Cần chuyển mạnh từ phát hiện, xử lý vi phạm sang hỗ trợ tuân thủ pháp luật
Đầu giờ sáng, Quốc hội thảo luận về Dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí huỷ diệt hàng loạt. Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Phó Chủ tịch Quốc hội điều hành phiên thảo luận.
Phát biểu tại phiên thảo luận, các đại biểu cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hàng loạt. Việc ban hành Luật nhằm thể chế hóa đường lối chủ trương của Đảng về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ động hội nhập quốc tế sâu rộng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi.
Dự án Luật đã góp phần hoàn thiện thể chế pháp lý về cam kết quốc tế của Việt Nam; chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn hành vi phổ biến vũ khí hạt nhân, hóa học, sinh học và phát triển, vận chuyển có liên quan. Qua đó, bảo vệ được quốc phòng, an ninh và môi trường hòa bình để phát triển đất nước.
Đóng góp ý kiến về dự thảo Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đại biểu Lý Anh Thư (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) thống nhất với cách tiếp cận kiểm soát dựa trên rủi ro. Theo đại biểu, nhiều vật liệu, thiết bị, công nghệ có tính lưỡng dụng, vừa phục vụ sản xuất, y tế, nông nghiệp, năng lượng, nghiên cứu khoa học, vừa có thể bị lợi dụng cho mục đích nguy hiểm.
Đại biểu đề nghị quy định rõ biện pháp kiểm soát chỉ được áp dụng khi có căn cứ, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng đối tượng, cần thiết và tương xứng với mức độ rủi ro, nguy cơ.
Đồng thời có quy định cụ thể mức quản lý tương ứng theo pháp luật chuyên ngành, nhất là trong lĩnh vực hạt nhân, hóa học, sinh học, xuất nhập cảnh... Không đặt thêm giấy phép, chế độ báo cáo, kiểm tra trùng lặp làm phát sinh chi phí tuân thủ không cần thiết.
Thảo luận tại Quốc hội, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Phòng) cho rằng dự luật cần chuyển mạnh từ tư duy phát hiện, xử lý vi phạm sang hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp tuân thủ pháp luật ngay từ đầu.
Theo đại biểu, nhiều thiết bị, phần mềm hay công nghệ đều được sử dụng hợp pháp trong nghiên cứu, y tế và sản xuất, nhưng trong một số điều kiện nhất định có thể trở thành đối tượng kiểm soát. Vì vậy, không ít doanh nghiệp hoặc cơ sở nghiên cứu gặp khó trong việc xác định chính xác nghĩa vụ pháp lý của một giao dịch hay công nghệ cụ thể.
Dù dự thảo đã quy định về hướng dẫn tuân thủ, chương trình tuân thủ nội bộ và hỗ trợ doanh nghiệp. Đại biểu đề nghị nghiên cứu thêm cơ chế "tham vấn trước". Khi tổ chức, doanh nghiệp hoặc cơ sở nghiên cứu có căn cứ cho rằng một hoạt động có thể liên quan đến đối tượng lưỡng dụng nhưng chưa xác định được chắc chắn nghĩa vụ pháp lý, thì có thể chủ động đề nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn hoặc xác nhận phương thức xử lý.
Cơ chế này vừa giúp cơ quan quản lý nhận diện các lĩnh vực công nghệ và phương thức giao dịch mới, vừa tạo hành lang pháp lý cho những chủ thể có thiện chí tuân thủ.
Ở góc độ thực thi, bà Nguyễn Thị Việt Nga đồng tình với chủ trương không tăng thêm tổ chức, biên chế, song cho rằng cần nâng cao năng lực cho lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ. Đại biểu đề xuất xây dựng mạng lưới chuyên gia liên ngành để hỗ trợ nhanh cán bộ tại cửa khẩu, cảng biển, cảng hàng không, trung tâm logistics và các địa bàn trọng điểm khi phát sinh tình huống phức tạp.
Tại phiên thảo luận, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Đồng chí Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc xây dựng luật phải đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia nhưng không cản trở hoạt động dân sự, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học và các hoạt động hợp pháp.
Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhưng không làm phát sinh thủ tục, giấy phép, chế độ báo cáo hoặc nghĩa vụ có tính chất trùng lặp.
Theo Đại tướng Phan Văn Giang, các quy định trong luật những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, căn cứ, thời hạn và giới hạn áp dụng các biện pháp; không giao quy định chi tiết theo hướng mở rộng thẩm quyền hoặc hạn chế quyền trong phạm vi của mình.
Chính quy hoá Ban Chỉ huy quân sự cấp xã
Tiếp tục phiên họp buổi sáng, Quốc hội thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng.
Các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 Luật về quân sự, quốc phòng.
Việc sửa dự Luật được đặt ra trong bối cảnh Đảng và Nhà nước ta đang triển khai quyết liệt các chủ trương về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền, gắn với yêu cầu xây dựng nền hành chính tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả.
Đóng góp ý kiến thảo luận, đại biểu Huỳnh Văn Ngon (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) cho rằng việc kiện toàn Ban chỉ huy (BCH) quân sự cấp xã như dự thảo đã nêu không phải là thành lập tổ chức mới, mà là tổ chức kiện toàn trên cơ sở kế thừa hệ thống tổ chức quân sự địa phương.
Theo đại biểu, Dự án Luật không ban hành chính sách mới về chế độ, chính sách, không thành lập tổ chức mới, không tăng biên chế và không phát sinh nhiệm vụ chi mới của ngân sách nhà nước so với thực tiễn đang triển khai. Do vậy, dự thảo Luật phù hợp và khả thi với khả năng đáp ứng về tổ chức, biên chế, nhân lực, cơ sở vật chất và kinh phí thực hiện nhiệm vụ của BCH quân sự cấp xã.
Về vấn đề này, Đại biểu Tô Thành Quyết (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) nhất trí với việc bổ sung chức vụ cơ bản đối với BCH quân sự cấp xã. Theo đó, Chỉ huy trưởng BCH quân sự cấp xã tương đương Tiểu đoàn trưởng, trần cấp bậc quân hàm cao nhất là Trung tá; Phó Chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó tương đương Phó Tiểu đoàn trưởng, trần quân hàm Thiếu tá. Theo đại biểu, việc bổ sung chức vụ là phù hợp với tổ chức biên chế trong Quân đội và thống nhất với các quy định hiện hành.
Phát biểu giải trình, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết việc bố trí sĩ quan quân đội chính quy về Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là bước chuyển lớn trong tổ chức lực lượng quân sự địa phương, nhằm nâng cao chất lượng chỉ huy, quản lý và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới.
Về vấn đề Chính trị viên BCH quân sự cấp xã do Bí thư cấp uỷ cấp xã đảm nhiệm sẽ tiếp tục được nghiên cứu, xem xét nhằm chính quy hóa BCH quân sự cấp xã.
Đại tướng Phan Văn Giang cũng nhấn mạnh, các xã, phường phải có thao trường huấn luyện. Đối với những phường gần nhau, diện tích không lớn thì có thể linh hoạt xây dựng thao trường chung để phục vụ công tác huấn luyện hiệu quả.
