Bằng những chi tiết chân thật và vô cùng sống động, bằng bút pháp hóm hỉnh mà tinh tế, sắc sảo, Mark Twain thông qua cậu bé Tom đã vẽ nên bức tranh đầy màu sắc về cuộc sống và bay bổng giấc mơ tự do ngày bé của ông cũng như những người Mỹ bấy giờ. Bởi vậy, bao năm qua, người ta cất công nghiên cứu và tìm hiểu bằng cách nào mà nhà văn Mark Twain có thể tạo ra được một nhân vật Tom hấp dẫn đến như vậy. Và cuộc tìm tòi vẫn chưa đến hồi kết.
Những nghiên cứu mới đây đã phát hiện thêm một chi tiết đặc biệt, đó là người ta tìm ra người đàn ông bằng xương bằng thịt có tên Tom Sawyer! Đây chính là một người bạn rất thân thiết với nhà văn Mark Twain khi ông sống tại San Francisco. Đó là người đàn ông làm lính cứu hỏa, uống rất nhiều rượu nhưng là một con người thật sự quả cảm. Sawyer từng được tôn vinh như một người anh hùng khi có lần cứu 90 người trong một vụ tàu cháy. Chính tính cách mạnh mẽ, tự do, khoáng đạt của Sawyer đã truyền cảm hứng cho nhà văn Mark Twain viết nên một nhân vật tuyệt tác là cậu bé Tom.
Một bài báo dài được Smithsonian viết mô tả chi tiết mối quan hệ giữa nhà văn Mark Twain, tên thật và thường gọi là Samuel Clemens, với Tom Sawyer đã diễn ra như thế nào. Thật thú vị là nhà văn tình cờ đã gặp người lính cứu hỏa Sawyer trong một nhà tắm ở San Francisco vào năm 1863 và từ đó một tình bạn nảy nở. Sawyer được sinh ra tại Brooklyn và sau này chuyển đến California, nơi ông làm việc như một cảnh sát cứu hỏa tình nguyện và sau này là công chức hải quan.
Sawyer và Twain kết giao bạn bè qua rất nhiều kinh nghiệm được chia sẻ với niềm đam mê chung về cuộc sống trên những con tàu chạy bằng hơi nước trên sông.
Trước khi rời khỏi miền Tây, Sawyer từng quả cảm cứu 90 người từ một con tàu đắm ngùn ngụt lửa. Mark Twain đã đặc biệt xúc động bởi câu chuyện ấy. Hiển nhiên ông xúc động và ngưỡng mộ vì hành động anh hùng của người bạn, nhưng đặc biệt hơn nữa vì người anh trai của Mark Twain qua đời trong một vụ cháy bi thảm tương tự trong khi làm việc trên một tàu hơi nước. Và vì thế, hai người nhanh chóng trở thành bạn và ngày một thân thiết hơn sau cuộc gặp đầu tiên vào năm 1863, khi Sawyer đi du lịch đến Virginia City, Nevada, một trong những nơi Mark Twain thường lui tới khi ông làm việc như là phóng viên ở đó. Cả hai đã có nhiều cuộc phiêu lưu với nhau, những cuộc cờ bạc ở Nevada và uống rượu tràn cung mây trong các quán rượu ở San Francisco.
Một đêm đặc biệt khi hai người đàn ông trở lại San Francisco, Twain tuyên bố với Tom Sawyer rằng, ông sẽ viết một cuốn sách dựa vào hình ảnh thực của bạn. "Sam đi với tôi và đặt cả hai tay lên vai tôi" - Sawyer sau này kể lại - "Tom. Tôi đang viết một cuốn sách về một cậu bé mà từ lâu tôi ấp ủ trong ký ức và là cậu bé khó viết nhất trên thế giới này. Tom, cậu bé đó giống hệt anh đấy".
Một hôm khác với vẻ nghiêm túc hơn, Mark Twain lặp đi lặp lại các kế hoạch về nhân vật chú bé Tom Sawyer với bạn. Anh ấy nói với tôi: "Tôi sẽ đặt bạn giữa trang bìa của một cuốn sách trong trong vài ngày tới, Tom ạ". "Cứ việc, Sam. Nhưng miễn đừng làm hoen ố tên của tôi là được", Sawyer hài hước nói.
Tất cả những câu chuyện này Sawyer đã kể với một phóng viên địa phương ngay sau khi cuốn sách của Mark Twain được ra mắt vào năm 1876.
Những tài liệu tìm thấy còn cho biết, bên cạnh sự đam mê các loại rượu mạnh, hai người đàn ông này còn cùng chia sẻ một xu hướng ưa kể chuyện. Và Sawyer tin rằng, những giai thoại của ông kể về thời thơ ấu của mình đã là nguồn cảm hứng để Twain phóng tác tạo ra một phiên bản về chú bé Tom mà Sam thường ấp ủ. "Cả hai chúng tôi đều thích tán chuyện. Sam luôn hào hứng và phấn khích những việc làm của trẻ con và bất cứ khi nào anh ấy bắt gặp đám trẻ đùa nghịch trên đường phố, anh ấy luôn muốn dừng lại thích thú quan sát chúng. Có lần tôi bảo: "Sam, tôi không tin rằng có thể có một chú nhóc nào khác từng sống như tôi đâu". Và khi nghe tôi kể vô vàn những trò quậy của tôi ngày bé, Sam lắng nghe với mối quan tâm đặc biệt, thỉnh thoảng lại ghi ghi chép chép vào sổ tay".
Điều đáng nói là, ban đầu Twain tuyên bố rằng nhân vật Tom Sawyer được xây dựng tổng hợp từ 3 người thực: John B. Briggs, William Bowen và chính bản thân Twain. Mặc dù tuyên bố như vậy, bằng chứng lịch sử mà Twain và anh bạn lính cứu hỏa Sawyer đã chứng tỏ rằng, một người thứ 4 có khả năng có ảnh hưởng hơn, nổi bật hơn trong sự pha trộn sáng tạo xuất sắc ấy
