Nữ diễn viên Xôviết 2 lần được trao tặng Giải thưởng Stalin

Sự kiện nổi bật trong danh sách các ngày kỷ niệm của năm 2015 do Bộ Văn hóa Liên bang Nga long trọng tổ chức là dịp tưởng nhớ 40 năm ngày mất của nữ Nghệ sĩ Công huân Lyubov Petrovna Orlova (1902-1975), diễn viên Xôviết nổi tiếng được công chúng ngưỡng mộ tôn vinh qua biệt hiệu “Nữ nghệ sĩ của thế kỷ XX”.

Bà Lyubov Orlova sinh ngày 29/1/1902 tại thị trấn Zvenigorod, ngoại ô Moscow, trong một gia đình có nguồn gốc quý tộc lâu đời. Năm Lyubov lên 7 tuổi, cha mẹ phát hiện ra tài năng âm nhạc thiên phú của con gái mình nên đã mời thầy dạy đàn dương cầm đến nhà kèm cặp.

Sau khi Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, trong giai đoạn từ năm 1919-1922 Orlova thi đậu vào Khoa Piano Nhạc viện Moscow để trau dồi nhạc lý và kỹ năng trình diễn, nhưng đành bỏ dở giữa chừng vì kinh tế gia đình khó khăn... 3 năm sau, Orlova mới ghi danh theo học tại Khoa Diễn xuất của Trường trung cấp Sân khấu Lunacharsky (GITIS) ở Moscow, do Elena Teleshova, Giám đốc Nghệ thuật của trường trực tiếp giảng dạy.

Từ năm 1920 đến 1926, Orlova phải đi làm thêm để kiếm tiền đóng học phí, qua vai trò nhạc công dương cầm chuyên đánh đàn minh họa cho các buổi chiếu phim câm, cũng như tham gia các chương trình hòa nhạc giới thiệu phim mới tại nhiều rạp ở trung tâm Moscow.

Nghệ sĩ dương cầm lyuvov Orlova đệm đàn minh họa cho một buổi chiếu phim câm.
Nghệ sĩ dương cầm lyuvov Orlova đệm đàn minh họa cho một buổi chiếu phim câm.

Tốt nghiệp Trường GITIS vào cuối năm 1926 với tấm bằng đỏ loại ưu, Orlova được nhận vào Nhà hát Giao hưởng Nghệ thuật Moscow qua vai trò diễn viên trong đội vũ công ballet. Với tài diễn xuất xuất chúng, Orlova dần được trao các vai quan trọng hơn và tới năm 1932, bà đã trở thành một diễn viên chính nổi tiếng, có thể vừa ca hát vừa nhảy múa qua các chương trình đòi hỏi kỹ năng điêu luyện, trở thành gương mặt quen thuộc với công chúng đam mê nhạc kịch ở thủ đô Moscow.

Đầu năm 1933, một bước ngoặt lớn đã đến với L. Orlova, khi cô quyết định kết hôn với đạo diễn điện ảnh trẻ tuổi và tài ba Grigori Aleksandrov (1903-1983). Bà được chồng chọn vào vai chính trong nhiều bộ phim nhờ vào khả năng diễn xuất cùng ngoại hình lịch lãm sang trọng. Vào thập niên 30 thế kỷ trước, điện ảnh bắt đầu trở thành hình thức nghệ thuật phổ biến đối với công chúng Xôviết. Bất cứ bộ phim nào có diễn viên xinh đẹp L. Orlova xuất hiện, lập tức mọi điểm công chiếu đều lâm vào tình trạng "cháy vé".

Giới phê bình bộ môn nghệ thuật thứ bảy ở Liên Xô khi ấy đều nhất trí với nhận định, rằng  Orlova chính là "ngôi sao" đầu tiên của màn bạc Xôviết, được khán giả hâm mộ tôn vinh bằng biệt danh "Marlene Dietrich của Đông Âu" bởi Orlova đã thủ vai chính trong gần 20 bộ phim đều thuộc dạng ăn khách. Tiêu biểu nhất là kiệt tác điện ảnh "Volga-Volga" phát hành năm 1938, bộ phim ca ngợi vẻ đẹp của đất nước Liên Xô rộng lớn, cũng như lòng yêu đời và mến khách của người dân Xôviết được lãnh tụ Stalin lúc sinh thời đặc biệt yêu thích.

Danh ca Lyubov Orlova hát động viên chiến sĩ ngoài mặt trận, năm 1944.
Danh ca Lyubov Orlova hát động viên chiến sĩ ngoài mặt trận, năm 1944.

Trong những năm tháng của Cuộc chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại (1941-1945), Orlova thường xuyên có mặt trong đội hình của Đoàn Ca múa Trung ương quân đội Liên Xô, xuất hiện ở tất cả các mặt trận nhằm động viên tinh thần binh sĩ Hồng quân đang chiến đấu trên tuyến lửa.

Sau khi Thế chiến II chấm dứt, tại kỳ Liên hoan Phim quốc tế lần thứ 8 tổ chức ở Venice (Italia) năm 1947, Orlova đã được trao giải thưởng đặc biệt dành cho vai Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trong bộ phim "Spring" (Mùa xuân) được công chiếu cùng năm.

Trong hơn nửa thế kỷ hoạt động không ngơi nghỉ, cùng với các danh hiệu khẳng định đẳng cấp nghệ thuật như Nghệ sĩ Ưu tú của Liên bang Nga (năm 1935), Nghệ sĩ Nhân dân Liên bang Nga (năm 1947) và Nghệ sĩ Nhân dân Liên Xô được phong trong đợt đầu tiên (năm 1950), Orlova còn được Nhà nước Xôviết trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Cờ Đỏ (năm 1938), Huân chương Lênin (năm 1939), Huy chương Vì sự nghiệp phòng thủ vùng Caucasus (năm 1944), Huy chương Lao động Dũng cảm trong Cuộc chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại (năm 1946), Kỷ niệm chương nhân 800 năm thành lập thành phố Moscow (năm 1947), Huy chương Vì sự nghiệp phát triển các tài năng nghệ thuật (năm 1949), Kỷ niệm chương Chiến sĩ Dũng cảm nhân 100 năm ngày sinh của lãnh tụ Vladimir Ilyich Lenin (năm 1970)...

Đặc biệt hơn cả, Orlova là nữ diễn viên Xôviết duy nhất 2 lần được tặng Giải thưởng Stalin Về Văn hóa Nghệ thuật trong các năm 1941 và 1950, với phần thưởng mỗi giải lên tới 100.000 rúp.

Sau một thời gian lâm bệnh nặng, vào ngày 26/1/1975, nghệ sĩ L. Orlova đã từ trần vì bị ung thư tuyến tụy, thọ 73 tuổi. Thi hài của bà được an táng tại nghĩa trang Novodevichy ở Moscow, nơi chôn cất những nhà hoạt động chính trị và văn hóa nghệ thuật Nga nổi tiếng như Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Nikita Khrushchev, Tổng thống Nga đầu tiên Boris Yeltsin, các nhà văn Nikolai Gogolk, Anton Chekhov, Mikhail Bulgakov, thi sĩ Vladimir Mayakovsky, nhà soạn nhạc Sergei Prokofiev, nghệ sĩ cello Mstislav Rostropovich …

Lyubov Orlova thủ vai chính trong bộ phim "Volga-Volga".
Lyubov Orlova thủ vai chính trong bộ phim "Volga-Volga".

Cuối tháng 1-1976, kỷ niệm 1 năm ngày mất của nữ diễn viên huyền thoại, Chính phủ Liên Xô đã quyết định đặt tên cho con tàu phá băng nguyên tử mới hạ thủy là Lyubov Orlova để tưởng nhớ đến bà.

Năm 2002, nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của  Orlova, Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin đã ký quyết định truy tặng bà danh hiệu Nghệ sĩ Công huân, đẳng cấp cao nhất dành cho những nhà hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp ở Nga nhằm tôn vinh những cống hiến của bà.

Thu Hường (tổng hợp)

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.