Những hang cổ Karaftu và kho tàng lịch sử ở Iran

Những hang cổ Karaftu được tạo thành sâu bên trong mặt vách đá một ngọn núi ở tỉnh Kurdistan của Iran. Những hang cổ hình thành một cách tự nhiên và sau đó biến đổi dần qua bàn tay con người trong suốt nhiều thế kỷ.

Vào thời xa xưa, những hang này rất quan trọng về mặt kinh tế bởi vì chúng nằm trên Con đường Tơ lụa. Ngày nay, chúng cũng có ý nghĩa đáng kể sau khi một câu văn khắc bằng tiếng Hy Lạp được tìm thấy trong đó.

Những hang cổ Karaftu.
Những hang cổ Karaftu.

Người ta chỉ vào được những hang cổ Karaftu qua một lối vào chung nằm ở mặt nam của ngọn núi. Trong quá khứ, người ta chỉ có thể vào hang bằng thang dây thừng. Ngày nay, một cầu thang dài được xây dựng dẫn đến lối vào hang.

Trước kia, những hang cổ được gọi là Lâu đài Karaftu và thường người dân địa phương sử dụng làm nơi trú ẩn vào những lúc gặp nguy hiểm. Các nhà khoa học chưa biết sự biến đổi hang động Karaftu bắt đầu diễn ra từ khi nào nhưng họ cho rằng có lẽ là vào thời đại của Đế quốc Parthia xưa ở Iran - tức là khoảng giữa thế kỷ thứ 3 trước CN và thế kỷ 3 sau CN. Câu văn tiếng Hy Lạp tìm thấy trong hang có nghĩa là "Thần Herakles ở đây/Không sự xấu xa nào được vào" được phát hiện đầu tiên bởi Sir Robert Ker Porter - nghệ sĩ, nhà ngoại giao và nhà du hành Scotland - vào năm 1819.

William Martin Leake - nhà đo vẽ địa hình và nhà nghiên cứu đồ cổ người Anh - có vài cách giải thích câu văn Hy Lạp. Thứ nhất, Leake xác định Herakles là vị thần bảo vệ khu vự c. Thứ 2, hai hàng chữ có  lẽ là câu thơ. Thứ 3, dạng ký tự thuộc về thế kỷ 4 hay 3 trước CN.

Vào mùa hè năm 1936, nhà khảo cổ người Anh Sir Aurel Stein - theo tư vấn của học giả và nhà văn Anh William Woodthorpe - thám hiểm hang cổ Karaftu trong 3 ngày và sao chép câu văn Hy Lạp. Nhờ bản sao này, Marcus N. Tod - giáo sư môn Hy Lạp Đại học Oxford lúc đó - khẳng định câu văn có từ thời Hy Lạp đầu tiên, tức giữa thế kỷ 4 trước CN và đầu thế kỷ 3 trước CN.

Ngày nay, hang cổ Karaftu trở thành địa điểm thu hút mạnh du khách nước  ngoài. Tháng 1-2015, Karaftu được đưa vào Danh sách Di sản Thế giới của Tổ chức UNESCO.

An Di (tổng hợp)

Các tin khác

Cố đô Krakow - nơi lưu giữ ký ức

Cố đô Krakow - nơi lưu giữ ký ức

Chúng tôi đến cố đô Krakow, kinh đô văn hóa và chính trị quan trọng nhất của Ba Lan, vào những ngày chớm thu. Khí hậu mùa này ở Đông Âu thật tuyệt, khí trời mát lành, thanh khiết; những hàng cây đang nhẹ nhàng chuyển màu khiến khung cảnh đầy chất thơ.

Khi làn sóng đô thị hóa xóa sổ bản sắc văn hóa tại Harlem

Khi làn sóng đô thị hóa xóa sổ bản sắc văn hóa tại Harlem

Dọc theo Đại lộ Malcolm X và Phố 125, trái tim văn hóa của người Mỹ da màu tại New York đang trải qua cơn biến động dữ dội. Quá trình đô thị hóa, thúc đẩy bởi các tập đoàn bất động sản và các dự án mở rộng, đang đẩy lùi cư dân bản địa cùng doanh nghiệp truyền thống. Ghi nhận thực địa tại Harlem năm 2026 cho thấy bóng ma thay thế dân cư đang xóa sổ dần những giá trị cốt lõi, biến thánh địa Khai sáng Harlem thành thương phẩm xa xỉ ngoài tầm với của chính những người gây dựng nên nó.

 “Người chuột chũi” giữa hai đại đô thị nước Mỹ

“Người chuột chũi” giữa hai đại đô thị nước Mỹ

Bên dưới ánh đèn neon của trung tâm casino Las Vegas Strip và nhịp sống xa hoa của phố cổ Manhattan tại trung tâm tài chính New York, một thế giới ngầm tăm tối tồn tại song song. Được gọi là "Người chuột chũi" (Mole People), không ít người vô gia cư đã chọn các đường hầm thoát lũ và mạng lưới tàu điện ngầm bỏ hoang làm nơi trú ngụ.