Phòng thí nghiệm bay nghiên cứu bí mật những trận bão

Khi trận bão Karl quét qua Veracruz, thành phố cảng miền Đông Mexico, vào đầu tháng 10/2010, hàng chục nhà khoa học vội vã bước lên NASA DC-8, chiếc máy bay đặc biệt được sử dụng làm phòng thí nghiệm bay để nghiên cứu bí mật của những trận bão.

Mục đích của chuyến bay là tìm hiểu cho rõ hơn lý do tại sao một số trận bão suy yếu đi một cách bất ngờ, trong khi những trận bão khác lại đột nhiên mạnh lên dữ dội.

Đó là điều hết sức quan trọng bởi vì cho dù những chuyên gia dự báo thời tiết dự đoán được những cơn bão sẽ tiến đến nơi nào, nhưng họ không thể biết trước một cơn bão sẽ mạnh đến mức nào khi nó đến nơi - Ed Zipser, Giáo sư khoa học khí quyển Đại học Utah (Mỹ), nói. Zipser nói: "Chúng ta không làm tốt được công việc bởi vì chúng ta chưa hiểu hết được quá trình".

Do đó Zipser cùng với những nhà khoa học khác đã sốt sắng tham gia vào một cuộc thí nghiệm của NASA có tên gọi là GRIP (Những quá trình hình thành và tăng cường nhanh).

Trong vòng hơn một tháng, họ thu thập dữ liệu về những trận bão ở Đại Tây Dương với hy vọng cuối cùng sẽ tìm ra những manh mối để giải thích lý do tại sao một số nhiễu loạn chuyển thành bão và tại sao một số cơn bão đột nhiên trở nên mạnh hơn gấp nhiều lần sau đó.

Các nhà khoa học của GRIP đã từng nghiên cứu trận bão Karl từ khi nó có vẻ như là một sự nhiễu loạn thời tiết ở vùng Caribbean. Vào ngày cơn bão Karl sắp sửa tràn đến Mexico, Zipser và nhiều đồng nghiệp của ông bước lên chiếc DC-8 ở căn cứ Lauderdale, bang Florida, để thu thập dữ liệu quý giá của ngày cuối cùng trước khi bão đổ bộ vào Mexico.

Trong vài giờ đầu tiên sau khi DC-8 cất cánh, nhóm nhà khoa học trên máy bay nghiên cứu bản đồ thời tiết và kiểm tra toàn bộ dụng cụ chuyên dùng của họ. Số trang thiết bị khoa học của họ bao gồm những thiết bị lấy mẫu  không  khí bên ngoài và những chùm laser đo độ cao của phần trên mây, cũng như các dropsonde.

Robert Pasken, nhà khí tượng học Đại học St. Louis, bang Florida, cho biết các drosonde này sẽ truyền thông tin về sức gió, nhiệt độ và áp suất khi chúng được thả bằng dù xuống đại dương.

Karl là cơn bão lý tưởng để nghiên cứu bởi vì nó phù hợp với những dự báo có tính thách thức. Robert Pasken nói: "Nó có vẻ như đang bắt đầu xoáy lên nhưng rồi không có gì xảy ra. Sang ngày hôm sau nó cũng có vẻ vẫn như thế. Và sau đó nó xoáy lên một cách đột ngột".

Bão Karl nhanh chóng trở nên mạnh hơn khi tràn vào bán đảo Yucatan ở miền Đông Nam Mexico. Thông thường, khi băng qua một dải đất lớn như thế một cơn bão nhiệt đới sẽ suy yếu đi rất nhiều, nhưng đây không là trường hợp của bão Karl - Michael Black, nhà khoa học ở Ban Nghiên cứu bão của Cơ quan Khí quyển và Hải dương quốc gia Mỹ (NOAA), nói. Vì thế khi mà bão Karl tràn vào Vịnh Mexico, chính quyền Mexico bất ngờ đối mặt với một cơn bão dữ dội hơn họ tưởng.

Nhà khoa học Ed Zipser trên phòng thí nghiệm bay DC-8 của NASA.
Nhà khoa học Ed Zipser trên phòng thí nghiệm bay DC-8 của NASA.

Michael Black nói, trước đó một ngày Karl chỉ là cơn bão thông thường nhưng sau đó nó nhanh chóng chuyển thành cơn bão lớn không ngờ chỉ trong khoảng 18 giờ. Black nói: "Đó là sự khác biệt khổng lồ đối với sự chuẩn bị đối phó". Vào lúc chiếc DC-8 bay đến gần bão Karl, các nhà khoa học bắt đầu làm việc gấp rút. Họ cho thả những thiết bị dropsonde và thu thập dữ liệu từ trên máy bay -  nó sẽ tiết lộ những chi tiết không thể thấy được từ vệ tinh. Black nói: "Chúng ta có thể nhìn thấy những chi tiết giống như hình ảnh scan của cơn bão. Chúng ta có thể nhìn thẳng vào trong những cấu trúc của mưa và gió bên trong bão".

Từ nhiều năm qua, các nhà nghiên cứu biết rằng những yếu tố như là nhiệt độ, nước và gió hình thành tác động đến sức mạnh của một cơn bão. Nhưng họ cũng biết rằng, chỉ riêng những yếu tố này thôi thì không thể giải thích tại sao những cơn bão giống như bão Karl đôi khi lại mạnh lên quá nhanh như vậy.

Một yếu tố bị thiếu có lẽ là những đám mây gọi là những tháp nóng có thể mang không khí nóng ẩm đi qua tầng trên cao của những đám mây hình thành bên trên bão. Trong nhiều thập niên qua, các nhà khoa học đã cố gắng hình dung xem chúng dính líu đến sự phát triển mạnh lên bất ngờ của bão như thế nào. Tuy nhiên, những tháp nóng thường khó nghiên cứu bởi vì chúng trôi đi quá nhanh. Theo Michael Black nói thì trở ngại đó không thành vấn đề trong suốt cuộc thí nghiệm với DC-8, nhờ vào những chiếc máy bay không người lái.

Global Hawk. Black nói: "Những chiếc Global Hawk bay ở độ cao khoảng 18.000m. Chúng quan sát những tháp nóng xuất hiện đột ngột rất rõ nhờ hệ thống radar lắp đặt trên máy bay".

Tất cả 4 chiếc Global Hawk được trưng dụng cho nghiên cứu cơn bão Karl. Khi chiếc DC-8 bay theo bão Karl vào đất liền, các nhà khoa học cố gắng tìm hiểu xem sự phá hoại của chúng trên mặt đất ghê gớm đến mức nào. Chiếc laptop của Ed Zipser hiển thị cho thấy một khu vực dài khoảng 2,5km từ bờ biển nơi bão Karl đụng phải một dãy núi.

Ed Zipser nói: "Khi gió thổi không khí ẩm đến vùng núi, chúng tôi không biết được sẽ xảy ra trận mưa bình thường hay trận mưa có sức tàn phá lớn".

Simone Tanelli, chuyên gia về radar ở Viện thí nghiệm sức đẩy phản lực của Caltech. Ông nói: "Mưa dữ dội hơn chúng ta tưởng". Cuối cùng bão Karl đã giết chết ít nhất 16 người và gây thiệt hại kinh tế đến nhiều tỉ đôla! Nhưng các nhà khoa học cho biết, họ chắc chắn đã học được một số điều từ bão Karl - cùng với một số điều khác mà họ đã nghiên cứu trong vài tuần trước đó. Điều đó có nghĩa là họ sẽ có thể - vào một ngày nào đó - cảnh báo sớm cho con người về những cơn bão khác giống như Karl

T.T.P. (tổng hợp)

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.