Các nhà khoa học xác định một loài khỉ mới với đôi môi màu cam đặc trưng và tiếng gầm trầm vang trong những khu rừng nhiệt đới của CHDC Congo, đánh dấu loài khỉ mới thứ 5 được phát hiện trong 75 năm qua. Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí PLOS ONE, loài mới có tên khoa học Colobus congoensis, được người dân địa phương gọi là Likweli. Chúng có bộ lông đen, dài, đuôi lớn cùng những mảng màu cam kem nổi bật trên khuôn mặt.
Cá thể trưởng thành nặng khoảng 6,8 kg, nhỏ hơn các loài khỉ Colobus có quan hệ họ hàng. Các nhà nghiên cứu cho biết Likweli sở hữu những đặc điểm riêng biệt về hộp sọ, răng và cấu trúc xương, cho phép phân biệt với tất cả các loài khỉ Colobus châu Phi đã biết. Tiếng gọi của chúng là những âm thanh trầm, vang, có cấu trúc âm học đặc trưng. Loài họ hàng gần nhất của Likweli là Colobus satanas, sinh sống cách đó hơn 1.200 km ở khu vực tây-trung Phi. Phân tích di truyền cho thấy hai loài đã tách khỏi nhau khoảng 4-5 triệu năm trước.
Hành trình xác định loài mới bắt đầu năm 2008, khi các nhà nghiên cứu chụp được ảnh một cá thể khỉ khác thường ở miền Đông CHDC Congo. Từ năm 2018 đến 2022, nhóm nghiên cứu ghi nhận 114 lần bắt gặp và kết hợp dữ liệu thực địa, di truyền, giải phẫu cùng kiến thức của cộng đồng địa phương để xác nhận đây là một loài riêng biệt. Likweli được đề xuất xếp vào nhóm nguy cấp do phạm vi phân bố chỉ 1.700 km2, đồng thời đối mặt với tình trạng mất môi trường sống và áp lực săn bắt.
