Nhận diện chứng bệnh Rối loạn ám ảnh cưỡng chế
Hội chứng Rối loạn ám ảnh cưỡng chế có tên gọi khác là rối loạn ám ảnh cưỡng bức và được viết tắt là OCD. Đây là một bệnh lý thần kinh liên quan đến suy nghĩ và hành vi của người bệnh, và phổ biến dưới nhiều dạng khác nhau. Người bệnh mắc chứng OCD thường có những hành vi, suy nghĩ lặp đi lặp lại một cách vô nghĩa để giảm bớt căng thẳng hay lo âu.
OCD là một dạng trong nhóm bệnh rối loạn lo âu. Biểu hiện cơ bản của nó là nỗi sợ hãi từ trong suy nghĩ, chẳng hạn như sợ sự lộn xộn, vi trùng hoặc điều gì đó rất phi lý. Để giảm bớt nỗi lo âu liên quan đến những suy nghĩ lạ kỳ như vậy, người mắc chứng OCD buộc phải xử sự theo cách khác thường, như nhất quyết phải dọn sạch các tủ đựng đồ trước khi đi ngủ, hay tránh động đến những tay nắm cửa vì sợ vi trùng.
Hiện nay, chưa có nghiên cứu y khoa nào chỉ ra chính xác nguyên nhân hình thành bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Về lâu dài căn bệnh này gây ra khá nhiều rắc rối cho người bệnh và những người xung quanh như ảnh hưởng đến công việc, ngoại hình, tăng xung đột trong xã hội, gây hại cho mọi người xung quanh bởi suy nghĩ tiêu cực,...
Rối loạn ám ảnh cưỡng chế nguy hiểm như thế nào?
Bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế thường khởi phát ở độ tuổi từ 15 - 25, tỷ lệ nam phát bệnh sớm hơn nữ nhưng tỷ lệ nữ mắc bệnh lại cao hơn nam giới. Đặc biệt, OCD không chỉ ảnh hưởng tới cuộc sống của những người bình thường mà những người nổi tiếng toàn thế giới cũng không thể miễn nhiễm với căn bệnh này.
Ông Stephen Whiteside, chuyên gia tâm lý ở Rochester (Mỹ) chuyên điều trị các bệnh rối loạn lo âu, nói rằng chưa có cuộc điều tra nào cho thấy những người nổi tiếng bị mắc chứng OCD nhiều hơn người bình thường. Nhưng theo ông, các đặc tính của OCD, gồm việc hay kiểm tra mọi thứ, thường xuyên rửa tay và quá ngăn nắp, có thể hữu ích với một người nào đó nếu như đừng lạm dụng chúng. Và việc nhiều ngôi sao mắc chứng bệnh này cho chúng ta cảm giác rằng những người mang các đặc điểm nói trên dễ gặt hái thành công. Whiteside nói rằng thuật ngữ OCD thường bị lạm dụng, nhưng trên thực tế cũng có nhiều người bị chứng ám ảnh này thật. Chẳng hạn như nhiều người "nghiện" rửa tay, nghiện đánh răng, kể cả khi không cần thiết, hay phải kiểm tra khóa cửa nhiều lần mặc dù biết chắc rằng mình đã làm việc đó rồi.
Ám ảnh cưỡng chế thường liên quan đến một vấn đề nào đó. Một số phân loại phổ biến như:
- Sợ vi trùng hoặc bụi bẩn: Sợ chạm vào những thứ mà người khác đã chạm như tay nắm cửa hoặc không muốn ôm hoặc bắt tay người khác.
- Ám ảnh sự không hoàn hảo: Luôn cảm thấy căng thẳng khi đồ vật hoặc bất kỳ thứ gì nằm ngoài vị trí. Thật khó để người bệnh rời khỏi nhà cho đến khi sắp xếp mọi thứ theo một nguyên tắc nào đó.
- Nghi ngờ quá mức hoặc sợ phạm sai lầm: Luôn cần sự khuyến khích hoặc trấn an từ người khác rằng những gì bạn đang làm là đúng.
- Sợ hãi những ý nghĩ xấu xa hoặc thù địch, bao gồm cả những ý tưởng bị biến dạng về tình dục hoặc tôn giáo: Thường xuyên tưởng tượng ra những tình huống rắc rối về tình dục hoặc bị thiếu tôn trọng.
Các bác sĩ vẫn chưa tìm ra nguyên nhân của chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Giả thuyết được đưa ra đó là một số khu vực trong não không hoạt động bình thường. Tuy nhiên, vẫn chưa có kết luận cuối cùng về điều này.
Một số ngôi sao nổi tiếng thế giới mắc chứng OCD:
Leonardo DiCaprio: Ngôi sao Oscar của phim "Titanic" từng hóa thân vào một nhân vật nổi tiếng bị mắc chứng OCD - Howard Hughes trong The Aviator. Thực tế thì khi thủ diễn vai này, DiCaprio đã trở lại với nỗi ám ảnh thời thơ ấu của chính mình: sợ vỉa hè đầy những vết nứt và bã kẹo cao su. Anh thổ lộ: "Khi còn bé, tôi rất sợ những vết nứt trên con đường đến trường và phải trở về nhà vẫn bằng lối đó hoặc một con đường khác đầy bã kẹo cao su".
Charlize Theron: Nữ diễn viên từng giành giải Oscar cũng thừa nhận cô luôn có vấn đề với những chiếc tủ đồ lộn xộn và cô là người mới đây nhất trong số các nhân vật nổi tiếng tự nhận bị mắc chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD). Cô chia sẻ: "Mỗi khi nhìn thấy những chiếc tủ lộn xộn hay cảnh người ta quẳng đồ vào đó mà chẳng sắp xếp gì cả thì tôi khó chịu kinh khủng. Những lúc như vậy tôi lên giường nằm, cố ngủ nhưng cứ trằn trọc mãi".
Michael Jackson: Michael Jackson mắc chứng rối loạn biến dạng cơ thể tương tự như OCD.
Howie Mandel, người dẫn chương trình Deal Or No Deal đã kể lại rằng. Hội chứng OCD khiến ông khổ sở vì luôn sợ bụi bẩn và vi trùng, thế nên ông không bao giờ bắt tay ai cả. Thậm chí nghệ sĩ hài này còn cạo trọc đầu vì nghĩ rằng như vậy sẽ vệ sinh hơn. Người hâm mộ có thể hiểu rõ hơn chứng bệnh của Mandel khi ông bộc lộ điều đó trong cuốn hồi ký "Here's The Deal: Don't Touch Me" của ông. Trong chương trình "The Howard Stern Show", lần đầu tiên công khai việc mình mắc chứng bệnh thiếu tập trung và đùa rằng nhờ đó ông không "đắc tội" với vợ trong suốt 20 năm vì không hề có sự "động chạm" tới những người mẫu xinh đẹp của chương trình Deal Or No Deal.
David Beckham bị rối loạn cưỡng bức, nghiện cảm giác đau
Theo The Guardian, David Beckham sắp phát hành phim tài liệu về cuộc đời và sự nghiệp. Trong đó, cựu danh thủ Anh tiết lộ anh khổ sở khi phải vật lộn với chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Ngôi sao 48 tuổi kể: "Khi vợ con ngủ, tôi sẽ đi xung quanh lau nến, bật đèn ở chế độ thích hợp, đảm bảo mọi nơi đều gọn gàng. Tôi ghét xuống nhà vào buổi sáng và nhìn thấy chén bát, cốc, đĩa... vẫn chưa được lau rửa. Tôi bỏ sáp nến còn sót lại trên bàn, lau cốc. Đó là công việc tôi ghét nhất nhưng phải làm. Tôi biết, mình thật kỳ quái". Khi máy quay lia đến căn bếp sạch sẽ của Beckham, danh thủ tự hào nói: "Tôi dọn dẹp rất sạch sẽ. Tôi không chắc vợ tôi có đánh giá cao điều đó hay không". Đây không phải lần đầu Beckham chia sẻ về hội chứng OCD.
Trong cuộc phỏng vấn với ITV, Beckham tâm sự: "Hội chứng này khiến tôi phải sắp xếp mọi thứ theo đường thẳng hoặc theo cặp. Tôi sẽ đặt những chai nước ngọt vào tủ lạnh. Nếu có quá nhiều chai, tôi sẽ đặt chúng vào chiếc tủ khác ở đâu đó. Mọi thứ phải thật hoàn hảo. Trước khi thư giãn ở căn phòng nào đó, tôi sẽ xếp tất cả những tờ rơi, sách vở và đặt chúng ngăn nắp vào ngăn kéo". Khi được hỏi liệu anh có muốn ngăn chặn hành vi ám ảnh của mình không, Beckham thừa nhận: "Tôi rất muốn và đã thử nhiều lần nhưng không thể dừng lại". Ông hoàng sân cỏ nước Anh cũng cho biết bản thân nghiện xăm mình vì cảm giác yêu thích nỗi đau.
Trong buổi phỏng vấn, Beckham cũng chia sẻ vợ mình, siêu mẫu Victoria, gọi anh là "kẻ lập dị" vì chứng bệnh này. Báo chí thế giới trước đây cũng từng thích thú với những câu chuyện về hành vi lập dị của Beckham. Nhiều trang còn đưa tin anh chỉ mặc quần áo trắng để phù hợp với đồ dùng của bản thân. Thậm chí, Beckham còn mua 30 chiếc quần lót Calvin Klein giống hệt nhau hai tuần một lần và khăng khăng chỉ mặc áo lót bên trong một màu duy nhất.
Trước tình trạng của chồng, Victoria từng chia sẻ: "Anh ấy luôn ám ảnh với việc mọi đồ vật phải thật khớp với nhau. Nếu bạn mở tủ lạnh của chúng tôi, bạn sẽ thấy sự phối hợp hoàn hảo theo thứ tự: thức ăn, salad và đồ uống. Tất cả đều được xếp thành nhóm riêng biệt. Các đồ uống phải thật đối xứng". Cựu người mẫu nói thêm: "Nếu có ba lon, chồng tôi sẽ ném một lon đi vì bắt buộc chúng phải là số chẵn".
Theo Science Alert, chứng rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) là dạng rối loạn mạn tính về mặt tâm lý, khiến bệnh nhân lo lắng vì những lý do không đáng và phải thực hiện hành vi mang tính bắt buộc để giảm bớt căng thẳng. Ước tính cứ 50 người, sẽ có 1 người mắc bệnh này. Đây không phải bệnh hiếm gặp, nhưng hiện rất ít công trình nghiên cứu và phương pháp điều trị suy nghĩ và hành động sẽ nằm ngoài tầm kiểm soát. Mặc dù không muốn nghĩ hoặc làm những hành động này, người bệnh hoàn toàn không có khả năng buộc nó dừng lại.
Hiện nay không có cách chữa trị căn bệnh này cụ thể và dứt điểm. Bệnh nhân chỉ có thể giảm bớt âu lo và ám ảnh bằng các phương pháp như sử dụng thuốc hỗ trợ, điều trị tâm lý trị liệu.
