Bài 1: Phú Thọ chủ động mở cửa đón dòng vốn mới
Từ một địa phương tận dụng lợi thế sẵn có để thu hút đầu tư, Phú Thọ đang chuyển sang thế chủ động hơn: Xác định rõ ngành, lĩnh vực ưu tiên, chuẩn bị hạ tầng, quỹ đất, nhân lực và dịch vụ để lựa chọn những dòng vốn FDI phù hợp với chiến lược phát triển. Mục tiêu đến năm 2030, Phú Thọ trở thành trung tâm tiếp nhận FDI công nghệ cao, công nghiệp xanh và dịch vụ công nghệ của vùng Tây Bắc và vành đai phía Tây Thủ đô.
Từ những nền tảng đã có
Gần 40 năm thu hút đầu tư nước ngoài đã để lại cho Phú Thọ một nền tảng công nghiệp không nhỏ. Những nhà máy điện tử, linh kiện, ô tô, xe máy, cơ khí chính xác và công nghiệp hỗ trợ từng bước hình thành các cực sản xuất, kéo theo nhu cầu về logistics, dịch vụ kỹ thuật, thương mại và nguồn nhân lực.
Sau hợp nhất, Phú Thọ trở thành địa phương có quy mô lớn nhất vùng Trung du và miền núi phía Bắc, giữ vị trí chiến lược trên hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, là cửa ngõ kết nối Tây Bắc với Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn miền Bắc.
Theo Phó Giám đốc Sở Tài chính Phú Thọ Phạm Quang Thắng, khu vực FDI đang đóng góp trên 45% mức tăng GRDP hằng năm và khoảng 55-60% giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh. Khu vực này cũng chiếm khoảng 70-75% kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm ổn định cho khoảng 250.000 lao động, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động sang công nghiệp, dịch vụ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Hiện Phú Thọ có 747 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký khoảng 15 tỷ USD từ các nhà đầu tư đến từ 28 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đáng chú ý, 86% vốn FDI trong giai đoạn 2024-2025 là vốn tăng thêm, cho thấy nhiều nhà đầu tư hiện hữu tiếp tục mở rộng hoạt động.
Những kết quả ấy đang tạo nền tảng để tỉnh bước vào một giai đoạn mới. Bởi trong cuộc cạnh tranh FDI hiện nay, quy mô vốn không còn là thước đo duy nhất. Điều quan trọng hơn là dự án mang đến công nghệ gì, tạo ra bao nhiêu giá trị gia tăng và có thể kéo theo những doanh nghiệp nào cùng phát triển.
Hiện Phú Thọ có 747 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký khoảng 15 tỷ USD từ các nhà đầu tư đến từ 28 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Vĩnh Phúc có thế mạnh về ô tô, xe máy, cơ khí chế tạo và công nghiệp hỗ trợ; khu vực Phú Thọ có lợi thế về điện tử, linh kiện, chế biến; Hòa Bình bổ sung không gian đất đai, năng lượng, vật liệu và kết nối phía Tây Hà Nội.
Sự tích hợp này tạo điều kiện để Phú Thọ tổ chức lại không gian công nghiệp theo hướng các ngành hỗ trợ, bổ trợ cho nhau, thay vì phát triển những khu công nghiệp riêng lẻ.
Thực tế dòng vốn vào địa bàn đang cho thấy sức hấp dẫn của không gian mới. Trong 7 tháng năm 2026, Phú Thọ thu hút hơn 1,9 tỷ USD vốn FDI, cao gấp khoảng 2,6 lần cùng kỳ và vượt 18,9% kế hoạch năm. Kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 31,53 tỷ USD, tăng 39,7%.
Ngày 6/5/2026, UBND tỉnh phê duyệt Đề án định hướng thu hút FDI thế hệ mới giai đoạn 2026-2030. Đây được xem là bước cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 50-NQ/TW và Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, chuyển trọng tâm từ thu hút vốn theo chiều rộng sang lựa chọn những dự án có chất lượng, công nghệ, hiệu quả và khả năng lan tỏa.
Chuẩn bị không gian cho dòng vốn mới
Mục tiêu được Phú Thọ xác định khá rõ: Đến năm 2030 trở thành trung tâm tiếp nhận FDI công nghệ cao, công nghiệp xanh và dịch vụ công nghệ của vùng Tây Bắc và vành đai phía Tây Thủ đô; tham gia sâu hơn vào những khâu có giá trị gia tăng cao của chuỗi giá trị toàn cầu.
Đến năm 2030, Phú Thọ phấn đấu hình thành ít nhất 1 KCN công nghệ cao, 3 KCN hỗ trợ, 3 KCN chuyên đề và 1 Trung tâm đổi mới sáng tạo vùng.
Trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu thu hút 7-8 tỷ USD vốn FDI mới, trong đó 60-70% là FDI thế hệ mới. Trên 80% dự án mới được định hướng thuộc các lĩnh vực công nghiệp chế tạo, công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, ô tô - xe điện, cơ khí chính xác, thiết bị y tế, năng lượng tái tạo, vật liệu mới và công nghiệp hỗ trợ.
Toàn tỉnh hiện có 31 khu công nghiệp, trong đó 18 khu đang hoạt động và 5 khu đang xây dựng. Trong 7 tháng năm 2026, tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư các KCN Đoan Hùng, Phù Ninh, Trung Hà II; đồng thời đẩy nhanh quy hoạch, giải phóng mặt bằng và đầu tư các tuyến giao thông kết nối.
Tỉnh Phú Thọ đã quy hoạch 58 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 14.000 ha; trong đó 28 khu công nghiệp đang hoạt động hoặc được đầu tư xây dựng.
Trong năm 2026, các KCN Phúc Yên, Đoan Hùng và Thịnh Minh lần lượt được khởi công, bổ sung những không gian công nghiệp mới cho Phú Thọ. Trong đó những yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), lộ trình Net-Zero, điện mặt trời mái nhà và tái sử dụng nước được tính đến ngay từ khâu quy hoạch.
Nhà đầu tư cần hạ tầng số dung lượng lớn, nguồn điện ổn định, năng lượng sạch, hệ thống xử lý môi trường đạt chuẩn, logistics hiệu quả và nguồn nhân lực kỹ thuật có thể đáp ứng ngay yêu cầu sản xuất.
Theo Đề án, đến năm 2030, Phú Thọ phấn đấu hình thành ít nhất 1 KCN công nghệ cao, 3 KCN hỗ trợ, 3 KCN chuyên đề và 1 Trung tâm đổi mới sáng tạo vùng; 100% KCN có hạ tầng số, hạ tầng xử lý môi trường; tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trong KCN đạt tối thiểu 50%.
Khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng góp hơn 45% tăng trưởng GRDP, chiếm khoảng 55-60% giá trị sản xuất công nghiệp và 70-75% kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Phú Thọ.
Không gian đầu tư cũng được định hướng chuyên môn hóa. Khu vực Vĩnh Yên - Việt Trì tập trung phát triển điện tử, dữ liệu và dịch vụ số; Bình Xuyên - Phúc Yên phát triển cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và phương tiện điện hóa; Hòa Bình - Thanh Sơn - Yên Lập hướng tới vật liệu, năng lượng xanh; Tam Nông - Thanh Thủy gắn với nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế sinh thái.
Cách tổ chức này cho thấy Phú Thọ không hướng tới việc trải đều dự án FDI trên địa bàn. Thay vào đó, tỉnh muốn tạo ra những cực sản xuất chuyên sâu, nơi một doanh nghiệp đầu chuỗi có thể kéo theo mạng lưới nhà cung ứng, dịch vụ kỹ thuật, logistics và nhân lực.
Tại KCN Nam Bình Xuyên Green Park, mô hình “xanh - thông minh” được phát triển với hệ thống giao thông, điện, cấp nước, xử lý nước thải, cây xanh, thông tin liên lạc và hệ thống phòng cháy, chữa cháy đồng bộ. Mô hình hướng tới cung cấp cả nhà xưởng xây dựng sẵn, nhà xưởng theo yêu cầu và dịch vụ giá trị gia tăng, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.
Trong khi đó, KCN Đoan Hùng do Tập đoàn Amata làm chủ đầu tư được định hướng trở thành KCN sinh thái hiện đại, trung tâm sản xuất công nghệ cao, với khả năng kết nối Quốc lộ 70, cao tốc Phú Thọ - Tuyên Quang và mạng lưới cao tốc Hà Nội - Lào Cai.
Và để tiếp nhận được dòng vốn công nghệ cao, Phú Thọ phải chuẩn bị nhiều hơn những gì nằm trong ranh giới một khu công nghiệp. Đó là logistics, năng lượng, dữ liệu, nhân lực, doanh nghiệp cung ứng, cơ sở nghiên cứu và một chính quyền có khả năng đồng hành xuyên suốt vòng đời dự án.
Đây cũng là bước chuyển từ “mở cửa đón vốn” sang “chủ động chọn vốn” - nền tảng để Phú Thọ tiến gần hơn mục tiêu trở thành trung tâm tiếp nhận FDI thế hệ mới.
