Nỗ lực vượt khó, đón vận hội mới

Năm 2021 khép lại với bao khó khăn bộn bề do dịch bệnh gây ra. Tuy nhiên, đi qua những bị động, chệch choạc ban đầu, nền kinh tế kiên cường vươn lên, ghi dấu ấn với những thành tựu rất đáng tự hào. Chào đón năm 2022, những khó khăn vẫn sẽ còn, nhưng cơ hội phát triển mở ra rất lớn.

TS Vũ Tiến Lộc, đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), nguyên Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, đã dành cho chuyên mục Trò chuyện Chủ Nhật cuộc trao đổi với niềm tin về một năm mới nhiều thắng lợi mới, mà ở đó, thay vì bị động, chấp nhận “sống chung với dịch”, chúng ta sẽ chủ động vượt lên dịch bệnh.

PV: Thưa TS, năm 2021 quả thực là một năm quá khó khăn, không phải chỉ với nền kinh tế, mà nó “ngấm” tới với mỗi doanh nghiệp (DN), người dân…

TS Vũ Tiến Lộc: Đúng vậy, dịch bệnh gây bao khó khăn trên toàn thế giới. Nền kinh tế bị kéo lùi lại, chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy. Cộng đồng DN Việt cũng lao đao. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, có tới 94% DN gặp phải khó khăn, mỗi tháng có khoảng 1 vạn DN rút khỏi thị trường. Tại các tỉnh phía Nam, 98% DN thiệt hại nặng nề, đặc biệt là Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Việc giãn cách kéo dài dẫn đến các chuỗi cung ứng bị đứt gãy, sản xuất đình trệ, hệ thống giao thông vận tải hàng hóa bị gián đoạn, ở nhiều lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh ở trạng thái ''đóng băng'' hoặc suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt thời kỳ đỉnh dịch ở quý III…

PV: Thế nên quý III chúng ta đã bị tăng trưởng âm tới 6,02% - một mức sụt giảm nghiêm trọng?

TS Vũ Tiến Lộc: Tất cả hệ quả đó chủ yếu là do tác động của đại dịch. Mặt khác, cũng do cách ứng xử của chúng ta chưa thật sự hợp lý ở một số thời điểm. Nhìn lại để thấy, vấn đề không chỉ có COVID mà do cách áp dụng của một số địa phương quá cực đoan. Qúy III, các nền kinh tế trên thế giới là đang hồi phục nhưng Việt Nam thì lại lao sâu. Chúng ta đã lỡ nhịp so với nền kinh tế toàn cầu, hay nói như cách nói của Ngân hàng Thế giới khi nhận xét về Việt Nam là một ngôi sao đang lên, thì vào thời điểm đó, ngôi sao lại xuống thấp. Tuy nhiên, điều đáng mừng đó là chúng ta đã có sự điều chỉnh biện pháp phòng, chống dịch, đặc biệt là việc kiên định mở cửa lại nền kinh tế trong bối cảnh cực kỳ khó khăn, cộng với những nỗ lực vượt bậc của cộng đồng DN, chúng ta đã đảo ngược hoàn toàn tình thế: Từ tăng trưởng âm đến hơn 6,02% - mức âm kinh khủng mà mọi dự báo đều không lường đến; vì thế, sự bật dậy của nền kinh tế vào quý IV lên tới 5,22% cũng là mức mà không ai ngờ, cho thấy một sự bật dậy cực kỳ mạnh mẽ, vượt mọi kỳ vọng.

mr lộc.jpeg -0
TS Vũ Tiến Lộc.

PV: Điều này cho thấy sự thích ứng của nền kinh tế, khả năng chống chịu, sự kiên cường của DN, đặc biệt là vai trò điều hành, hỗ trợ của Chính phủ?

TS Vũ Tiến Lộc: Đúng vậy, việc mở cửa nền kinh tế, xóa bỏ ngăn sông cấm chợ là một quyết sách cực kỳ quyết đoán và chuẩn xác. Thời điểm đó, quyết sách này cũng chịu nhiều áp lực, song sự kiên định của Chính phủ đã trở thành động lực để đẩy nền kinh tế tăng vọt. Bên cạnh việc nâng cao năng lực của hệ thống y tế, tiêm vaccine để tăng khả năng miễn dịch của toàn dân thì đây là quyết sách quan trọng tạo niềm tin: Chính phủ luôn song hành, chia sẻ với người dân và DN, và các chính quyền địa phương cũng vào cuộc một cách quyết liệt.

Cùng với việc mở cửa, hàng loạt các biện pháp hỗ trợ DN như miễn, giảm, gia hạn thuế; miễn giảm, giãn, cơ cấu lại nợ, hạ lãi suất cho vay, rồi các gói hỗ trợ an sinh, cho vay trả lương cho người lao động… đã tổng thể tạo động lực hỗ trợ cho DN. Dù cho trong quá trình thực thi có thể vẫn đang gặp vướng mắc chỗ này chỗ kia như vay trả lương cho người lao động, vấn đề giảm thuế thu nhập doanh nghiệp… song tổng thể, Đảng và Nhà nước ta đã tạo cho DN một môi trường thuận lợi để chống trụ, vượt qua dịch bệnh. Và kết quả, với 160 DN mới được thành lập và quay lại hoạt động, dù bên cạnh đó, số lượng DN phải giải thể, rời bỏ thị trường cũng lớn, nhưng trong bối cảnh khó khăn, đó cũng là sự gượng dậy của nền kinh tế, cho thấy tinh thần khởi nghiệp của DN. Có thể thấy rằng, đại dịch là đại họa, nhưng đồng thời cũng tạo ra một cuộc sàng lọc rất đau đớn nhưng cần thiết cho sự phát triển, giúp thị trường giữ lại các DN có sức cạnh tranh để thúc đẩy năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong tình hình mới.

PV: Thực ra trong bối cảnh dịch bệnh khó khăn, không phải chỉ DN, mà ngay cả Chính phủ, nhà nước cũng chịu nhiều khó khăn. Sự kiên cường của DN, có lẽ một phần cũng được trụ đỡ từ chính sức mạnh của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, thưa ông?

TS. Vũ Tiến Lộc: Điều này đến từ nội lực của chúng ta. Trong năm qua, Chính phủ thành công trong việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, thiết lập ngân sách vững chắc, dự trữ ngoại hối dồi dào, tạo dư địa để bổ sung các gói hỗ trợ phục hồi nền kinh tế. Đây là những nỗ lực vượt bậc, tăng cường tiềm lực tài chính của đất nước. Trong thành tựu đạt được, chúng ta có điểm sáng về xuất khẩu và đầu tư nước ngoài. Trước đại dịch, những hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đã đi vào thực tiễn, là động lực, là cứu tinh cho DN trong thời điểm dịch bệnh. Tất nhiên, chất lượng xuất khẩu và đầu tư nước ngoài vẫn cần phải tính đến, nhưng nó đã là điểm sáng - cho thấy nỗ lực cải cách thể chế, mở cửa thị trường - đồng nghĩa với một loạt rà xét hệ thống pháp luật để thực hiện các hiệp định, nâng hệ thống pháp luật của chúng ta lên tầm thế giới.

PV: Thưa TS, phải chăng nhờ quá trình hội nhập, tham gia các Hiệp định đã giúp chúng ta“ngoại giao vaccine” thành công, vì chỉ khi phủ sóng vaccine, khi khả năng miễn dịch cộng đồng được nâng lên thì kinh tế mới phát triển?

TS Vũ Tiến Lộc: Việc ký kết các Hiệp định không chỉ mở ra cơ hội đầu tư mà là động lực để cải cách thể chế, đối ngoại kinh tế - và một trong những đỉnh cao là ngoại giao vaccine. Các nước trên thế giới cũng không nghĩ chúng ta có thể phủ vaccine tốc độ nhanh đến thế. Song, phải nhìn nhận rằng khi chúng ta là một thành viên, một cấu phần trong các tổ chức kinh tế, thương mại toàn cầu, những khó khăn, xáo trộn của chúng ta sẽ có ảnh hưởng nhất định tới chuỗi cung ứng của nền kinh tế. Vì thế, ngoại giao vaccine của chúng ta thành công một phần cũng là các nền kinh tế tài trợ vaccine có được các lợi ích kinh tế trong đó. Điều này không chỉ có ý nghĩa vì mỗi Việt Nam, mà nó là vì chuỗi cung ứng toàn cầu không bị đứt gãy.

Bên cạnh đó cũng phải ghi nhận sự kiên cường của khối DN. Trong bối cảnh khó khăn, DN vừa duy trì sản xuất kinh doanh, lo được công ăn việc làm cho người lao động; ngoài ra còn hỗ trợ một nguồn khổng lồ cho quỹ phòng, chống COVID, các chương trình an sinh xã hội, ủng hộ thiên tai, lũ lụt… Họ thực sự xứng đáng được ghi nhận như những chiến binh.

PV: Phải chăng đây chính là cơ sở để hầu hết các chuyên gia đều lạc quan về triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2022, thưa TS?

TS Vũ Tiến Lộc: Chắc chắn rồi, trên nền tảng vững chắc, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng một năm mới 2022 thắng lợi, đạt được mục tiêu tăng trưởng 6-6,5% như đề ra. Chúng ta có một Chính phủ thức thời, kiên định, luôn đồng hành hỗ trợ DN. Bên cạnh đó, chúng ta có một đội ngũ DN kiên cường, linh hoạt, thích ứng tốt trong nhiều hoàn cảnh. Tuy nhiên, để làm được điều này, theo tôi, chúng ta phải linh hoạt trong chủ trương. Nếu như trước đây, chúng ta chuyển đổi từ chống COVID, zero COVID sang sống chung với COVID thì theo tôi, năm 2022 và sau này, chúng sẽ thay đổi chiến lược: Không bị động, chấp nhận hoàn cảnh để phải “sống chung” nữa, chúng ta sẽ hoàn toàn làm chủ tình hình, vượt lên COVID, mở ra một trạng thái đúng nghĩa với “bình thường mới”. Việc thay đổi chiến lược theo chiều hướng đó sẽ giúp chúng ta đạt được các mục tiêu đề ra.

PV: Ngoài chiến lược chung, ông có góp ý gì cho các chủ trương cụ thể?

TS Vũ Tiến Lộc: Năm 2021, nhờ gói hỗ trợ của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội vào cuộc nên DN đã tồn tại, chống trụ và phục hồi. Sang năm 2022, Chính phủ, Quốc hội đang chuẩn bị một chương trình phòng, chống COVID trong bối cảnh mới và phục hồi phát triển kinh tế, gồm các giải pháp tài khóa, tiền tệ, dự kiến thực hiện trong thời gian 2 năm, kết hợp mục tiêu phục hồi với phát triển. Chính phủ đang cân nhắc nhưng gói hỗ trợ phải xuất phát trên cơ sở năng lực hệ thống tài chính, khả năng phục hồi của nền kinh tế; đặc biệt phải hướng tới đảm bảo kiểm soát được kinh tế vĩ mô, kiểm soát nợ xấu; và các biện pháp đưa ra đủ liều lượng, phù hợp. Sẽ có chủ trương quan trọng bên cạnh miễn hoãn giãn giảm các loại thuế phí là giảm thuế VAT với phạm vi khá rộng, làm một cách đồng bộ, nhằm trực tiếp vào các đối tượng chịu trực tiếp ảnh hưởng của đại dịch, những DN có tiềm năng cạnh tranh, hồi phục và phát triển, nhưng khó khăn tạm thời.

Giai đoạn này, dư địa chính sách tiền tệ không nhiều nhưng dư địa tài khóa thì còn lớn nên phải hài hòa giữa 2 chính sách: Sử dụng chính sách tài khóa để giảm lãi suất, hỗ trợ chính sách tiền tệ với mục tiêu vừa cứu DN vừa thúc đẩy năng lực cạnh tranh. Gói hỗ trợ đồng thời là gói kích thích kinh tế, gồm các lĩnh vực như nông nghiệp, y tế, công nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi số, công nghệ thông tin… Trong điều kiện khó khăn, Chính phủ luôn chia sẻ, đồng hành, nhưng theo tôi, DN kỳ vọng nhiều hơn là cải cách thể chế, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh đầu tư công; có cơ chế đặc thù cho một số địa phương, tạo thuận lợi tối đa trên không gian số, hạn chế thanh kiểm tra để tạo điều kiện cho DN hoạt động... Việc chuyển 12 dự án từ đối tác công tư sang đầu tư công là sự dịch chuyển trong điều kiện thích hợp. Những biện pháp nào tốt sẽ tiếp tục duy trì hậu COVID, cái nào không còn phù hợp thì sẽ loại bỏ, thanh lọc.

Tuy nhiên, một tay không thể vỗ nên tiếng, cùng với sự hỗ trợ của Chính phủ, DN cũng phải nỗ lực. Hiện trình độ quản trị DN Việt còn thấp, năng suất lao động thấp - cần phải tập trung cải cách. Muốn tái cấu trúc nền kinh tế thì bản thân DN phải cấu trúc. DN linh hoạt nhưng phải vươn tới chuẩn mực quốc tế. Qua quan sát cho thấy DN nào theo hướng phát triển bền vững, quan tâm đến trách nhiệm xã hội, chăm lo người lao động, chăm lo văn hóa kinh doanh, quan tâm tới tăng trưởng xanh, chuyển đổi số thì khả năng chống chịu và phát triển tốt hơn, bởi vậy phải tái cấu trúc DN theo hướng này.

PV: Xin trân trọng cảm ơn TS!

Hà An

Các tin khác

Đề nghị xử lý thông tin sai lệch "tôm hùm chết diện rộng"

Đề nghị xử lý thông tin sai lệch "tôm hùm chết diện rộng"

So với tổng lồng bè và tôm hùm người dân phường Xuân Đài, tỉnh Đắk Lắk đang thả nuôi ở vịnh Xuân Đài, thì số lượng tôm hùm chết rải rác ở địa phương này chiếm tỷ lệ rất thấp. Thế nhưng một số tài khoản Facebook đăng tải trên mạng xã hội những thông tin sai lệch, gây nhiễu loạn thông tin, ảnh hưởng xấu đến hoạt động nuôi tôm.

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

CocoNext 2026: nâng tầm chuỗi giá trị ngành dừa Vĩnh Long

Cây dừa từ lâu gắn bó với đời sống kinh tế, văn hóa và sinh kế của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Đối với Vĩnh Long, đây không chỉ là cây trồng có giá trị kinh tế mà còn là ngành hàng nông nghiệp chủ lực, góp phần phát triển công nghiệp chế biến, xuất khẩu, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Nghị định 372 và trách nhiệm dữ liệu của từng bên trong truy xuất nguồn gốc sản phẩm hàng hoá

Thông tin về sản phẩm được ghi nhận qua từng khâu sản xuất, vận chuyển và phân phối nhưng còn phân tán, thiếu kết nối. Thực trạng này gây khó khăn cho công tác quản lý, truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Nghị định số 372/2026/NĐ-CP ngày 29/9/2026 của Chính phủ Quy định về hoạt động định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá, có hiệu lực 1/1/2027 tạo cơ sở xây dựng hạ tầng dữ liệu quốc gia thống nhất, kết nối thông tin và nâng cao hiệu quả truy xuất toàn chuỗi cung ứng.

TP Hồ Chí Minh công bố chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, khởi động chuỗi hoạt động kích cầu mua sắm dịp cuối năm.

TP Hồ Chí Minh khởi động mùa mua sắm ưu đãi hơn 270 tỷ đồng

Tối 11/11, tại Công viên Lam Sơn (phường Sài Gòn), UBND TP Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ công bố Chương trình “Vibrant HCMC - Shopping Season 2026”, chính thức khởi động chuỗi hoạt động kích cầu tiêu dùng quy mô lớn dịp cuối năm 2026 và Tết Nguyên đán 2027.

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Siết kỷ luật thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, thời gian tới, cơ quan này sẽ tập trung hoàn thiện và tổ chức thực thi đồng bộ khung pháp lý; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Mở rộng cơ hội xuất khẩu hàng Việt Nam sang thị trường Anh

Sáng 10/11, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh (UEH) tổ chức hội thảo “Chiến lược tiếp cận thị trường Anh thông qua CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA)”. Hội thảo thu hút sự tham dự của đại diện các sở, ngành, hiệp hội doanh nghiệp cùng đông đảo doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đầu tư, thương mại và xuất nhập khẩu.

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

TP Hồ Chí Minh triển khai chương trình kích cầu mua sắm, tiêu dùng

Ngày 9/11, UBND TP Hồ Chí Minh cho biết đã ban hành kế hoạch triển khai Chương trình liên kết phát triển hệ sinh thái mua sắm - tiêu dùng - dịch vụ và kích cầu tổng thể giai đoạn 2026 - 2030, mang thương hiệu “Vibrant HCMC”, với thông điệp “TP Hồ Chí Minh - Sống động từng trải nghiệm”.

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Vĩnh Long đẩy nhanh xử lý 750 cơ sở nhà, đất dôi dư sau sáp nhập

Là địa phương có khối lượng nhà, đất dôi dư lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính, Vĩnh Long tập trung nhiều giải pháp, phương án sử dụng, sớm đưa toàn bộ cơ sở nhà, đất đủ điều kiện vào khai thác, phát huy hiệu quả nguồn lực công, hạn chế thất thoát, lãng phí.

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang tăng cường phòng, chống tội phạm buôn lậu trên tuyến biên giới

An Giang có địa bàn rộng, tuyến biên giới có địa hình phức tạp, có cả đường bộ, đường sông và vùng biển khiến công tác phòng, chống buôn lậu có lúc, có nơi còn gặp nhiều khó khăn. Các đối tượng thường thay đổi phương thức hoạt động, chia nhỏ hàng hóa, vận chuyển qua nhiều khâu nhằm né tránh kiểm tra, gây khó khăn cho việc xác minh nguồn gốc và làm rõ vai trò của từng đối tượng…

vietnam.travel vượt website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á

vietnam.travel vượt website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á

Với lượng truy cập trong tháng 10/2026 tăng 19,4% so với tháng trước, website quảng bá du lịch quốc gia vietnam.travel đã vượt qua website du lịch Thái Lan, vươn lên vị trí thứ 2 Đông Nam Á, chỉ sau Singapore. Kết quả này ghi nhận sức hút ngày càng tăng của du lịch Việt Nam trên môi trường số, đồng thời cho thấy hiệu quả bước đầu của quá trình đổi mới, nâng cấp vietnam.travel trở thành nền tảng quảng bá, xúc tiến và kết nối dịch vụ du lịch toàn diện dành cho du khách quốc tế.

Tạo cực tăng trưởng mới cho ngành du lịch TP Hồ Chí Minh

Tạo cực tăng trưởng mới cho ngành du lịch TP Hồ Chí Minh

Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đặt mục tiêu cả nước sẽ thu hút 45-50 triệu khách du lịch quốc tế, riêng TP Hồ Chí Minh dự kiến sẽ đón 20 triệu khách du lịch quốc tế vào năm 2030. Do đó TP Hồ Chí Minh đang đứng trước thách thức phát triển hạ tầng, không gian phục vụ du lịch, nghỉ dưỡng nhằm thu hút và giữ chân du khách trong nước và quốc tế…