Đó là những chiến sĩ mặc áo blu trắng đang ngày đêm vượt khó khăn về sự thiếu thốn nhân lực, cơ sở vật chất cùng hàng trăm lý do có tính chất đặc thù của một bệnh xá trại tạm giam vùng cao để hoàn thành việc chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ và phạm nhân…
Ở bệnh xá cũng cần phiên dịch
Khi chúng tôi đến Bệnh xá Trại tạm giam Công an tỉnh Bắc Kạn, Đại úy Triệu Văn Phòng, Đội phó Đội Tham mưu hậu cần, phụ trách y tế của trại đang cùng Thượng úy, nữ y sĩ Ma Thị Tín thăm khám bệnh cho một bệnh nhân mặc áo phạm nhân. Phạm nhân Lôi Văn Tắc (52 tuổi, người Tày, ở xã Đông Phong, huyện Bạch Thông, Bắc Kạn) nhập trại tạm giam từ năm 2010 với căn bệnh viêm phổi mãn tính, những ngày trở trời mưa rét này phải nằm lại bệnh xá để điều trị.
“Trong những ngày ở trại để cải tạo về hành vi lầm lỗi của mình, tôi được các cán bộ bác sĩ quan tâm chu đáo đến sức khỏe, còn hơn người thân. Một ngày kia được trở lại cuộc sống đời thường, có lẽ tôi không chỉ lại là người trong sạch mà còn là người khỏe mạnh nữa” - người bệnh nhân già luôn miệng đòi rời bệnh xá để đi lao động cải tạo, thành thực tâm sự.
Với bệnh nhân Lôi Văn Tắc, chúng tôi có thể giao tiếp bình thường bằng tiếng phổ thông. Nhưng nhiều phạm nhân của Trại tạm giam là người Mông, Dao, Nùng…, thậm chí đến ngay như bác sĩ Phòng và y sĩ Tín đều là người dân tộc Tày cũng vẫn cần phải có… phiên dịch mới thăm khám bệnh tốt được. Như trường hợp các bệnh nhân Hầu A Sa (ở Tuyên Quang), Vàng Seo Chơ (ở Chợ Đồn, Bắc Kạn) đều là người Mông, lại không nói được tiếng phổ thông, nên mỗi khi họ đến bệnh xá, các y bác sĩ lại phải mượn thêm ít nhất một phạm nhân đi cùng phiên dịch từ tiếng Mông sang tiếng Tày, hoặc sang tiếng Kinh để nắm bắt được triệu chứng mà chẩn đoán bệnh được chính xác.
“Đặc thù của trại tạm giam vùng cao là nơi giam giữ nhiều can phạm nhân là người dân tộc thiểu số, nên chúng tôi rất chú ý tự học thêm các tiếng dân tộc khác để phục vụ cho công việc. Cũng có nhiều bệnh nhân mặc dù có thể giao tiếp được với bác sĩ, nhưng cố tình chỉ nói tiếng dân tộc mình để làm khó cán bộ, hi vọng được nghỉ ngơi, trốn lao động một ngày nửa buổi. Nhưng số này cũng ít thôi, và khi thấy chúng tôi vượt qua trở ngại, họ đều hối hận và xin lỗi vì đã làm khó những người chỉ đem lại điều tốt hơn cho mình” - Đại úy Triệu Văn Phòng tâm sự.
Nhưng có hai loại bệnh nhân “nan giải” mang đầy đủ đặc trưng của bệnh xá trại tạm giam vùng cao là can phạm nhân nghiện ma túy và có HIV. Do là tạm giam, nên các đối tượng ma túy mới bị bắt giam thường có hội chứng cai nghiện cấp, vật vã đói thuốc nên rất dễ có hành vi tiêu cực. Như các đối tượng Đỗ Văn T. (40 tuổi), Nguyễn Đức H. (30 tuổi), Hoàng Văn N (30 tuổi) đã tìm cách treo cổ tự tử, may được phát hiện kịp thời.
Với các trường hợp này, ngay từ đầu cán bộ y tế phải nắm được tâm tư, ý nghĩ của họ, đồng thời phải cho thuốc an dịu thần kinh, thuốc hướng thần để dần chữa trị. Can phạm nhân có HIV vào trại tạm giam thường có biểu hiện bất mãn, bất cần, hay nổi khùng, lại mang nhiều bệnh cơ hội như lao, zona thần kinh, đi kiết kéo dài… Trường hợp đến giai đoạn AIDS phải điều trị kéo dài, nhưng không còn đủ sức khỏe để sinh hoạt cá nhân, rất cần sự quan tâm, thì gia đình họ phó mặc cho trại. Mỗi ngày, các cán bộ y tế nơi đây đều phải tiếp xúc với những bệnh nhân mang mầm bệnh có nguy cơ lây nhiễm cao như vậy.
Vượt qua những phút chạnh lòng
Bệnh xá Trại tạm giam Công an tỉnh Bắc Kạn có quy mô 5 giường bệnh, biên chế có 2 cán bộ y tế, kiêm y tế cơ quan. Bác sĩ Triệu Văn Phòng cho biết: “Làm thầy thuốc trong trại nhiều lúc cũng thấy chạnh lòng, bởi nhiều khi y đức của người thầy thuốc bị xúc phạm, do rất nhiều can phạm nhân không trung thực, nhiều trường hợp giả bệnh vì muốn cùng đến bệnh xá để thông cung, trốn trại. Tâm lý anh chị em cũng đôi lúc lo bị lây bệnh như lao, HIV…, trong khi đó phương tiện phòng tránh thì thô sơ, tiền trực y tế rất thấp (10.000 đồng/ngày), không được nghỉ bù ca trực sau. Tất nhiên, chúng tôi luôn phải khám thật tỉ mỉ, kỹ lưỡng theo đúng y đức của mình với tất cả người bệnh, dù đó là can phạm nhân, hay cán bộ, chiến sĩ. Hơn nữa, đó là tinh thần trách nhiệm với công việc được giao”.
Tận tình với sức khỏe của can phạm nhân, các chiến sĩ áo trắng ở trại tạm giam còn có những phút chạnh lòng khác. Trong những năm qua, hiện tượng đối tượng bị nghiện, có mang mầm bệnh HIV sẵn sàng chống trả, tìm cách gây lây bệnh cho cán bộ, chiến sĩ Công an đang làm nhiệm vụ ngày một nhiều. Trong mấy năm qua, ở Bắc Kạn có 7 cán bộ, chiến sĩ Công an ở Phòng CSĐT tội phạm về ma túy, Công an huyện Bạch Thông, Công an huyện Ngân Sơn phải đến cơ quan y tế điều trị phơi nhiễm HIV.
“Chứng kiến, tận tay cứu chữa, điều trị cho đồng đội mình, cùng đó là hết lòng cứu chữa cho thủ phạm đã gây ra sự việc ác đó, chỉ có y đức và tinh thần trách nhiệm cao của những y, bác sĩ trong lực lượng Công an nhân dân mới có thể làm được” - Thiếu tá Nguyễn Thị Hải Yến, Trưởng ban Y tế Công an tỉnh Bắc Kạn cho biết
