượng theo quy định. Đáng chú ý, mỗi cá nhân, hộ gia đình thuộc diện được hưởng chính sách chỉ được mua hoặc thuê mua 1 căn nhà ở xã hội. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng một người hoặc một hộ gia đình tiếp cận nhiều căn nhà ở xã hội, trong khi những người có nhu cầu thực sự vẫn chưa có cơ hội.
Trong thời hạn 5 năm kể từ ngày bên mua, bên thuê mua nhà ở xã hội đã thanh toán đủ tiền mua, thuê mua nhà ở mà có nhu cầu bán nhà ở này thì chỉ được bán lại cho chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội hoặc bán lại cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội với giá bán tối đa bằng giá bán nhà ở xã hội này trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội. Việc nộp thuế thu nhập cá nhân thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.
Sau thời hạn 5 năm kể từ ngày đã thanh toán đủ tiền mua, thuê mua nhà ở, bên mua, bên thuê mua nhà ở xã hội được bán lại nhà ở này cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội theo quy định của luật này nếu đã được cấp Giấy chứng nhận. Bên bán không phải nộp tiền sử dụng đất và phải nộp thuế thu nhập theo quy định của pháp luật về thuế.
Việc mua bán, chuyển nhượng nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân cũng được quy định tương tự như việc mua bán, chuyển nhượng nhà ở xã hội nêu trên.
Cùng với đó, dự thảo luật quy định rõ các vấn đề được Hội nghị nhà chung cư quyết định, trong đó bổ sung cơ chế giám sát ban quản trị, cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương. Quy định quyền và nghĩa vụ của ban quản trị nhà chung cư, trong đó quyết định việc ban quản trị có thể trực tiếp hoặc thuê tổ chức, cá nhân phù hợp để thực hiện một số công việc của ban quản trị nhằm nâng cao chất lượng quản lý, giám sát cho ban quản trị.
Luật giao Bộ Xây dựng quy định về việc hoạt động của đơn vị quản lý vận hành nhà chung cư. Quy định trách nhiệm bàn giao, cưỡng chế bàn giao kinh phí bảo trì.
Người nước ngoài được mua không quá 30% số căn hộ ở một chung cư
Một trong những nội dung đáng chú ý của luật là quy định về sở hữu nhà ở tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài. Theo đó, cá nhân nước ngoài được phép nhập cảnh vào Việt Nam có thể sở hữu căn hộ chung cư thông qua hình thức mua, thuê mua nhà ở thương mại của chủ đầu tư dự án; nhận tặng cho, nhận thừa kế nhà ở thương mại trong các dự án không thuộc khu vực cần bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Đáng chú ý, luật quy định tổ chức, cá nhân nước ngoài chỉ được sở hữu không quá 30% số lượng căn hộ trong một tòa nhà chung cư. Trường hợp dự án có nhiều tòa nhà chung cư, tỉ lệ tối đa 30% được áp dụng đối với từng tòa nhà. Quy định này tạo hành lang pháp lý cho người nước ngoài tham gia thị trường nhà ở Việt Nam, nhưng đồng thời đặt ra giới hạn cụ thể về tỉ lệ sở hữu, tránh tập trung quá mức quyền sở hữu căn hộ vào một nhóm chủ thể.
Đồng thời, không phải mọi dự án nhà ở đều được phép bán cho người nước ngoài. Các địa phương có trách nhiệm xác định, công khai danh mục dự án đầu tư xây dựng nhà ở cho phép tổ chức, cá nhân nước ngoài sở hữu. Trong quá trình lựa chọn chủ đầu tư dự án, địa phương phải lấy ý kiến Bộ Quốc phòng, Bộ Công an để bảo đảm dự án không nằm trong khu vực cần bảo vệ quốc phòng, an ninh.
Đối với thời hạn sở hữu, cá nhân nước ngoài được sở hữu nhà ở theo thỏa thuận trong giao dịch nhưng không quá 50 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận. Nếu có nhu cầu, người sở hữu được gia hạn một lần theo thời hạn sử dụng còn lại của nhà chung cư, nhưng không quá 50 năm.
Luật cũng quy định trường hợp cá nhân nước ngoài kết hôn với công dân Việt Nam đang sinh sống tại Việt Nam thì được sở hữu căn hộ chung cư là tài sản chung và có các quyền của chủ sở hữu căn hộ như công dân Việt Nam.