Những mảnh ghép để hình thành hệ sinh thái
Nếu trước đây trọng tâm là thu hút thêm dự án, thì nay Phú Thọ hướng tới kết nối các dự án với nhau và với nền kinh tế địa phương.
Sau sáp nhập, tỉnh có những nền tảng công nghiệp quan trọng. Khu vực Vĩnh Phúc nổi bật với ô tô, xe máy, cơ khí chế tạo và công nghiệp hỗ trợ, với Toyota, Honda, Piaggio cùng mạng lưới doanh nghiệp cung ứng. Khu vực Phú Thọ phát triển nhanh ngành điện tử, linh kiện với BYD Electronics, JNTC, Hanyang Digitech Vina, Jahwa Electronics... Trong khi đó, phía Tây có dư địa về năng lượng, vật liệu, đất đai và kết nối với Hà Nội.
Đây là cơ sở để Phú Thọ hình thành các cụm liên kết ngành, trong đó doanh nghiệp FDI tạo nhu cầu về linh kiện, khuôn mẫu, vật liệu, logistics, dịch vụ kỹ thuật; đồng thời mở cơ hội cho doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Phú Thọ, sự hiện diện của các doanh nghiệp lớn đang tạo nhu cầu ngày càng lớn về sản phẩm, dịch vụ hỗ trợ, mở ra dư địa chuyển từ tích tụ công nghiệp sang hệ sinh thái sản xuất.
Thực tế tại Công ty cổ phần Tự động hóa DT Vina cho thấy cơ hội này là hoàn toàn khả thi. Ông Đỗ Văn Đoàn, Giám đốc Công ty, cho biết việc trở thành nhà cung ứng cho doanh nghiệp FDI đã buộc doanh nghiệp phải đầu tư, đổi mới công nghệ, nâng chất lượng và năng lực quản trị.
Khi đó, giá trị FDI không chỉ nằm trong nhà máy của nhà đầu tư nước ngoài mà còn lan tỏa qua đơn hàng, công nghệ, tiêu chuẩn sản xuất, kỹ năng quản trị và nguồn nhân lực.
Đây cũng là tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW, với mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI.
Riêng Phú Thọ đặt mục tiêu ít nhất 100 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng FDI, trong đó 20 doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn nhà cung ứng cấp 1. Đây không chỉ là mục tiêu về số lượng, mà còn là thước đo khả năng giữ lại giá trị của dòng vốn FDI.
Gỡ điểm nghẽn để giá trị ở lại
Từ thực tế phát triển, Phú Thọ nhận diện những điểm nghẽn như năng lực R&D còn hạn chế, thiếu trung tâm nghiên cứu quy mô lớn, tỷ lệ nội địa hóa thấp và doanh nghiệp trong nước chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn toàn cầu. Nguồn nhân lực kỹ thuật cao trong các lĩnh vực bán dẫn, điện tử, công nghệ thông tin cũng còn thiếu; hạ tầng xanh, năng lượng tái tạo và các điều kiện đáp ứng tiêu chuẩn ESG cần tiếp tục hoàn thiện.
Trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến các khâu có giá trị gia tăng cao, Phú Thọ xác định thu hút FDI phải gắn với chuyển giao công nghệ, phát triển R&D, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực doanh nghiệp, lao động địa phương.
Tỉnh hướng tới thu hút các trung tâm thiết kế, thử nghiệm, phòng thí nghiệm công nghệ cao; đào tạo nhân lực chuyên sâu về robot, SMT, AIoT, đồng thời tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI, cơ sở đào tạo, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp trong tỉnh.
Đến năm 2030, Phú Thọ đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 20.000 lao động kỹ thuật cao, tạo nền tảng để hình thành chuỗi giá trị có khả năng phát triển bền vững.
Tại buổi làm việc với các doanh nghiệp FDI tháng 5/2026, Giám đốc Sở Nội vụ Phú Thọ Trần Việt Cường nhấn mạnh yêu cầu tăng cường gắn kết Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; đổi mới chương trình đào tạo theo hướng thực hành, hình thành hệ sinh thái “đào tạo – thực tập – việc làm”.
Cùng với nhân lực, hạ tầng xanh đang trở thành điều kiện cạnh tranh trực tiếp. Các tập đoàn toàn cầu ngày càng quan tâm đến năng lượng, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và quản trị chuỗi cung ứng. Vì vậy, mục tiêu 100% KCN có hạ tầng số, hạ tầng xử lý môi trường và tối thiểu 50% năng lượng sử dụng tại các KCN đến từ nguồn tái tạo không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, mà còn là bước chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh FDI mới.
Ở chiều ngược lại, tỉnh cũng xác định rõ hơn những dòng vốn không phù hợp. Theo ông Bùi Hồng Đô, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh Phú Thọ, tỉnh kiên quyết không lựa chọn các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao, sử dụng công nghệ thuộc diện cấm chuyển giao, gia công thâm dụng lao động tại những khu vực đang chịu áp lực về nhân lực hoặc tiềm ẩn nguy cơ xả thải độc hại.
Đó là biểu hiện rõ nét của tư duy “chọn vốn” thay vì “chạy theo vốn”.
Cùng với lựa chọn dự án, năng lực đồng hành của chính quyền cũng trở thành một phần của hệ sinh thái đầu tư. Phú Thọ tiếp tục hướng tới cơ chế điều hành theo một đầu mối xuyên suốt, từ giải quyết thủ tục đến theo dõi, hậu kiểm việc thực hiện cam kết của nhà đầu tư.
Các mô hình như “luồng xanh”, tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp và chương trình “Cà phê doanh nhân” được duy trì theo hướng thiết thực, sát nhu cầu doanh nghiệp.
Trường hợp BYD Electronics Việt Nam là một ví dụ. Tháng 4/2026, doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư điều chỉnh, tăng thêm gần 479,8 triệu USD, nâng tổng vốn đầu tư lên khoảng 890 triệu USD. Quá trình điều chỉnh được tỉnh thực hiện theo cơ chế “luồng xanh 24 giờ”.
Trong khi đó, tháng 6/2026, Tập đoàn Meiko Nhật Bản khởi công Nhà máy sản xuất, chế tạo vi mạch điện tử Meiko Yên Quang với vốn đầu tư ban đầu 500 triệu USD, dự kiến tạo việc làm cho khoảng 2.000 lao động khi hoạt động ổn định.
Một nhà đầu tư mở rộng, một nhà đầu tư mới đến, nhưng phía sau cả hai câu chuyện đều là yếu tố niềm tin vào môi trường đầu tư.
Với Phú Thọ, mục tiêu cuối cùng của thu hút FDI thế hệ mới không chỉ là thêm bao nhiêu tỷ USD vốn đăng ký. Một dự án chỉ thực sự tạo ra giá trị lâu dài khi công nghệ được chuyển giao, doanh nghiệp trong nước được nâng cấp, người lao động được nâng cao kỹ năng, các ngành công nghiệp hỗ trợ phát triển và ngày càng nhiều giá trị gia tăng được giữ lại tại địa phương.
Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông nhấn mạnh, trong giai đoạn mới, tỉnh không đặt mục tiêu thu hút đầu tư bằng mọi giá mà ưu tiên những dòng vốn FDI có hàm lượng khoa học – công nghệ, giá trị gia tăng cao, gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Phú Thọ cũng xác định nhà đầu tư đến địa phương là công dân của Phú Thọ, thành công của doanh nghiệp cũng chính là thành công của tỉnh.
Theo đó, tỉnh tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, chủ động tháo gỡ khó khăn, đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình triển khai dự án; đồng thời chuyển hóa các quan hệ hợp tác quốc tế thành dự án đầu tư, nguồn lực công nghệ, nhân lực và thị trường, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh, giữ lại nhiều hơn giá trị gia tăng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Từ “đón vốn” sang “chọn vốn”, từ thu hút dự án đến kiến tạo hệ sinh thái – đó là cách Phú Thọ hướng dòng vốn FDI vào hình thành năng lực công nghệ, doanh nghiệp nội địa và nguồn nhân lực, tạo nền tảng cho một nền kinh tế xanh, bền vững.
