Dự án cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021 - 2025 đoạn qua địa phận tỉnh Quảng Bình bao gồm 3 dự án thành phần với tổng chiều dài 126,79km; tổng mức đầu tư trên 24.282 tỷ đồng. Dự án gồm 3 dự án thành phần là đoạn Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh, Vạn Ninh - Cam Lộ; với tổng diện tích thu hồi đất là 1.273,84ha.
Được biết, khi triển khai Dự án cao tốc Bắc - Nam qua địa bàn tỉnh Quảng Bình có 3.082 hộ gia đình, trên 3.600 ngôi mộ bị ảnh hưởng. Đối với công trình hạ tầng kỹ thuật bị ảnh hưởng, hệ thống đường dây 500kV có 13 vị trí; đường dây 220kV có 9 vị trí; đường dây 110kV có 4 vị trí giao chéo với tuyến cao tốc và nhiều hệ thống đường dây điện trung thế, hạ thế; hệ thống viễn thông cũng đã được cập nhật. Bên cạnh đó, có 12 công trình hạ tầng như trụ sở UBND xã, trạm y tế, sân vận động, trường mầm non, chợ thuộc thị xã Ba Đồn và 4 công trình hạ tầng như nhà văn hóa thôn, điểm trường mầm non, trường tiểu học... thuộc huyện Bố Trạch bị ảnh hưởng một phần hoặc toàn bộ.
Để thực hiện dự án, các đơn vị liên quan và địa phương gặp rất nhiều khó khăn, bởi dự án đi qua nhiều địa bàn dân cư, công trình xây dựng. Trong thời gian qua, lãnh đạo tỉnh Quảng Bình đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tổ chức nhiều buổi làm việc với các sở, ban ngành và địa phương liên quan đến Dự án cao tốc Bắc - Nam để tập trung tháo gỡ những vướng mắc.
Theo tìm hiểu của phóng viên, tính đến ngày 25/11/2023, Dự án cao tốc Bắc - Nam đi qua địa bàn tỉnh Quảng Bình đã được các UBND các huyện, thị xã, thành phố hoàn thành công tác trích đo hiện trường đạt 100%; Hội đồng Giải phóng mặt bằng (GPMB) các địa phương của tỉnh Quảng Bình đã kiểm đếm tài sản trên đất phạm vi 126,79/126,79km (đạt 100%). Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Bình đã phê duyệt xong hồ sơ trích đo. Sở Giao thông Vận tải đã phối hợp với các Ban Quản lý dự án thuộc Bộ Giao thông Vận tải, đại diện chủ đầu tư và các sở, ban ngành, UBND các huyện, thành phố thực hiện công tác trích đo hiện trường, công tác kiểm đếm tài sản, phê duyệt phương án bồi thường tái định cư, chi trả tiền bồi thường cho người dân hoàn thành theo đúng cam kết. Đối với công tác ban hành quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, UBND các huyện, thành phố, thị xã đã ban hành nhiều quyết định bồi thường cho người dân.
Hiện nay, UBND các huyện, thị xã, thành phố đang lập quy hoạch các khu tái định cư và khu nghĩa trang; Tổng nguồn vốn bố trí cho công tác giải phóng mặt bằng Dự án cao tốc Bắc - Nam qua Quảng Bình dự kiến gần 4.500 tỷ đồng.
Đối với việc 3.082 hộ gia đình, trên 3.600 ngôi mộ bị ảnh hưởng khi triển khai Dự án cao tốc Bắc - Nam, đến nay tỉnh Quảng Bình đã xác định 662 hộ dân thuộc diện tái định cư tại 22 xã, dự kiến bố trí 29 khu tái định cư với diện tích 82,98ha; xác định bố trí 17 khu nghĩa trang cho 3.382 ngôi mộ tại 15 xã; các ngôi mộ còn lại đang được UBND huyện xác định di dời vào các khu nghĩa trang hiện có.
Trong quá trình thực hiện Dự án cao tốc Bắc - Nam, tỉnh Quảng Bình đang tập trung tháo gỡ nhiều vướng mắc như: công tác phê duyệt hồ sơ trích đo, công tác phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, công tác di dời công trình hạ tầng kỹ thuật chưa đảm bảo tiến độ theo yêu cầu. Việc triển khai lập quy hoạch chi tiết, lập dự án khu tái định cư còn chậm chưa đạt yêu cầu như chỉ đạo của lãnh đạo UBND tỉnh.
Tại buổi kiểm tra thực địa và làm việc với các địa phương mới đây, ông Trần Thắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình cho rằng: Để thực hiện dự án, các đơn vị liên quan và địa phương gặp rất nhiều khó khăn, bởi dự án đi qua nhiều địa bàn dân cư, công trình xây dựng. Công tác giải phóng mặt bằng phải thực hiện rất khẩn trương về việc trích đo, kiểm kê, kiểm đếm đất và tài sản trên đất; chống việc xây dựng trái phép để chờ đền bù; bố trí tái định cư cho người dân; phương án bồi thường và tiến hành chi trả cho các hộ dân…
Khối lượng công việc rất lớn, vì vậy đòi hỏi cán bộ thực hiện các khâu của dự án cần phát huy tối đa trách nhiệm với công việc, công tâm, minh bạch để tránh những sai sót, sai phạm khi thực hiện công việc. Kiểm tra tiến độ công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng Dự án cao tốc Bắc - Nam tại địa bàn huyện Quảng Ninh và huyện Lệ Thuỷ, Quảng Bình, lãnh đạo tỉnh Quảng Bình chỉ ra những mặt hạn chế cần kíp phải được khắc phục ngay để quyết tâm hoàn thành bàn giao 100% mặt bằng sạch cho Dự án trước ngày 31/12/2023 theo đúng chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, tại huyện Quảng Ninh đến nay, địa phương đã bàn giao được 20,32/20,92 km cho chủ đầu tư và đơn vị thi công, đạt tiến độ hơn 97%. Hiện nay, huyện Quảng Ninh đang tập trung xử lý một số khó khăn, vướng mắc còn lại để bàn giao đủ mặt bằng phục vụ thi công dự án. Bên cạnh đó, huyện Quảng Ninh cũng đang tập trung đẩy nhanh tiến độ triển khai hoàn chỉnh khu tái định cư phục vụ Dự án cao tốc Bắc - Nam tại xã Vạn Ninh, huyện Quảng Ninh. Khu tái định cư tại xã Vạn Ninh đã hoàn tất cơ sở hạ tầng và nhiều hộ dân đang tiến hành thi công xây dựng nhà ở cũng như các công trình phụ trợ khác.
Bà con nhân dân về khu tái định cư nơi đây hết sức vui mừng, phấn khởi bởi sự quan tâm của lãnh đạo chính quyền địa phương đã tạo điều kiện thuận lợi để các hộ dân di dời đến nơi ở mới khang trang, thuận tiện với cơ sở hạ tầng đồng bộ, tốt hơn nơi ở cũ. Tại huyện Lệ Thủy, Quảng Bình, đến nay địa phương đã bàn giao mặt bằng sạch được 24,5/31,95km đoạn đi qua địa bàn, đạt 76,68% kế hoạch và hiện đang tập trung đẩy nhanh việc xây dựng cơ sở hạ tầng các khu tái định cư và di dời các lăng mộ vào các khu nghĩa trang.
Cao tốc Bắc - Nam đã giải ngân 44.500 tỷ đồng trong 10 tháng 
Tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng cao tốc Bắc - Nam 
