Phú Thọ “đón sóng” FDI thế hệ mới

Từ thu hút số lượng sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược

Những biến động địa chính trị, xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng, yêu cầu về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và các tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe đang làm thay đổi cách các tập đoàn đa quốc gia lựa chọn điểm đến đầu tư. Nếu trước đây lợi thế chủ yếu là chi phí lao động thấp và ưu đãi thuế, thì nay chất lượng thể chế, hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực kỹ thuật cao và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu mới là những yếu tố quyết định.

Trong bối cảnh đó, Phú Thọ nổi lên như một trong những địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi để đón dòng vốn FDI thế hệ mới. Sau hợp nhất, tỉnh có diện tích hơn 9.360 km², dân số trên 4 triệu người, trở thành trung tâm của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, đồng thời là cửa ngõ phía Tây của Thủ đô Hà Nội.

Lợi thế nổi bật của tỉnh nằm ở hệ thống giao thông liên vùng ngày càng hoàn thiện với các tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai, Hòa Lạc - Hòa Bình, Quốc lộ 2, Quốc lộ 32 cùng mạng lưới đường sắt và logistics đang được đầu tư đồng bộ. Song song với đó, tỉnh đã quy hoạch 57 khu công nghiệp, trong đó có 30 khu công nghiệp với quy mô hơn 5.800 ha, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất của các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Đây là nền tảng quan trọng để Phú Thọ gia tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế đang tìm kiếm địa điểm sản xuất mới tại khu vực phía Bắc.

Hiện toàn tỉnh có khoảng 747 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký gần 15 tỷ USD, đến từ 27 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các dự án tập trung chủ yếu vào sản xuất ô tô, xe máy, điện tử, cơ khí chế tạo, chế biến và vật liệu xây dựng.

Sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Toyota, Honda, BYD, JNTC... đã góp phần hình thành năng lực sản xuất công nghiệp quy mô lớn, tạo việc làm ổn định cho hàng trăm nghìn lao động.

Đáng chú ý, cơ cấu FDI của tỉnh đang chuyển dịch theo hướng tích cực. Trong 5 năm gần đây, lĩnh vực điện tử và linh kiện chiếm hơn 60% tổng vốn FDI thu hút, từng bước trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế địa phương.

Những con số mới nhất tiếp tục phản ánh sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Phú Thọ. Theo số liệu 5 tháng đầu năm 2026, tỉnh thu hút hơn 1,3 tỷ USD vốn FDI, gấp khoảng 3,6 lần cùng kỳ năm trước và đạt 82% kế hoạch năm.

Đặc biệt, khu vực Vĩnh Phúc trước đây đã hình thành hệ sinh thái sản xuất ô tô, xe máy khá hoàn chỉnh, trong khi khu vực Phú Thọ phát triển mạnh các dự án điện tử và công nghiệp hỗ trợ. Đây đều là những lĩnh vực đang nằm trong chuỗi cung ứng thế hệ mới như xe điện, điện tử thông minh, cơ khí chính xác và tự động hóa.

Theo ông LEO SU, Giám đốc Công ty TNHH Điện tử BYD Việt Nam tại Khu công nghiệp Phú Hà, hạ tầng kỹ thuật đồng bộ cùng chính sách hỗ trợ đầu tư của tỉnh là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp quyết định lựa chọn Phú Thọ.

Theo ông LEO SU, kể từ khi đầu tư tại địa phương, doanh nghiệp luôn nhận được sự đồng hành, hỗ trợ hiệu quả từ chính quyền. Hiện BYD có khoảng 18.000 lao động, sản xuất máy tính bảng, linh kiện điện tử và pin; đồng thời đang tiếp tục nghiên cứu mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Phú Thọ cũng nhìn nhận rõ những hạn chế cần khắc phục. Phần lớn dự án FDI hiện vẫn thuộc nhóm công nghệ trung bình; tỷ lệ nội địa hóa chưa cao; hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D) còn hạn chế; sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước chưa thực sự chặt chẽ.

Nếu tiếp tục thu hút đầu tư theo phương thức truyền thống, tỉnh có nguy cơ bỏ lỡ làn sóng FDI công nghệ cao dự báo sẽ dịch chuyển mạnh vào Việt Nam trong giai đoạn 2026-2035.

Chính vì vậy, thay vì chỉ hướng đến tăng số lượng dự án, Phú Thọ đang chuyển mạnh sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, ưu tiên chất lượng dòng vốn và giá trị lan tỏa đối với nền kinh tế.

Kiến tạo hệ sinh thái đón dòng vốn chất lượng cao

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh đã phê duyệt Đề án định hướng thu hút FDI thế hệ mới giai đoạn 2026-2030.

Điểm khác biệt lớn nhất của đề án không nằm ở các chính sách ưu đãi, mà ở tư duy chuyển từ "thu hút dự án" sang kiến tạo hệ sinh thái đầu tư.

Theo đó, giai đoạn 2026-2030, Phú Thọ đặt mục tiêu thu hút 7-8 tỷ USD vốn FDI mới, trong đó 60-70% thuộc nhóm FDI thế hệ mới.

Tỉnh phấn đấu trên 80% dự án FDI mới thuộc các ngành công nghệ cao như điện tử, bán dẫn, xe điện, cơ khí chính xác, thiết bị y tế, năng lượng tái tạo, vật liệu mới và công nghiệp hỗ trợ.

Đây đều là những lĩnh vực đang dẫn dắt tăng trưởng toàn cầu trong kỷ nguyên kinh tế số và chuyển đổi xanh.

Trên cơ sở lợi thế từng vùng, Phú Thọ định hướng xây dựng các cực tăng trưởng chuyên biệt.

Khu vực Vĩnh Yên - Việt Trì phát triển điện tử, trung tâm dữ liệu và dịch vụ số.

Bình Xuyên - Phúc Yên tập trung cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và xe điện.

Hòa Bình - Thanh Sơn - Yên Lập ưu tiên năng lượng xanh, vật liệu mới và du lịch sinh thái.

Trong khi đó, Tam Nông - Thanh Thủy sẽ phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với kinh tế sinh thái.

Song hành với quy hoạch không gian phát triển, tỉnh coi đầu tư hạ tầng là điều kiện tiên quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo kế hoạch, Phú Thọ sẽ hình thành ít nhất 1 khu công nghiệp công nghệ cao, 3 khu công nghiệp hỗ trợ, 3 khu công nghiệp chuyên đề và 1 trung tâm đổi mới sáng tạo cấp vùng.

Các khu công nghiệp mới đều được định hướng phát triển theo mô hình xanh, thông minh, ứng dụng hạ tầng số và đáp ứng tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

Bên cạnh hạ tầng, nguồn nhân lực được xác định là yếu tố quyết định khả năng hấp thụ dòng vốn chất lượng cao.

Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 20.000 lao động kỹ thuật cao, đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và chính quyền để chương trình đào tạo sát với nhu cầu thực tế.

Một điểm nhấn quan trọng khác là thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu có ít nhất 100 doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI, trong đó 20 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp 1.

Theo ông Bùi Hồng Đô, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh, cùng với việc thu hút đầu tư có trọng tâm, Phú Thọ kiên quyết từ chối các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao, công nghệ cấm chuyển giao, các dự án gia công thâm dụng lao động tại khu vực cạnh tranh nhân lực cao và những ngành nghề có nguy cơ xả thải độc hại.

Đây cũng là định hướng xuyên suốt trong chiến lược phát triển của tỉnh: thu hút đầu tư phải gắn với tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Thực tế, những tháng đầu năm 2026, Phú Thọ tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực về thu hút đầu tư. Theo báo cáo phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm, tỉnh thu hút 1,77 tỷ USD vốn FDI, đạt 110,2% kế hoạch năm và gấp 4,86 lần cùng kỳ năm trước; đồng thời thu hút hơn 18,7 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư trong nước (DDI).

Theo ông Trần Quang Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương, tỉnh đã chuyển rõ nét từ tư duy ưu tiên số lượng sang đề cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của các dự án. Các doanh nghiệp được ưu tiên là những nhà đầu tư có năng lực tài chính, công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Song song với đó, Phú Thọ yêu cầu các khu công nghiệp mới đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý nước thải tập trung, quan trắc môi trường tự động, tăng diện tích cây xanh và thực hiện nghiêm đánh giá tác động môi trường.

Các doanh nghiệp cũng được khuyến khích tham gia đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng, cải thiện thu nhập và phúc lợi cho người lao động. Nhiều nhà máy thông minh, ứng dụng tự động hóa đang giúp nâng cao năng suất, giảm tiêu hao năng lượng và giảm phát thải.

Ông Bùi Hồng Đô cho rằng, nhà đầu tư hiện không chỉ quan tâm đến ưu đãi thuế hay giá thuê đất mà còn đánh giá cao chất lượng môi trường sống, hạ tầng xã hội và nguồn nhân lực của địa phương. Vì vậy, đầu tư cho giáo dục, y tế, nhà ở công nhân và hạ tầng đô thị chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh dài hạn.

Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư tổ chức tại TP Hồ Chí Minh cuối tháng 5 vừa qua, lãnh đạo tỉnh tiếp tục khẳng định ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn và năng lượng sạch; đồng thời công bố danh mục 175 dự án kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026-2030.

Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông nhấn mạnh, Phú Thọ cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp, xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch và lấy sự thành công của doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả điều hành của chính quyền.

Với nền tảng công nghiệp đã được hình thành, không gian phát triển mới sau hợp nhất và chiến lược thu hút FDI theo hướng chọn lọc, Phú Thọ đang từng bước chuyển từ điểm đến của các dự án sản xuất truyền thống sang trung tâm thu hút dòng vốn FDI thế hệ mới.

Những dòng vốn chất lượng cao không chỉ bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa và đưa doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Phú Thọ hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ và logistics của vùng Trung du và miền núi phía Bắc trong những năm tới.