Phòng ngừa ung thư, đột quỵ từ công nghệ giải mã gen

Theo Globocan (Cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế), tại Việt Nam, căn bệnh ung thư đã gây ra 120 nghìn ca tử vong mỗi năm, trong đó hơn 40% số ca tử vong liên quan đến bệnh này có thể phòng ngừa bằng cách giảm với các yếu tố nguy cơ.

Thiếu ý thức chủ động phòng ngừa, khám sức khoẻ định kỳ để sàng lọc, phát hiện sớm bệnh là một trong những yếu tố tạo nên gánh nặng bệnh tật, giảm hiệu quả điều trị, đồng thời tăng tỷ lệ chi tiêu từ tiền túi cho chăm sóc sức khoẻ của người dân Việt Nam. 

Giải mã gen là một trong những phương pháp hiệu quả để hỗ trợ sàng lọc, phát hiện sớm nhiều bệnh lý nguy hiểm hiện nay, trong đó có ung thư và đột quỵ.

Tuy nhiên, tại Chương trình toạ đàm Y tế sức khoẻ về gen và chống lão hoá do Bệnh viện Bắc Hà tổ chức ngày 26/9, các chuyên gia y tế cho biết, thay vì phòng bệnh và các yếu tố nguy cơ gây bệnh từ sớm, đa phần người dân Việt Nam lại có xu hướng mắc bệnh hoặc có dấu hiệu lâm sàng rõ ràng rồi mới đi khám, điều trị.

Phòng ngừa ung thư, đột quỵ từ công nghệ giải mã gene -0
Ông Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học và Công nghệ (Bộ Y tế) trao đổi tại tọa đàm.

Phát biểu tại chương trình, TS Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) cho biết, chiến lược phát triển khoa học công nghệ của ngành y tế Việt Nam từ nay đến năm 2030 là những vấn đề liên quan phát triển về y học cá thể, trong đó có công nghệ về gene.

Ông Quang khẳng định với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực khoa học – công nghệ y tế, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo luôn khuyến khích và tạo mọi điều kiện tốt nhất để các đơn vị đầu mối hợp tác tại Việt Nam phối hợp, hợp tác triển khai nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ ở Việt Nam.  

Hiện một số cơ sở y tế tại tại Việt Nam đã bước đầu triển khai khám sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh. Phương pháp giải mã gen sẽ giúp các cặp đôi phát hiện nguy cơ sinh con mắc bệnh di truyền khi cả hai đều mang gen lặn, từ đó ngăn ngừa các hệ lụy không mong muốn như các bệnh down, tự kỷ hay máu trắng, rối loạn lưỡng cực,....

Tại toạ đàm, GS.TS Shigeo Hori, Chủ tịch Hiệp hội chống lão hóa Nhật Bản cho biết, trước đây, căn bệnh ung thư dạ dày chiếm tỷ lệ cao nhất tại Nhật Bản. Hiện nay, bệnh ung thư tiền liệt tuyến và ung thư vú lại đứng hàng đầu. Giải mã gen giúp người dân phòng tránh được căn bệnh này.

Theo GS.TS Shigeo Horie, ung thư, tim mạch và đột quỵ có tác động lớn đến cuộc sống, trong đó yếu tố nguy cơ chính của những bệnh này là tuổi tác. Hầu hết bệnh nhân thường phát bệnh sau 50 tuổi và nguy cơ mắc bệnh gia tăng nhanh chóng theo sự lão hoá. Tuỳ vào mã gen mà con người mắc phải những bệnh khác nhau.

Đột quỵ nằm trong nhóm các bệnh lý gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam. Nghiên cứu chỉ ra có 32 loại gen liên quan căn bệnh này. Theo GS Shigeo Horie, những người có nguy cơ cao bị đột quỵ, nếu không chú ý đến việc thay đổi lối sống sẽ đối diện với khả năng bị bệnh gấp 3 lần người bình thường. Do đó, kết quả giải mã gen sẽ xác định chính xác tuổi thọ sinh học, từ đó có thể dự đoán bệnh trong tương lai, giảm rủi ro khi mắc bệnh.

GS Shigeo Hori cùng nhóm nghiên cứu đã giải mã được 3,2 tỷ tế bào gen giúp con người hiểu rõ những ẩn số về tình trạng, thể chất, dinh dưỡng và những yếu tố di truyền. Đây là cơ sở để có thể tiên liệu và lên kế hoạch chăm sóc sức khỏe đúng hướng, cũng như phòng ngừa bệnh ung thư, đột quỵ… với chi phí và thời gian tối giản. 

Phòng ngừa ung thư, đột quỵ từ công nghệ giải mã gene -0
Các chuyên gia hàng đầu về giải mã gen chia sẻ tại tọa đàm.

3,2 tỷ tế bào gen được giải mã cùng các liệu pháp hiệu quả sau giải mã, giúp xác định chính xác tuổi thọ sinh học; phân tích chuyên sâu, phát hiện sớm các gene lỗi, các nguy cơ bệnh hiểm nghèo, bệnh mãn tính, bệnh di truyền lặn và bệnh hiếm, bệnh Alzheime, đột quỵ, béo phì, xơ vữa động mạch, tim mạch, tiểu đường và hầu hết các loại ung thư như: ung thư đại tràng, ung thư thận, ung thư tiền liệt tuyến,... (chỉ trừ 3 loại ung thư dạ dày, ung thư tuyến giáp, ung thư gan).

Phương thức kết hợp giải mã ký tự gen và liệu pháp sau giải mã được cho là đáp ứng đa dạng nhu cầu của người dùng, từ trẻ sơ sinh, trẻ ở độ tuổi đến trường, người trưởng thành, người lớn tuổi… Phương thức này được thực hiện bằng cách lấy DNA từ mẫu nước bọt hoặc mẫu máu, có kết quả sau khoảng 2-3 tháng.

Theo các chuyên gia, kết quả giải mã gen chỉ rõ với tình trạng hiện tại, khoảng thời gian nào sẽ mắc các bệnh đã được nhìn thấy trước từ gen, cũng như tiến triển của bệnh lý trong tương lai. Từ đó đưa ra tư vấn chuyên sâu, giúp người bệnh chủ động xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho bản thân thông qua tập luyện, ăn uống, bổ sung “tố chất” theo đúng cơ địa để phòng ngừa ung thư, giảm thiểu nguy cơ tai biến và các bệnh lý mãn tính…

Trần Hằng

Các tin khác

Gia tăng trẻ mắc Adenovirus, phụ huynh không nên chủ quan

Gia tăng trẻ mắc Adenovirus, phụ huynh không nên chủ quan

Chỉ riêng trong những ngày đầu tháng 7, Bệnh viện Nhi Trung ương đã ghi nhận 283 trẻ mắc Adenovirus. Tính từ đầu năm đến nay, bệnh viện ghi nhận 2.777 trường hợp mắc bệnh, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ năm 2025. Adenovirus đang có xu hướng tăng nhanh và phụ huynh cần chủ động phòng bệnh cho con.

Khẩn trương cứu chữa hai bệnh nhi trong vụ cháy xe khách

Khẩn trương cứu chữa hai bệnh nhi trong vụ cháy xe khách

Hai bệnh nhi là anh em ruột trong một gia đình gặp nạn trong vụ cháy xe khách giường nằm đã được các bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 1 (TP Hồ Chí Minh) kịp thời cấp cứu, xử trí sốc bỏng và tích cực theo dõi tổn thương đường hô hấp...

Lâm Đồng: 2 trẻ tử vong do nhiễm vi rút EV71

Lâm Đồng: 2 trẻ tử vong do nhiễm vi rút EV71

Nguyên nhân tử vong của hai trẻ em tại xã Tà Năng được xác định là do nhiễm vi rút Enterovirus 71 (EV71). Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng vừa chỉ đạo khẩn tới các cơ quan, đơn vị liên quan về công tác phòng, chống dịch bệnh.

Đưa dịch vụ y tế chất lượng cao về gần dân

Đưa dịch vụ y tế chất lượng cao về gần dân

 Với hệ thống 9 phòng mổ hiện đại đang vận hành (bao gồm phòng mổ Hybrid, DSA, C-arm) và định hướng mở rộng lên 18 phòng mổ, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình bảo đảm cho người dân được hưởng dịch vụ y tế kỹ thuật cao nhất với chi phí và thời gian tối ưu, kịp thời ngay tại địa phương.

Xử phạt và đình chỉ hàng loạt cơ sở y tế, thẩm mỹ hoạt động “chui”

Xử phạt và đình chỉ hàng loạt cơ sở y tế, thẩm mỹ hoạt động “chui”

Chiều 17/7, Phòng Kiểm tra - Pháp chế (Sở Y tế TP Hồ Chí Minh) cho biết đã hoàn tất hồ sơ và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với nhiều tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực y tế, thẩm mỹ. Trong đó, có cơ sở bị phạt đến 90 triệu đồng và đình chỉ hoạt động lên đến 18 tháng do cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh (KCB) không phép, quảng cáo sai sự thật.

Phát động cuộc thi về gương sáng trong công tác phòng bệnh năm 2026

Phát động cuộc thi về gương sáng trong công tác phòng bệnh năm 2026

Cuộc thi được tổ chức trong bối cảnh ngành Y tế đang triển khai Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị; đồng thời Luật Phòng bệnh chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây cũng là hoạt động hướng tới kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Y tế dự phòng Việt Nam. 

Ứng dụng AI và Big Data: Bước đột phá trong quản trị y tế

Ứng dụng AI và Big Data: Bước đột phá trong quản trị y tế

Hồ sơ bệnh án điện tử (EMR) chính là hạ tầng dữ liệu quan trọng nhất, đóng vai trò như "hệ thần kinh trung ương" của y tế hiện đại. EMR không chỉ giải quyết triệt để vấn đề phân tán dữ liệu của hồ sơ giấy mà còn là tiền đề để kết nối thông tin xuyên suốt từ cộng đồng đến bệnh viện, giúp bác sĩ tiếp cận dữ liệu bệnh sử kịp thời, đưa ra các quyết định điều trị chính xác…

Hành trình đưa trái tim vượt hơn 1.700 km cứu bệnh nhi 15 tuổi

Hành trình đưa trái tim vượt hơn 1.700 km cứu bệnh nhi 15 tuổi

Trái tim hiến tặng từ một người bệnh chết não tại Hà Nội đã vượt chặng đường hơn 1.700 km bằng đường hàng không, với sự hỗ trợ, mở đường khẩn cấp của lực lượng CSGT và Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam. Sự hiệp đồng tác chiến chạy đua với thời gian này không chỉ hồi sinh bệnh nhi 15 tuổi, mà từ nghĩa cử cao đẹp của gia đình người hiến, 3 tạng khác và giác mạc cũng đã được điều phối để tiếp nối sự sống cho nhiều bệnh nhân khác.

Nhiều trẻ đi bơi nhiễm Adenovirus, người dân cần cảnh giác

Nhiều trẻ đi bơi nhiễm Adenovirus, người dân cần cảnh giác

Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận một nhóm trẻ học bơi tại bể bơi công cộng bị lây nhiễm chéo Adenovirus lẫn nhau – đây là một trong những môi trường có nguy cơ lây nhiễm bệnh ngoài da, virus... nếu không đảm bảo vệ sinh và giãn cách hợp lý.

Nam bệnh nhân chết não do TNGT hiến tạng cứu nhiều người

Nam bệnh nhân chết não do TNGT hiến tạng cứu nhiều người

Nam bệnh nhân không qua khỏi sau tai nạn giao thông (TNGT), giữa nỗi đau tột cùng đó, gia đình anh đã đưa ra một quyết định nhân văn, đồng ý hiến tạng của anh để cứu nhiều người bệnh bên bờ sinh - tử. Trong đó, có hai cháu bé 15 và 21 tháng tuổi đã hồi sinh sự sống nhờ trái tim và lá gan của người hiến.