Là một trong những lực lượng vũ trang cách mạng trọng yếu để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhân dân, bảo vệ Đảng và chế độ XHCN, lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam vinh dự được ra đời trong những ngày tháng hào hùng của cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945 (19/8/1945). Ngay từ lúc ra đời, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ và sự đùm bọc của nhân dân, lực lượng An ninh Việt Nam đã anh dũng, kiên cường, mưu trí, cùng các lực lượng cách mạng khác tập trung chống thù trong, giặc ngoài để bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ Đảng, chính quyền nhân dân trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.
Chưa đầy một năm sau ngày được thành lập, lực lượng An ninh nhân dân đã lập được nhiều chiến công xuất sắc, đặc biệt là chiến dịch tổng tiến công trấn áp vào ngày 12/7/1946, phá vụ án số 7 Ôn Như Hầu, đập tan âm mưu đảo chính phản cách mạng do bọn Quốc dân đảng câu kết với quân đội viễn chinh Pháp thực hiện. Chiến công vang dội ngày 12/7/1946 là một mốc son chói lọi, đã đi vào lịch sử dân tộc, mở đầu một chặng đường vẻ vang của lực lượng An ninh.
Ngày 12/7/1946 trở thành Ngày truyền thống của lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam Anh hùng. Từ đó đến nay, dù phải đương đầu với nhiều kẻ thù nguy hiểm, có tiềm lực kinh tế hùng mạnh, trình độ khoa học – kỹ thuật tiên tiến; phải đối phó với kiểu “chiến tranh phá hoại nhiều mặt”, hay chiến lược “diễn biến hòa bình” vô cùng nham hiểm, xảo quyệt,… lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam vẫn vững vàng, mưu trí, dũng cảm, đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hoạt động của các thế lực thù địch.
Từ sự giáo dục, rèn luyện của Đảng và nỗ lực phấn đấu không ngừng trong môi trường đấu tranh ác liệt, bản lĩnh của người chiến sỹ an ninh được tôi luyện và thử thách; lòng dũng cảm, đức hy sinh luôn được thể hiện; phẩm chất cách mạng kiên cường, tận trung với Đảng, tận hiếu với dân được khẳng định qua thực tiễn chiến đấu.
Trải qua 67 năm chiến đấu và trưởng thành, các thế hệ của lực lượng An ninh nhân dân đã không ngừng bồi đắp, làm rạng rỡ truyền thống Anh hùng, tận trung với Đảng, đoàn kết, hiệp đồng, mưu trí, sáng tạo và quyết thắng, đóng góp to lớn vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, thực hiện thành công mục tiêu xây dựng xã hội Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.
Trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, dù điều kiện chiến đấu vô cùng khó khăn, gian khổ và ác liệt, nhưng cán bộ, chiến sỹ lực lượng An ninh đã nêu cao phẩm chất cách mạng kiên cường, được nhân dân đùm bọc, được các đoàn thể cách mạng giúp đỡ nên đã từng bước vượt qua mọi thử thách. Cán bộ, chiến sỹ an ninh luôn thấm sâu quan điểm quần chúng của Đảng, dựa vào nhân dân, vừa phát triển lực lượng, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ các đầu mối của Đảng, bảo vệ căn cứ, giữ gìn an ninh vùng giải phóng; vừa khám phá các ổ nhóm gián điệp, biệt kích, nội gián và tổ chức những trận đánh táo bạo, chớp nhoáng nhằm vào các cơ quan thiết yếu, quan trọng, đầu não của địch.
Có những thời điểm, những trận đánh, trên một số trận tuyến, lực lượng An ninh gặp bất lợi về thế trận, tổn thất về lực lượng, nhưng bằng nghị lực phi thường, niềm tin son sắt vào thắng lợi của cách mạng và được nhân dân giúp đỡ, cán bộ, chiến sỹ an ninh đã vượt qua nguy hiểm, thử thách, rút kinh nghiệm từ những bài học xương máu để tìm ra con đường chiến thắng bọn phản cách mạng và các thế lực thù địch. Trong nhiều cuộc chiến không cân sức, nhiều chiến sỹ an ninh đã chiến đấu ngoan cường, sẵn sàng hy sinh vì lợi ích của dân tộc. Sự hy sinh cao cả của các Anh hùng liệt sỹ An ninh đã tô thắm truyền thống lực lượng An ninh nhân dân.
Trong giai đoạn đất nước trải qua những thử thách lớn lao, hệ thống xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, đời sống nhân dân vô cùng khó khăn, các thế lực thù địch tiến hành “chiến tranh phá hoại nhiều mặt”, thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” vô cùng thâm độc…, một bộ phận cán bộ, đảng viên hoang mang, dao động, phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí chiến đấu, nhưng cán bộ, chiến sỹ An ninh nhân dân vẫn giữ vững phẩm chất cách mạng, một lòng trung thành với Đảng, với chế độ, dũng cảm vượt qua nhiều thử thách, nguy hiểm, đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hoạt động của các thế lực thù địch.
Những năm qua, tình hình thế giới, khu vực có nhiều biến động phức tạp, khó lường, hợp tác và đấu tranh luôn đan xen, đối tượng - đối tác có sự chuyển hóa lẫn nhau. Ở trong nước, tình hình kinh tế - xã hội phải đối mặt với nhiều khó khăn, các yếu tố “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” ngày càng xuất hiện rõ hơn. Nhiệm vụ đảm bảo an ninh quốc gia đứng trước nhiều khó khăn, thách thức,...
Trong bối cảnh đó, lực lượng An ninh đã quán triệt nghiêm túc quan điểm của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới; chủ động nắm diễn biến tình hình thế giới, khu vực, kịp thời báo cáo, tham mưu cho Đảng, Chính phủ và Bộ Công an tăng cường các biện pháp quản lý nhà nước về an ninh quốc gia trên các lĩnh vực. Lực lượng An ninh đã chủ động đấu tranh, ngăn chặn âm mưu, ý đồ, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch; tập trung chỉ đạo và đấu tranh quyết liệt các hoạt động tình báo, gián điệp; đấu tranh với số đối tượng phản động ở trong nước và ngoài nước, đấu tranh phòng chống khủng bố, góp phần đảm bảo không để xảy ra biểu tình bạo loạn, không để hình thành tổ chức chính trị đối lập trong nội địa, không để các thế lực thù địch và các phần tử chống đối thực hiện âm mưu tiến hành “cách mạng màu”, “cách mạng đường phố”… ở Việt Nam.
67 năm chiến đấu và trưởng thành, lực lượng An ninh nhân dân luôn được nhân dân tin yêu, Đảng, Nhà nước tin tưởng và đánh giá cao. Đến nay, lực lượng An ninh nhân dân đã vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng 2 Huân chương Sao vàng, 3 Huân chương Hồ Chí Minh, được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác; hàng trăm lượt tập thể và cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; hàng ngàn lượt tập thể và cá nhân trong lực lượng An ninh được tặng thưởng Huân chương các hạng.
Thời gian tới, tình hình chính trị, kinh tế thế giới và khu vực sẽ còn nhiều diễn biến phức tạp; các mối đe dọa an ninh truyền thống và phi truyền thống tiếp tục gia tăng, đặt ra nhiều thách thức lớn đối với an ninh và lợi ích của Việt Nam. Trong nước, kinh tế - xã hội tuy có những chuyển biến tích cực, song vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức lớn, tiềm ẩn những nhân tố có thể gây mất ổn định về an ninh, trật tự... Bối cảnh đó đặt ra cho công tác đảm bảo an ninh quốc gia nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi có cách tiếp cận đa chiều, từ nhận thức tình hình, hoạch định chiến lược, chính sách đến lựa chọn biện pháp, đối sách, cũng như xây dựng lực lượng An ninh chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Để phát huy cao độ truyền thống anh hùng, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo đảm an ninh quốc gia trong tình hình mới, lực lượng An ninh nhân dân cần thực hiện tốt các công tác trọng tâm sau:
Một là, đổi mới nhận thức về an ninh quốc gia và công tác bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới. An ninh quốc gia hiện nay cần được nhận thức theo hướng mở rộng, dựa trên quan điểm lợi ích quốc gia, dân tộc và gắn với hài hoà lợi ích quốc tế, khu vực.
Bên cạnh các vấn đề an ninh truyền thống phải chú trọng những vấn đề an ninh phi truyền thống; an ninh quốc gia không chỉ giới hạn trong không gian lãnh thổ hành chính của đất nước, mà còn mở rộng ra bên ngoài, nơi lợi ích và ảnh hưởng của Việt Nam đang tồn tại và phát triển; công tác đảm bảo an ninh quốc gia phải gắn chặt và phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế của đất nước.
Hai là, lực lượng An ninh cùng với toàn lực lượng Công an nhân dân kiên quyết giữ vững mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, đảm bảo giữ vững ổn định chính trị, góp phần tạo môi trường hoà bình, thuận lợi, phục vụ đắc lực sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước; kiên quyết đánh bại âm mưu thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình”, “cách mạng màu”, “cách mạng đường phố”... của các thế lực thù địch tại Việt Nam; trong mọi tình huống không để bị động, bất ngờ, không để xảy ra bạo loạn, khủng bố, phá hoại, không để hình thành, công khai tổ chức chính trị đối lập ở trong nước.
Để thực hiện mục tiêu đó, lực lượng An ninh cần tập trung nghiên cứu, đổi mới các mặt công tác, trọng tâm là đổi mới, nâng cao chất lượng công tác nghiệp vụ, hướng về cơ sở, giải quyết những vấn đề cơ bản để chủ động kiểm soát tình hình, giải quyết những yếu tố gây mất ổn định từ trong cơ sở, từ khi mới manh nha, không để tác động đến an ninh quốc gia; đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch đối với Việt Nam.
Ba là, trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, lực lượng An ninh cần linh hoạt, mềm dẻo trong việc xác định đối tượng đấu tranh và đối tác hợp tác theo phương châm “thêm bạn bớt thù”, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, đồng thời đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia Việt Nam của các thế lực thù địch; tăng cường hợp tác quốc tế, sử dụng các tác động ngoại giao trong đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia; đổi mới hợp tác với an ninh các nước theo hướng thực chất hơn về trao đổi thông tin, phối hợp giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống (phòng chống khủng bố, tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia…).
Thông qua hợp tác, gắn kết lợi ích với các quốc gia khác để phát huy tối đa những lợi ích đem lại từ “mặt đối tác”, đồng thời hạn chế tối thiểu những tác động tiêu cực của “mặt đối tượng”, từng bước chuyển hóa “mặt đối tượng” thành “mặt đối tác” trong điều kiện có thể, phục vụ yêu cầu, lợi ích quốc gia Việt Nam.
Bốn là, đổi mới, tăng cường công tác xây dựng lực lượng, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lực lượng An ninh theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Tổ chức tốt phong trào “Công an nhân dân học tập, thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy”; thực hiện tốt khẩu hiệu hành động “Kỷ cương, trách nhiệm, hiệu quả”. Xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sỹ lực lượng An ninh tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”; có lý tưởng cách mạng trong sáng, nắm vững pháp luật và tinh thông nghiệp vụ, giỏi về khoa học - kỹ thuật và ngoại ngữ, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.
Năm là, lực lượng An ninh tập trung làm tốt chức năng tham mưu cho Đảng, Nhà nước và phối hợp với các ban, ngành, các lực lượng liên quan trong công tác bảo đảm an ninh quốc gia; tăng cường công tác nắm tình hình, đánh giá, dự báo sát diễn biến tình hình liên quan để chủ động tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước những vấn đề về chiến lược, sách lược trong quan hệ đối nội, đối ngoại, phục vụ có hiệu quả nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; phối hợp với các lực lượng, các cấp, các ngành xây dựng thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân, phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc và đặc biệt là chú trọng công tác bảo vệ nội bộ để phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của toàn Đảng, toàn dân vào sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia
