Những bước tiến dài của y khoa thế giới năm 2011

Tạp chí Time của Mỹ vừa bình chọn 10 tiến bộ y học sáng chói của năm 2011, những tiến bộ trên đóng góp rất lớn vào việc ngăn ngừa bệnh tật, đem lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho loài người, từ vắcxin ngừa sốt rét tới tìm ra công thức ăn uống khỏe mạnh…

1. Tạo tế bào gốc từ nhân bản vô tính

Đây không hẳn là nhân bản người vô tính, nhưng cũng gần như vậy. Các nhà nghiên cứu cho biết, họ đã sử dụng một biến thể của chuyển nhân tế bào thể xoma (SCNT) - kỹ thuật từng được sử dụng để tạo ra chú cừu Dolly vô tính), trên tế bào cơ thể người. SCNT liên quan đến việc thay thế vật chất di truyền của một tế bào trứng bằng ADN từ tế bào trưởng thành (ví dụ như tế bào da). Khi phát triển đẩy đủ thì  sẽ tạo ra một động vật vô tính giống với cá thể cung cấp tế bào trưởng thành.

Các nhà nghiên cứu ở Tổ chức tế bào gốc New York đã biến đổi kỹ thuật này, bằng cách kết hợp ADN của tế bào người trưởng thành với vật chất di truyền của một trứng - chứ không thay thế ADN của trứng. Những nỗ lực trước đây nhằm nhân bản vô tính tế bào của người dựa trên SCNT đã thất bại, nhưng việc giữ ADN của trứng có vẻ giúp ích cho quá trình phân chia tế bào và cho phép sinh ra tế bào gốc.

Tuy nhiên, các tế bào gốc lại chứa một bộ nhiễm sắc thể phụ. Các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ tìm ra cách vô hiệu hóa bộ nhiễm sắc thể này. Quy trình trên rất có triển vọng vì có thể sinh ra tế bào gốc - hữu ích cho việc chữa nhiều bệnh như tổn thương đốt sống hay Parkinson.

2. Thuốc phòng ngừa HIV

Việc điều trị HIV đã đi được một chặng đường dài, nhờ thuốc ARV có thể giúp giảm số lượng virus trong cơ thể, giúp người bệnh khỏe mạnh và giảm nguy cơ lây lan virus. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy, một số loại thuốc hiện nay cũng có thể giúp người không mang virus HIV tránh bị lây nhiễm.

Hai thử nghiệm đột phá trong năm nay trên phụ nữ và nam giới không đồng tính cho thấy, những người không mang virus HIV giảm được ít nhất 63% khả năng lây nhiễm virus chết người nếu họ uống thuốc Truvada mỗi ngày.

3. Vắcxin sốt rét đầu tiên

Vắcxin sốt rét đầu tiên được thử nghiệm trên trẻ em ở vùng hạ Sahara của châu Phi đã giúp giảm một nửa nguy cơ mắc bệnh sốt rét. Đây là một thành tựu vô cùng quan trọng vì trước đây chưa từng có loại vắcxin nào phòng được bệnh lây nhiễm hàng triệu trẻ em mỗi năm.

Các nhà khoa học cộng tác với Hãng dược GlaxoSmithKline, sáng kiến chống sốt rét PATH và Quỹ Bill& Melinda Gates, cho biết, việc thử nghiệm vắc xin ở 11 địa điểm ở châu Phi cho thấy, vắc xin RTS, bảo vệ 56% trẻ em từ 5/17 tháng tuổi không bị sốt rét trong 1 năm sau khi được tiêm. Vắc xin này cũng bảo vệ 47% số trường hợp không bị nặng.

Các nhà nghiên cứu sẽ tiếp tục thử nghiệm trên trẻ sơ sinh. Giai đoạn thử nghiệm sẽ kết thúc vào năm 2014, với gần 15.000 trẻ em được tiêm thử.

4. Tháp dinh dưỡng

Cứ 5 năm một lần, Bộ Nông nghiệp; Bộ Y tế và Dịch vụ con người của Mỹ tiến hành cập nhật bản hướng dẫn chế độ ăn uống cho người dân Mỹ (DGA). Cập nhật năm nay được công bố từ tháng 1 nhằm khuyến cáo người dân giảm lượng đường, muối và chất béo vào cơ thể nhằm cân bằng lượng calo và năng lượng tiêu thụ.

Vào tháng 6/2011, chính phủ đưa ra biểu đồ dinh dưỡng mới mang tên MyPlate - biểu tượng cho chế độ ăn uống hợp lý dựa trên DGA.

MyPlate được chia thành 4 phần, gồm hoa quả, rau, ngũ cốc và protein - thay thế cho tháp dinh dưỡng dễ gây nhầm lẫn trước đây. Các chuyên gia y tế hy vọng biểu đồ dinh dưỡng đơn giản và rõ ràng hơn sẽ có ích hơn trong việc giúp người dân lựa chọn chế độ dinh dưỡng khoa học.

5. Tạo ra bộ phận cơ thể trong phòng thí nghiệm

Các nhà khoa học đang tạo ra những bộ phận cơ thể thực sự trong phòng thí nghiệm, như ống niệu đạo mà TS. Anthony Atlala, Giám đốc Viện Y học tái sinh Wake Forest, tạo ra hồi tháng 3/2011.

Ống niệu đạo là một ống nhỏ, có chức năng vận chuyển nước tiểu ra khỏi cơ thể. Ở nam giới, ống niệu đạo có thể bị hỏng hoặc bị hẹp do bệnh tật. Để tạo ra một ống niệu đạo mới, Atala tạo ra một ống khung, rồi cấy vào đó tế bào bàng quang của chính bệnh nhân. Khi được cấy vào cơ thể, ống niệu đạo nhân tạo này có thể hoạt động như ống niệu đạo tự nhiên.

Hiện tại, kỹ thuật này vẫn rất đắt đỏ, với chi phí lên tới 5.000 USD, nhưng đây là bước hứa hẹn mở ra giai đoạn phát triển y học tái tạo với việc tạo ra tế bào cơ thể khỏe mạnh trong phòng thí nghiệm để thay thế cho những cơ quan trong cơ thể bị hỏng.

6. Mối quan hệ lạ giữa vi khuẩn và ung thư ruột kết

Ung thư ruột kết do vi khuẩn gây ra hay không? Vào tháng 10/2011, hai nhóm nghiên cứu cùng đưa ra kết luận về một loại vi khuẩn mang tên Fusobacteria. Khó có thể tìm thấy loại vi khuẩn này trong số những vi khuẩn đường ruột thông thường, nhưng chúng cực kỳ phát triển trong tế bào ung thư ruột kết và có mối liên hệ với tỷ lệ loại ung thư này. Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học phát hiện ra mối liên hệ giữa vi khuẩn Fusobacteria và bệnh ung thư.

7. Viên đạn bạc để giảm cân

Các nhà nghiên cứu nói rằng, thuốc Qnexa giúp bệnh nhân béo phì giảm tới 10% trọng lượng cơ thể trong vòng 1 năm. Qnexa được kết hợp từ 2 loại thuốc hiện tại là phentermine để giảm cân và thuốc chống động kinh topiramate. Những bệnh nhân dùng thử thuốc cũng cải thiện được tình trạng huyết áp, đường trong máu và lượng cholesterol, từ đó giúp giảm nguy cơ dẫn tới bệnh tim. Tuy nhiên, vẫn cần thêm nghiên cứu để khẳng định mức độ an toàn và hiệu quả của thuốc.

Trong một nghiên cứu khác, các nhà khoa học ở Trung tâm Ung bướu Anderson M.D (Mỹ) thử nghiệm hợp chất adipotide - loại thuốc dựa trên nghiên cứu về ung thư, và thấy rằng, thuốc này giúp những con khỉ béo phì giảm 11% trọng lượng cơ thể chỉ trong vòng 1 tháng.

8. Chó phát hiện ung thư qua hơi thở

Loài động vật thân thiết nhất của con người có thể là vũ khí mới nhất trong việc phát hiện ung thư. Với thính giác cực nhạy, chó có thể phát hiện tế bào ung thư qua hơi thở của người bệnh. Các nhà nghiên cứu Đức đào tạo một số chú chó trong 9 tháng để phân biệt hơi thở của người bị ung thư và người khỏe mạnh. Kết quả cho thấy, chúng phát hiện được chính xác 71% bệnh nhân ung thư, và 93% người khỏe mạnh.

Chó phát hiện điều gì khác biệt trong hơi thở? Các nhà khoa học nghĩ rằng, chúng có khả năng tìm ra những thay đổi cực nhanh của một số hợp chất hữu cơ dễ thay đổi trong hơi thở. Không may là chó không thể nói cho con người biết chúng ngửi thấy những gì!

9. Xác định tuổi qua nước bọt

Kỹ thuật giám định pháp y có tiên tiến đến đâu cũng không thể xác định chính xác tuổi của tử thi vào thời điểm vừa qua đời. Nhưng nay, nhờ một số kỹ thuật phân tích nước bọt, các nhà nghiên cứu ở Đại học California, bang Los Angeles (UCLA) cho rằng, có thể biết được tuổi của tử thi qua phân tích nước bọt. Họ tập trung vào những thay đổi biểu sinh đối với ADN.

Những biến đổi này là do ảnh hưởng của môi trường, như chế độ ăn uống, áp lực, tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, các chất gây ung thư, hay thậm chí chất độc, nhưng lại không làm biến đổi bản thân ADN mà được xếp thành lớp trên bộ gen, rồi ảnh hưởng tới cơ chế mở hay tắt của các gen. Ở một số khu vực của bộ gen, những thay đổi này tăng lên hay giảm đi theo thời gian, cho phép các nhà khoa học đoán tuổi của một người dao động trong 5 năm.

10. Báo trước được cái chết

Các nhà nghiên cứu ở Đại học Uppsala (Thụy Điển) cho biết, một thử nghiệm máu đơn giản cho phép đoán trước một người có nguy cơ sắp chết vì bệnh tim hay ung thư. Trong nghiên cứu kéo dài 12 năm thực hiện trên gần 2.000 người, các nhà khoa học thấy rằng, những người có lượng enzym cathepsin S trong máu cao sẽ dễ tử vong hơn những người khác.

Loại enzym giúp phá vỡ một số loại protein này có nhiều ở những người đang gặp vấn đề về tim mạch hay có khối u. Cathepsin S cũng có nhiều trong tế bào mỡ. Đó là lý do tại sao béo phì là nguyên nhân chính dẫn tới các bệnh tim mạch.

Vẫn chưa xác định chính xác cơ chế liên quan giữa cathepsin S và bệnh tim mạch, ung thư, nhưng các công ty dược đang tìm ra phương pháp chặn đứng tác động này

Nguyễn Minh (theo Time)

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.