Quyền lực của cái đẹp

Lúc này, chỉ cần nghe đến từ “đẹp”, người ta dễ liên tưởng đến 25 cuộc thi hoa hậu và người đẹp được cấp phép từ đầu năm đến nay. Hóa ra, có lúc cái đẹp khiến người ta lo lắng không kém gì 7.8% lạm phát toàn cầu trong quý II năm 2022, đến những thống kê biến đổi khí hậu… Nhưng trong bài viết này,  người viết muốn nhắc tới vẻ đẹp như một giá trị chi phối đến cảm xúc, đến nhận thức, quan niệm của cộng đồng.

Đẹp cũng là nội lực sống của con người hôm nay. Chúng ta phấn đấu, hy sinh, vượt qua thách thức âu cũng vì để cho cuộc sống này đẹp hơn. Dẫu AI (trí tuệ nhân tạo) đã rất phát triển trong mọi lĩnh vực thì cũng rất khó để tiếp cận với tâm lí, cảm xúc cộng đồng trước cái đẹp. Trong cuộc sống hôm nay, vẻ đẹp là thứ quyền lực mềm đầy uy lực, khiến người ta phải suy nghĩ, phải hướng về nó, thậm chí phục tùng nó vô điều kiện.

image001.jpg -0
Những bó hoa được đặt dưới chân tượng đài “Công an nhân dân vì nhân dân phục vụ”, Công viên Thống Nhất, sáng 3/8. (Ảnh: Quỳnh Nguyễn).

Trong cuộc đời mình, sẽ đến một lúc bạn nhận ra cái đẹp không chỉ có trong những câu chuyện vui, những điều may mắn mà còn lắng lại trong những giọt nước mắt. Giá trị của một sự hy sinh, một sự thiệt thòi, nhường nhịn không gì khác ngoài vẻ đẹp. Con người có thể liều mình lao xuống nước, có thể vượt qua những bậc thang bén lửa để không chỉ cứu lấy một hay nhiều người mà để giành giật lại phần tốt đẹp trước cái ác, cái xấu, sự hiểm nguy.

Sự hy sinh của ba chiến sĩ Đội Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an quận Cầu Giấy trong vụ hỏa hoạn chiều  1/8, tại quán karaoke số 231 phố Quan Hoa (quận Cầu Giấy) sẽ khắc ghi một tượng đài trong lòng nhân dân. Khi đất nước đã không còn tiếng súng, dù xã hội đã phát triển đến đâu thì người dân vẫn cần một tấm lá chắn bảo vệ sinh mệnh cao cả và bất khuất như thế. Thế hệ sau lại sẽ có những hành động cao cả, vì cộng đồng, họ sẽ tiếp tục xác lập những tượng đài mới trong lòng dân cho thời đại của mình. Lịch sử của chuẩn mực đạo đức, của truyền thống văn hóa cũng chính là lịch sử của những tấm lòng cao cả tận hiến và chúng ta giữ gìn.

Ngẫm ra, trong cuộc sống này luôn có những cuộc chiến âm thầm để bảo vệ cái đẹp. Ở đó, không có một cơ quan cấp phép, không thể có người lính nào canh gác bởi nó diễn ra chính trong tâm hồn mỗi người. Thế nào là đẹp, chỉ cần đẹp với mình là đủ hay phải đẹp như một sự góp sức cho giá trị tinh thần của cộng đồng. Tạo lập được cái đẹp trước cộng đồng, đặc biệt là trước sự chi phối của mạng xã hội hôm nay lại càng khó hơn. Hoa hậu vừa đoạt vương miện đã được “chấm lại” trên bàn phím, người lái xe leo lên mái tôn đón em bé lập lức được mổ xẻ xem có bắt được em bé hay không? 

2_cuoi_03-1659668776552.jpg -0
Bản lĩnh của những người lính cứu hỏa được tôi luyện trong lửa.

Khi người viết vô tình ngắm lại bức ảnh cũ chụp cảnh hai em học sinh khi múa tập thể không dám cầm tay trực tiếp mà phải gián tiếp qua một chiếc thước kẻ nhỏ vừa bật cười vừa thấy thú vị. Ngày nay, nếu ở vào độ tuổi đó một em bé đã có thể về khoe với bố mẹ sau giờ tan học rằng: “Mẹ ơi con có bạn gái ở lớp rồi đấy, con thích bạn…” . Còn bé gái kia cũng chẳng vừa, bé sẽ khoe với cả nhà là mình là người yêu của bạn này, bạn kia. Chuyện trẻ con thoạt nghe chẳng phương hại đến ai, nhưng nên nhớ với lứa tuổi của các con đó hoàn toàn là một chuyện to tát. Hai thời điểm khác nhau, hai thế hệ khác nhau, quan niệm về cái đẹp cũng đã khác. Thấy gì là hay ho (đẹp) bé sẽ hướng đến, điều mà chúng ta cho xem nhẹ, với chúng là hệ trọng và ngược lại.

Vậy từ lúc nào, các cô bé, cậu bé dám bỏ đi cái thước kẻ như một gạch nối để cầm tay nhau và bày tỏ tình cảm rất hồn nhiên như thế? Chắc chắn, những đứa trẻ “tiên phong” đã nhận không ít chỉ trích của người lớn, nhưng rồi chúng dần dần làm người lớn thay đổi suy nghĩ. Phụ huynh đã bất lực hay nhượng bộ, chấp nhận? Lộ trình để một hiện tượng, một giá trị đi từ lạ đến quen, đến lúc trở thành cái đẹp cũng đầy thách thức, thậm chí còn bị tẩy chay trên hành trình đó. Liệu những sự tiếp thu, đổi mới về cái đẹp có trở nên bế tắc, gian nan quá không?

Vậy chúng ta hôm nay có nhất thiết cần đến cái đẹp?

Thực ra cái đẹp là một thành tố tất yếu của cuộc sống. Tuân thủ pháp luật chưa hẳn là điều khó khăn nhất, bởi như C. Mác đã nói: “Bản chất con người không phải là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt. Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã hội”.

Anh có thể không làm sai, nhưng anh phải sống với một thời điểm lịch sử nhất định, nền văn hóa cụ thể, gắn kết với một cộng đồng nào đó và phải tự xác tín. Để làm được như thế, anh phải nhận ra ranh giới của cái đẹp. Mùa này, những người phụ nữ thường tự hào với những tấm ảnh “thả dáng” trên bãi biển với bikini, với váy điệu đà và muôn vàn sắc thái. Nhưng giữa gợi cảm và phản cảm cũng là ranh giới rất mong manh bởi cảm xúc và sự phản cảm không thể bị đánh đồng.

Qua một sự việc Team building ở biển Cửa Lò, sự phản ứng dữ dội của dư luận là hết sức cần thiết nhưng mới chỉ là một giải pháp tình thế. Thế nào là Team building đúng nghĩa? Chúng ta sẽ xây dựng bộ quy tắc hay giám sát? Nhưng để mỗi người nhân viên tự nhận ra và từ chối những nội dung phản cảm trong đó cũng không phải chuyện dễ dàng. Chúng ta có một thói quen tin vào dư luận đám đông, tin vào sức mạnh của cái gọi là “Cả làng mắt toét riêng mình em đâu” mà quên đi chính kiến về cái đẹp của bản thân mình. Người phụ nữ cởi áo ngực trong trò chơi Team building đó chính là những người thiếu tự tin nhất. Con người hiểu pháp luật để sống đúng, nhưng để sống có ý nghĩa với bản thân, sống như một sự cống hiến cho xã hội thì phải hiểu được cái đẹp, nhận ra cái đẹp.

Quyền lực của cái đẹp thể hiện ở việc chi phối chúng ta sống có ý nghĩa, đem lại sự hạnh phúc, sự tự tin và ổn định xã hội. Nhưng đó không phải là thứ quyền lực bắt buộc con người “nhắm mắt đưa chân”, “cố đấm ăn xôi” hay làm theo một cách máy móc. Không chỉ có những người đẹp, không chỉ các nghệ sĩ hay nhà điêu khắc, thiết kế mới có khả năng tác động, chi phối đến thị hiếu thẩm mỹ của số đông mà nằm ở trách nhiệm của mỗi người. Khi ta có những ý nghĩ tốt đẹp, hướng đến những gì có ích, chính là ta đang có trong tay mình một thứ quyền lực vô hình để thanh lọc, để cùng tạo ra một cuộc sống tốt đẹp hơn…

Lâm Việt

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.