So sánh về phương diện gây điêu đứng lòng người giữa cây xáo tam phân và cây bá bệnh có thể nói một chín một mười nhưng xét về đẳng cấp, mật nhân hay bá bệnh kém xa, kém về giá cả lẫn mức độ tin tưởng của người bệnh: Giá một ký rễ xáo tam phân lúc cao điểm đến hơn 3 triệu đồng nhưng với cây bá bệnh thì chưa bao giờ vượt ngưỡng con số 200 nghìn đồng.
Dù như thế nào đi nữa thì ngay tại thời điểm này, thị trường cây bá bệnh vẫn diễn ra sôi động. Khắp nơi, đâu đâu cũng thấy người ta trưng bày, rao bán cây bá bệnh trị bá bệnh với lượng người mua rất... sôi động.
1. Mãi, khoảng 30 tuổi, một trong vô số con buôn rao bán cây bá bệnh tự xưng là người ở Khánh Hòa - cái rốn của cây "thần dược" xáo tam phân và cây bá bệnh, khi chào hàng khách gốc rễ mật nhân đã qua băm nhỏ - sơ chế với giá 190.000 đồng/kg và mật nhân khô nguyên khúc mỗi ký giá 160.000 đồng thao thao bất tuyệt với khách rằng chẳng riêng gì các chứng bệnh bác sĩ chê như ung thư vú, ung thư vòm họng, ung thư đại tràng, suy gan, suy thận..., với các chứng gây trục trặc bản lĩnh đàn ông, mật nhân đích thực là phương dược tăng cường sinh lý… trên cả tuyệt vời.
Anh này còn khoe vì quá cảm kích tính năng tăng lực siêu hạng của mật nhân đã "pót" (post - tải) lên nhiều trang mạng rằng rượu rắn hổ mang hổ chúa ngâm 10 năm cũng không bằng 1 lạng mật nhân ngâm trong 1 tháng: "Cây này còn là bài thuốc hữu hiệu nữa đối với người bị mất ngủ kinh niên, những cặp vợ chồng hiếm muộn, đàn ông bị thiếu testotoron hay loãng tinh trùng. Cây này giúp tăng sức khỏe và sức lực cho đàn ông trong chuyện chăn gối".
Theo "quảng cáo" của Mãi, ngoài cụm từ "bá bệnh", cây mật nhân còn có tên gọi khác là sâm alipas hay "thần dược" bởi vì nó chữa được khá nhiều bệnh nếu kiên trì uống thường xuyên.
Một con buôn khác tên Quang tiếp cận khách bằng màn tự giới thiệu mình là dân miền núi, lại có ông anh họ vốn là dân ăn rừng ở rú để làm cây lâm sản ở Tây Nguyên nên có điều kiện tiếp cận nhiều cây thuốc quý: "Có rất nhiều người xung quanh tôi và kể cả mẹ tôi cũng đã và đang sử dụng mật nhân từ nhiều năm qua và thấy rất hiệu quả. Mẹ tôi vốn là người già hay đau nhức xương khớp nhưng kể từ khi uống cây này xương khớp đã cải thiện, hầu như không còn đau nhức. Còn một chứng nữa mà mẹ tôi mắc phải, đó là bị vôi và một vài viên sỏi thận nhỏ, mẹ tôi không hề uống bất kì thuốc nào để làm tiêu sỏi nhưng không ngờ một thời gian sau khám lại (khi đã uống mật nhân được một thời gian với mục đích để chữa đau nhức) đã không còn một viên vôi hay sỏi nào. Bác sĩ lý giải bởi mật nhân có tác dụng chữa sỏi thận rất hiệu quả". (???)
Một người khác tên Vĩnh, lúc đậu xe máy tại Công viên Gia Định (quận Tân Bình - TP HCM) chở phía sau mấy gốc rễ cây bảo là mật nhân gắn với cam kết bán hàng đúng chất lượng "nổ" nếu mua hàng của anh ta thì khách sẽ được truyền cho công thức bào chế và sử dụng cây thần dược của người dân tộc Êđê.
"Đàn ông, đàn bà, người già, con trẻ, con gái hay thai phụ, người khỏe, kẻ yếu, người đang mắc bệnh nan y hay người sợ bị bệnh nan y muốn phòng bệnh nếu tin tưởng và sử dụng mật nhân một thời gian thì sẽ cảm nhận được sự thần hiệu" - Vĩnh cam đoan.
Oái oăm hơn, mới đây rộ lên trào lưu làm đẹp, cà láng da mặt từ tinh chất mật nhân. "Mụn làm chúng ta thiếu tự tin khi giao tiếp. Rượu rễ cây mật nhân chữa mụn hiệu quả, làm mờ thâm, se khít lỗ chân lông, làm trắng da, mịn màng. Rễ cây mật nhân có tác dụng chữa mụn trứng cá, mụn bọc rất hiệu quả chỉ trong thời gian ngắn. Khi bôi lên sẽ có hiện tượng lột da làm mờ vết thâm mà mụn để lại, se khít lỗ chân lông, và đặc biệt bạn sẽ có một làn da trắng mịn màng không tỳ vết" - lời rao vô căn cứ này được rất nhiều chị em hân hoan đón nhận.
2. Vào trang công cụ tìm kiếm toàn cầu Google, gõ từ khóa "mật nhân - bá bệnh", trong khoảng thời gian 0,26 giây trang này cho ra kết quả đến 4.940.000 thông tin có liên quan. Trong khi đó, từ khóa "xáo tam phân" cho kết quả khiêm tốn, 1.660.000 thông tin trong 0,40 giây kiếm tìm. Điều này chứng tỏ mức độ thông tin của cây bá bệnh ăn đứt cây xáo tam phân.
Các thông tin tìm thấy liên quan đến mật nhân hay bá bệnh bao giờ cũng gắn với các tính năng chữa bệnh thần sầu, có thể điểm qua một số thông tin như sau: "Mật nhân là cầu nối của những cuộc tình", "Cây bá bệnh - khắc tinh của các chứng bệnh ung thư", "Thoát chứng vô sinh nhờ thần dược bá bệnh", "Cây mật nhân có tác dụng như Viagar"...
Vấn đề ở chỗ tác dụng của cây mật nhân hay bá bệnh có đúng như người ta quảng cáo và đồn đại?!
Mật nhân theo ghi nhận của các thầy thuốc Đông y là cây thuốc mọc hoang dưới các tán rừng thưa ở núi rừng các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ với bộ phận được sử dụng làm thuốc gồm lá, hoa, thân, rễ, hạt... Một số tài liệu tin cậy cho biết tại
Cách đây không lâu, khi sang Campuchia, chúng tôi phát hiện người bản xứ gọi mật nhân là antogung-sar. Người Campuchia dùng thân vỏ antogung-sar chữa các chứng gân xương đau nhức, bổ khí huyết, chữa chứng đau bụng khi đến kỳ hành kinh của phụ nữ và đau tức ngực...
Già làng Năm Nổi, ở rừng Mã Đà cho biết người Chơ-ro gọi cây mật nhân là bá bệnh vì nó chữa được nhiều chứng bệnh: "Còn gọi bá bệnh là mật nhân vì vị nó đắng như mật người. Người Chơ-ro mình dùng bá bệnh nấu nước trị ghẻ lở, rễ sắc lấy nước uống để chống sốt rét, các chứng báng bụng (bụng sưng to), giúp tăng cường sức khỏe, giúp ăn uống dễ tiêu, ăn được ngủ được".--PageBreak--
Già Năm Nổi cho biết, kinh nghiệm sử dụng của dân làng mình chỉ dừng lại ở đó, còn nói chữa bệnh đàn ông, giúp yếu thành mạnh, giúp chữa ung thư gì đó thì già không biết.
Về chuyện cây mật nhân chữa bách bệnh, nghĩa là bệnh nào cũng chữa được, già làng Năm Nổi cười bảo những khi đau ốm nặng, bản thân ông còn phải đến bệnh viện để được chữa trị: "Ngày trước điều kiện y tế khó khăn, thuốc men hạn chế, mà cây mật nhân chữa được nhiều chứng bệnh hiệu quả cấp thời nên bà con mới đặt cho là cây bá bệnh thôi. Nếu bệnh gì cũng chữa được hết thì các bác sĩ đâu còn việc để làm" - già làng Năm Nổi hóm hỉnh giải thích.
Về tác dụng thực sự của mật nhân, lương y Bình (Hội Đông y TP HCM) - người cung cấp cho chúng tôi các thông tin liên quan đến những thủ thuật làm ăn thất đức của kẻ gian với lắm chiêu trò nhằm quảng cáo về cây bá bệnh và cả cây bá bệnh rởm cho biết, trong cuốn Từ điển cây thuốc Việt Nam, cố GS-TS Đỗ Tất Lợi ghi cây mật nhân còn gọi "bách bệnh" với giải thích bách là trăm: "Bách bệnh là chữa trăm thứ bệnh chứ không như người ta quen gọi nhầm lẫn là bá bệnh - bệnh nào cũng chữa”.
Cũng theo lương y Bình, trên nhiều tài liệu trôi nổi lẫn chính thống để lòe thiên hạ, người ta ghi "theo kết quả nghiên cứu khoa học cho thấy bá bệnh đặc biệt có hiệu quả với chuyện phòng the của đàn ông lẫn đàn bà, chữa ung thư" nhưng kỳ thực đó chỉ là những thông tin không tin cậy: "Người ta nói rất nhiều rằng cây bá bệnh là viagra hữu hiệu giúp ông uống bà khen nhưng lại không đưa ra cơ sở khoa học thuyết phục để chứng minh điều đó. Một số khác thì ghi rõ đích danh viện này viện nọ nghiên cứu nhưng thông tin ấy không khách quan bởi bao giờ cũng gắn kèm màn quảng cáo bán sản phẩm liên quan đến bá bệnh.
Còn theo kinh nghiệm dân gian cho thấy mật nhân - hay bách bệnh tính mát, vị đắng, khi sao vàng hoặc sắc uống trị rất tốt các chứng bệnh đường ruột, giúp ổn định huyết áp, tăng cường miễn dịch cho cơ thể, chữa các chứng ăn không tiêu, giảm stress. Đặc biệt phần vỏ rễ của bách bệnh với đặc tính đắng được sử dụng làm thuốc trị sốt rét, thuốc tẩy giun (uống trong) và trị ghẻ lở (nấu tắm)...".
Theo các lương y, bên cạnh những mặt tích cực, việc sử dụng cây bá bệnh phải tuân thủ theo liều chống chỉ định như phụ nữ có thai, người có khí chất yếu, người có lục phủ ngũ tạng yếu kém, tuyệt đối không nên sử dụng nếu không muốn gây thêm tình trạng nguy hiểm cho sức khỏe chứ không phải như các lời rao quảng cáo ai dùng cũng được: "Nhiều người bán mật nhân quả quyết bá bệnh là khắc tinh của bệnh ung thư với công thức sử dụng rất đơn giản, chỉ cần thái mỏng bỏ vô nồi sắc uống một thời gian là khỏi, điều đó bịa đặt và xằng bậy vì chẳng riêng gì bá bệnh, trên thế gian này chẳng có cây thuốc nào gọi là chữa bá bệnh cả".
Các lương y cũng cho biết công thức ngâm rượu mật nhân mỗi lít ngâm từ 30 đến 40g rễ mật nhân đã qua chặt nhỏ, phơi khô, sao vàng hạ thổ. Để hạn chế vị đắng, có thể ngâm chung với đại táo, nho khô hay chuối khô đã qua nướng vàng. "Rượu bách bệnh là rượu ngâm cây thuốc nên uống hạn chế, mỗi ngày chỉ uống từ 20-50ml thôi, uống nhiều sẽ bị trúng độc, làm sây sẩm mặt mày" - lương y Bình lưu ý.
3. Không dừng lại ở vấn nạn nói quá sự thật về tác dụng của mật nhân, theo ghi nhận của chúng tôi, có không ít người vì uống nhầm cây bá bệnh rởm mà ôm hận, có người thậm chí phải trả giá bằng mạng sống. Vào đầu tháng 9/2013, Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng tiếp nhận bệnh nhân Nguyễn Quang Hướng (54 tuổi, ngụ thị trấn Nam Ban, huyện Lâm Hà, Lâm Đồng) trong tình trạng nguy kịch sau khi uống rượu ngâm rễ cây mật nhân được một người bạn tên Sang tặng với bật mí chữa đau nhức chân tay và bệnh sinh lý đàn ông. Bạn tặng "thần dược" vào trưa 9/9, ngâm được 1 ngày (10/9) thì ông Hướng nóng lòng rót ra một chén nhỏ uống thì bị tê cứng lưỡi, á khẩu, chân tay sau đó rơi vào tình trạng không cử động được và hôn mê.
Để rõ nguồn cơn, người nhà ông Hướng mới gọi điện cho ông Sang hỏi thăm nguồn gốc rễ thần dược. Để chứng minh đó là "hàng thật", rằng mình tặng bạn cây thuốc quý vì mến bạn chứ không có ý hại bạn, ông Sang liền uống ngay mấy chén rượu và sau đó rơi vào tình trạng nguy kịch như ông Hướng, để rồi tử vong vào chiều 14/9.
Từ cơ sở trên, qua tìm hiểu, chúng tôi được biết qua những cơn sốt, nguồn cây mật nhân nay đã cạn kiệt. Không chịu bó tay, dân con buôn đã kiếm loại rễ cây khác cũng có vị đắng tương tự bá bệnh để bán cho các "thượng đế": "Đảm bảo với anh 90% cây mật nhân được chở đi bán dạo bán với giá chỉ vài mươi ngàn đồng một ký là cây rởm, cây độc. Cây đó thân vỏ cũng có vị đắng nhưng khi lột lớp vỏ thì thân trắng nhách chứ không có màu vàng ngà ngà như mật nhân. Cây mật nhân rởm có tên xò-lủn, là loại thân rễ xốp và phát triển nhanh, chỉ vài ba năm là đã cho bộ rễ ú na ú nần chứ không cứng đặc như mật nhân, cả chục năm mới được tí xíu rễ" - ông Trương Đằng, chủ một vựa dược liệu ở phố thuốc Đông y Hải Thượng Lãn Ông, quận 5, tiết lộ với cam đoan: "Cây thần dược xáo tam phân người ta còn giả tràn lan thì mật nhân nhằm nhò gì!"
