Summerhill, trường không có các giờ học, Suffolk - Anh
Sammerhill (một trong những trường lâu đời nhất trên thế giới) được nhà giáo dục và nhà văn Alexander Neill thành lập vào năm 1921. Ông đặt ra những câu hỏi hợp lý: tại sao trong giờ học các em phải ngồi yên, mặc dù không phải tất cả người lớn đều chịu đựng được 45 phút ngồi thẳng lưng? Tại sao, ngay cả đối với những nhu cầu tự nhiên như cần đi vệ sinh, các em phải xin phép? Tại sao học sinh được chia cứng nhắc theo độ tuổi, mặc dù chúng ta đều biết rằng trình độ phát triển và sự quan tâm của trẻ em cùng tuổi thường không như nhau?
Và quan trọng nhất - tại sao trẻ em không được tự do trò chuyện trong giờ học, mặc dù như chúng ta biết, hoạt động nhóm và sự nỗ lực dạy cho người khác những gì bạn biết sẽ mang đến kết quả cao nhất?
Xuất phát từ những suy nghĩ này, Trường Summerhill - một nơi giáo dục tự do, được thành lập. Trẻ em sống ở đây như trong trường nội trú. Các giờ học được tổ chức theo nguyên tắc các lớp học là xưởng hay nhóm. Tuổi của học sinh không quan trọng, hoặc ít nhất là không quy định cứng nhắc: ví dụ, tất cả ai lớn hơn 12 tuổi (bao gồm cả nhân viên Summerhill) đều có thể nghe bài giảng về tâm lý, còn các giờ dạy trong môn đọc và toán - trẻ từ 7 đến 9 tuổi. Học sinh có thể tham gia hoặc không tham gia các giờ học. Nói chung trẻ em có thể không làm gì cả.
Thời gian đầu, chỉ có trẻ chuyển đến Summerhill từ các trường bình thường, mới bỏ giờ và không đi đâu cả. Khi lần đầu tiên cảm nhận được hương vị của sự tự do, chúng tận hưởng nó - vì trong nhiều năm điều đó là không thể đối với chúng! Song chẳng bao lâu sau, trí óc tò mò của trẻ bắt đầu cảm thấy buồn, còn trẻ hư và trước đây bị điểm kém bắt đầu ngó vào giờ học và ở lại.
Ở Summerhill trẻ em không bao giờ bị buộc phải tham dự giờ học. Tuy nhiên, nếu một học sinh chỉ đến lớp một lần mỗi tuần, thì những học sinh khác hoàn toàn đúng khi lưu ý rằng người nghỉ học cản trở sự tiến bộ của những người còn lại, và thậm chí có thể đuổi người đó đi vì nguyên nhân đó.
Một điểm đặc thù nữa của Summerhill là ý kiến của trẻ em được lưu ý bình đẳng với ý kiến của người lớn. Cả trách nhiệm của chúng cũng bình đẳng như vậy. Nhiều học sinh kém và khó bảo khi chuyển đến Summerhill đã thăng hoa bởi vì khi cảm thấy được tôn trọng và trách nhiệm của bản thân, chúng trở thành những người hoàn toàn khác.
Sau khi ông Alexander Neill qua đời, con gái ông là Zoe Neill kế thừa. Bây giờ ở Summerhill có đến 100 người cùng học. Nếu trước kia người ta gửi con đến trường "vì tuyệt vọng", giờ đây trẻ đến trường này là con của các bậc cha mẹ yêu tự do, muốn chọn một phương pháp thay thế để giáo dục cho con cái mình.
Watershed, trường của những mạo hiểm, Colorado - Mỹ
Giáo dục trong Trường Watershed giống như một cuộc phiêu lưu lớn kéo dài vài năm. Tất nhiên, trẻ em học cả các môn thông thường như toán và tiếng Anh, ngoài ra các em còn tham gia các cuộc thám hiểm có tính dạy học, ở đó người ta coi việc này là phương pháp giáo dục hiệu quả nhất. Trẻ em nghiên cứu kiến trúc không phải trong các lớp học ngột ngạt, mà trên đường phố.
Thay cho những giờ học về địa lý và sinh học - học sinh bơi thuyền trên các sông gần đó và lang thang trong rừng để nghiên cứu thực vật và động vật học.
Vì chính phủ đang lo ngại trước sự suy giảm của nền văn hóa nông nghiệp, tại Trường Watershed người ta đưa vào chương trình Farm to Table (Nông trại tới bàn học), trong phạm vi của nó, học sinh được đưa đến 1 trong 6 trang trại ở địa phương và học nông nghiệp "trên thực tế". Các giáo viên của Watershed giúp học sinh viết ra các bài hát, tạo dựng ban nhạc rock, chế tạo robot và nghĩ ra các kịch bản cho các trò chơi video.
Ngoài các môn thể thao truyền thống như bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền… các học sinh còn được tập yoga, xe đạp leo núi và chơi đĩa bay.
Trường, không gian mở, Copenhagen - Đan Mạch
Các phòng học được ngăn với nhau một cách rất quy ước - tất cả các lớp hầu như học trong một diện tích rộng lớn. Trong tòa nhà có Internet không dây, do đó các học sinh lớp lớn thường xuyên giao tiếp không chỉ trong không gian thực, mà còn trên thế giới ảo. Cầu thang xoắn ốc sang trọng kết nối 4 tầng của trường, học sinh gọi đó là trái tim của tòa nhà.
Trong thời gian nghỉ giữa giờ, học sinh nằm thoải mái trên những chiếc gối sặc sỡ và ngắm nhìn trần nhà được trang trí bằng những bóng đèn tròn, giống như bầu trời đầy sao.
Mountain Mahogany, trường của sự phát triển đầy đủ và toàn diện, New Mexico - Mỹ
Cách tiếp cận đối với quá trình học tập ở trường cũng không kém độc đáo. Chương trình học của "Mountain Mahogany" dựa trên các nghiên cứu mới nhất về thần kinh, theo đó chìa khóa đảm bảo cho việc học tập tốt là một bầu không khí thuận lợi và sự tham gia tích cực. Trong trường có những môn học phổ thông tiêu chuẩn, nhưng trước hết trẻ em ở đó được dạy tương tác với thế giới bên ngoài và những kỹ năng trong sinh hoạt: may vá, nấu ăn, làm vườn. Các giáo viên gọi đùa học sinh là "những người làm vườn nhỏ bé".
Và không có gì đáng ngạc nhiên là trong phạm vi của trường, người ta trồng hàng trăm cây, chúng cần được chăm sóc. Trẻ em được ăn các loại trái cây do chính mình trồng.
Trường học nổi, làng Kompong Luong - Campuchia
Đối với học sinh trường nổi là ngôi nhà thứ hai - học sinh ở đó chủ yếu là trẻ em mồ côi có cha mẹ chết trong quá trình đánh bắt cá. Các gia đình ngư dân bi kịch như vậy không phải là hiếm: mùa mưa, mực nước hồ tăng lên đáng kể và đi thuyền trên hồ là khá nguy hiểm. Khách du lịch giúp đảm bảo cho trẻ em.
Trường du mục, Yakutia - Nga
Để con em những người nuôi hươu được học, ở Nga người ta đã thành lập các trường du mục, đang trở nên phổ biến trong số các dân tộc miền Bắc. Ở Yakutia, đã có hơn 10 trường như vậy.
Học sinh của các trường này học ít hơn các trường bình thường khác nhưng không vì thế mà chất lượng kém hơn.
Học sinh ở đây được học theo thời khóa biểu riêng, còn bài tập ở nhà và bài kiểm tra được thực hiện qua Internet, bởi vì tất cả các trường du mục trong khuôn khổ các dự án quốc gia đều có thể truy cập Internet vệ tinh. Sau khi hoàn thành bài tập, học sinh gửi qua Internet để kiểm tra
