Nhiều sai phạm trong quản lý, sử dụng đất đai ở tỉnh Đồng Nai

Không chỉ có dự án này, trước đó, Thanh tra Chính phủ cũng đã có bản kết luận về hàng loạt hạn chế, thiếu sót trong quản lý sử dụng đất và đầu tư xây dựng của tỉnh này. Vấn đề đặt ra là việc giải quyết hậu quả những sai phạm này sẽ không đơn giản.

“Hô biến” đất Nhà nước quản lý thành đất tư nhân

Chuyện bắt đầu từ năm 2014, Trương Quốc Tuấn thành lập Công ty Cổ phần Đầu tư và Kinh doanh nhà Phước Thái và làm Tổng giám đốc kiêm người đại diện theo pháp luật. Sau đó, Tuấn “chấm” được miếng đất rộng gần 9 ha nằm ngay mặt tiền Quốc lộ 51 thuộc địa bàn xã Tam Phước (sau này lên thành phường Tam Phước) để làm dự án nhà ở. Dù biết khu đất này thuộc diện Nhà nước quản lý và đã được quy hoạch làm khu công nghiệp, Tuấn móc nối với Chủ tịch UBND xã Tam Phước Võ Cao Cường, Phó chủ tịch Nguyễn Văn Đức cùng hai cán bộ địa chính xã là Nguyễn Anh Thương, Vũ Văn Huy.

Có được sự tiếp tay của cán bộ cơ sở, Tuấn gặp ông Nguyễn Thanh Long, khi đó là Phó chủ tịch UBND thành phố; ông Nguyễn Tấn Tài – Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Đồng Nai- Chi nhánh TP. Biên Hòa trình bày ý tưởng. Được hai ông này đồng ý, Tuấn tiếp tục gặp người quen trước đó là ông Lê Viết Hưng - Giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường (TN-MT) tỉnh Đồng Nai bàn bạc. Sau đó, Tuấn lập hồ sơ xin đầu tư dự án lấy tên là “Khu dân cư – thương mại Phước Thái” trình các đơn vị chức năng và cuối cùng được Lê Viết Hưng lập tờ trình lên UBND tỉnh Đồng Nai đề nghị phê duyệt đồng ý cho Công ty Phước Thái của Tuấn làm chủ đầu tư.

Ngay sau khi có bút phê đồng ý chủ trương của lãnh đạo tỉnh, các cán bộ này nhanh chóng giúp Tuấn hoàn tất các công đoạn thủ tục, giấy tờ “hô biến” thửa đất rộng gần 9 ha này thành đất ở tư nhân mà không phải thông qua đấu giá công khai theo quy định. Ngoài ra, Tuấn còn “dựng” một tay chân thân tín là Nguyễn Hữu Thành trở thành chủ đất và đứng ra nhận tiền bồi thường trong quá trình giải phóng mặt bằng thực hiện dự án. Sau khi hoàn tất thủ tục giấy tờ, Tuấn tiến hành xây dựng hạ tầng và phân lô  thành 453 nền đất xây dựng nhà ở và 10.000 m2 xây dựng trung tâm thương mại.

Theo quy định của Luật Đầu tư, các dự án đầu tư xây dựng nhà ở, khu đô thị có quy mô sử dụng đất dưới 50 ha và có quy mô dưới 15.000 người tại khu vực đô thị thì thẩm quyền chấp thuận chủ trương thuộc UBND cấp tỉnh. Như vậy việc chấp thuận cho đầu tư Dự án Khu dân cư – Thương mại Phước Thái có diện tích gần 9 ha thuộc quyền của UBND tỉnh Đồng Nai, nhưng chỉ dựa vào tờ trình của Giám đốc Sở TN-MT để phê duyệt mà không có thẩm tra độc lập hoặc tham khảo ý kiến của các ban ngành chức năng là thiếu sót của cán bộ cấp tỉnh lúc đó và phải chịu trách nhiệm liên quan.

Nhiều vi phạm trong quản lý đất đai

Không chỉ có dự án Phước Thái, trước đó, nhiều vi phạm trong quản lý đất đai tại Đồng Nai cũng được Thanh tra Chính phủ chỉ ra trong Kết luận thanh tra số 2286/TB-TTCP ban hành ngày 24-12-2021.

Kết luận nêu rõ công tác quản lý sử dụng đất và đầu tư xây dựng ở Đồng Nai còn bộc lộ một số hạn chế, thiếu sót với số tiền sai phạm đã xác định được là hơn 335 tỉ đồng. Ngoài ra, nợ tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đến ngày 31-12-2018 cần được đôn đốc thu nộp ngân sách nhà nước là hơn 153 tỉ đồng.

Cụ thể, theo kết luận thanh tra, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của tỉnh Đồng Nai và các đơn vị hành chính cấp huyện chậm được phê duyệt; kết quả thực hiện nhiều chỉ tiêu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đạt thấp hoặc không đạt yêu cầu so với chỉ tiêu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được duyệt. Kết quả triển khai các công trình, dự án đạt tỉ lệ thấp, có công trình, dự án không phù hợp với tình hình thực tế của địa phương phải loại bỏ, dừng đầu tư, phải điều chỉnh quy hoạch hoặc chuyển tiếp sang kỳ quy hoạch tiếp theo; 3 khu công nghiệp theo quy hoạch đến năm 2020 đã được Thủ tướng phê duyệt nhưng chưa được thành lập. Một số dự án đầu tư chậm thực hiện các thủ tục đầu tư, không triển khai đầu tư, triển khai đầu tư không đúng tiến độ; một số dự án chưa được chủ đầu tư thực hiện ký quỹ theo quy định.

Việc giao đất với thời hạn sử dụng lâu dài tại một số dự án đầu tư cũng không đúng quy định. Quyết định điều chỉnh giảm diện tích đất đã giao và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho chủ đầu tư dự án khu liên hiệp xử lý chất thải rắn sinh hoạt, công nghiệp và nguy hại xã Bàu Cạn, huyện Long Thành không đúng quy định. Việc giao đất công cộng có mục đích kinh doanh tại dự án trung tâm thương mại, cao ốc văn phòng và căn hộ thị trấn Long Thành không đúng quy định. UBND tỉnh Đồng Nai còn giao đất, cho thuê đất trồng lúa để nhà đầu tư thực hiện dự án nhưng trong quyết định không thể hiện cụ thể đất chuyên trồng lúa, dẫn đến gặp khó khăn trong việc xác định để thu tiền bảo vệ, phát triển đất chuyên trồng lúa theo quy định.

Đặc biệt, UBND tỉnh Đồng Nai còn giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng từ đất rừng sang mục đích khác để thực hiện 16 dự án đầu tư khi chủ đầu tư chưa lập phương án trồng rừng thay thế hoặc chưa nộp tiền trồng rừng thay thế là chưa đúng quy định. Hàng loạt dự án được phê duyệt giá đất sai quy định gồm khách sạn, nhà hàng, siêu thị Trảng Bom; dự án khu dân cư Núi Dòng Dài, khu dân cư xã An Phước; khu dân cư phường Thống Nhất; kho ngoại quan và cung cấp dịch vụ logistics; khu sinh thái và nhà vườn Sen Việt... Ngoài ra, 3 dự án thuộc Khu Liên hợp công nông nghiệp Dofico được giảm tiền thuê đất không đúng quy định; miễn tiền thuê đất trong thời gian xây dựng cơ bản cho dự án Khu Công nghiệp Amata của Công ty CP Đô thị Amata Biên Hòa khi chưa đủ điều kiện miễn giảm…

Các hạn chế, thiếu sót trên thuộc về Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai; các Phó Chủ tịch UBND tỉnh phụ trách lĩnh vực quản lý, sử dụng đất, đầu tư xây dựng; chủ tịch Hội đồng Thẩm định giá đất tỉnh, giám đốc các sở: Kế hoạch và Đầu tư, Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Cục trưởng Cục Thuế tỉnh; chủ tịch UBND các huyện, thành phố và các cá nhân, tổ chức có liên quan.

Xử lý hậu quả không đơn giản

Tại Dự án Khu dân cư thương mại Phước Thái, TP. Biên Hòa, từ sự tiếp tay của các cán bộ đã dẫn đến việc xác định sai đối tượng bồi thường giải phóng mặt bằng, gây thiệt hại cho nhà nước số tiền ước tính 77 tỷ đồng.

Hiện nay, do nhiều hộ dân đã xây dựng nhà ở để định cư lâu dài, không thể thu hồi lại được, hơn nữa vụ án đã được khởi tố nên Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đồng Nai sẽ tiếp tục điều tra để xem xét mức độ vi phạm của từng bị can để có biện pháp chế tài nhằm thu hồi tài sản thất thoát của Nhà nước mà các bị can đã trục lợi trong quá trình “hô biến” đất công thành đất tư nhân để một số cá nhân nhận tiền bồi thường. Ngoài ra cơ quan điều tra cũng mở rộng điều tra vụ án để xử lý những cán bộ có liên quan đến những sai phạm của 12 cán bộ và cá nhân đã bị khởi tố trước đó.

Với những vi phạm trong quản lý đất đai tại Đồng Nai đã được Thanh tra Chính phủ kết luận, Thanh tra Chính phủ yêu cầu tỉnh Đồng Nai rà soát lại toàn bộ những công trình, dự án chậm tiến độ hoặc chưa triển khai để có biện pháp xử lý, những dự án không còn phù hợp với tình hình thực tế thì phải loại bỏ hoặc dừng đầu tư để điều chỉnh quy hoạch. Rà soát, xác định rõ diện tích đất trồng lúa trả lại hiện trạng đất chuyên trồng lúa được chuyển mục đích sử dụng tại các dự án đầu tư trên địa bàn để tính thu tiền bảo vệ và phát triển đất chuyên trồng lúa. Đôn đốc các tổ chức, cá nhân có liên quan, thu nộp ngân sách Nhà nước số tiền trên 153 tỷ đồng là nợ tiền sử dụng đất và thuế tính đến 31-12-2018.