Từ những tranh cãi quanh phim "Đất rừng phương Nam":

Nhiễu loạn thông tin vì nhận định tác phẩm bằng cảm tính

Bộ phim "Đất rừng phương Nam" gây tranh cãi nên trước khi có ý kiến, PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái vẫn buộc bản thân phải đi xem, mặc dù bà đã đọc rất nhiều bài viết quanh bộ phim này.

Đây là chia sẻ của PGS.TS Nguyễn Minh Thái tại một diễn đàn mang tính chất học thuật về văn học nghệ thuật - Hội thảo "Tiếp tục đổi mới, sáng tạo tác phẩm hay; góp phần chấn hưng và phát triển văn hóa, văn nghệ của đất nước" do Hội đồng Lý luận phê bình văn học nghệ thuật, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật tổ chức. Thế nhưng, thực tế, không khó để nhận thấy, không phải những người đã, đang tranh luận về "Đất rừng phương  Nam" đều có được thái độ ứng xử cần thiết như PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái, khi tham gia bàn thảo về bộ phim này. 

dat rung pn.jpg -0
Cảnh phim "Đất rừng phương Nam".

Những tranh cãi bùng nổ, thậm chí khen, chê bất chấp lý lẽ quanh bộ phim "Đất rừng phương Nam" không phải là hiện tượng cá biệt của điện ảnh Việt nói riêng, văn học nghệ thuật nói chung, trong nhiều năm trở lại đây. Việc nhiều người lên tiếng chê hoặc khen một tác phẩm nào đó khi chưa từng xem tác phẩm đó là câu chuyện không hiếm, ngay cả với những người trong nghề. Trên các trang mạng xã hội đầy rẫy ý kiến tranh cãi, thậm chí mạt sát nhau khi quan điểm trái chiều, khen chỉ vì người khác khen, chê chỉ vì người khác chê và những kêu gọi tẩy chay tác phẩm chỉ vì cảm thấy không ưa diễn viên đóng phim.

Sự lấn lướt của những ý kiến khen, chê chỉ dựa vào cảm tính, không dựa trên cơ sở học thuật nào là những ứng xử bất thường đang được nhiều người coi là bình thường ít nhiều cho thấy sự bất lực của người làm lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật những năm gần đây. Nguyên nhân của tình trạng này đã từng được không ít người làm lý luận phê bình chỉ ra rằng, người làm lý luận, phê bình không sống được bằng nghề. PGS.TS Nguyễn Thị Minh Thái cũng cho hay, nhiều nhà lý luận, phê bình, kể cả điện ảnh, âm nhạc, sân khấu đã không còn trụ lại với nghề.

Chung quan điểm nói trên, PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam cũng thẳng thắn chia sẻ rằng, hiện nay, có rất nhiều nhà lý luận, phê bình chuyên nghiệp nhưng họ không  muốn tham gia nữa. Lý do là bài viết chỉ cho 600 - 800 chữ/bài cho một bộ phim trên báo chí. Đây không phải là "đất" cho các nhà lý luận, phê bình làm việc. "Đấy chỉ là nơi dành cho giới thiệu nội dung phim và điểm tin. Trên các báo có tính chất nghiên cứu, có thể  đăng bài viết có 2.000 chữ nhưng kén người đọc và không phải ai cũng tiếp cận với các tờ báo này. Báo mạng nhanh hơn, phổ cập hơn nhưng sự xuất hiện của truyền thông bẩn khiến chúng ta sẽ rất khó khăn, có nhiều ý kiến trái chiều khác nhau khi thẩm định một tác phẩm", ông Tú nói.

Theo PGS.TS Đỗ Lệnh Hùng Tú, trước phim "Đất rừng phương Nam" đã từng có khá nhiều tranh cãi tương tự với các tác phẩm điện ảnh khác. Cụ thể và gần nhất phải kể đến phim "Em và Trịnh". Khi bộ phim này phát hành cũng đã có không ít ý kiến phản ứng, cho rằng chi tiết này hay chi tiết khác không giống với Trịnh Công Sơn ngoài đời. Theo ông Tú, nhiều khi, các quan điểm trái chiều còn giúp cho doanh thu từ bộ phim lớn hơn.

Có ý kiến còn nghi ngại, những tranh cãi quanh cãi bùng nổ với một số phim chiếu rạp là những ngón đòn PR của một số nhà truyền thông lão luyện để tạo sự khác biệt, chú ý của dư luận, qua đó thu hút người xem. Việc một bộ phim ra đời, có người này thích, người khác không thích là chuyện bình thường. Trong diễn đàn của các nhà lý luận, phê bình, có thể bộ phim A không có nhiều giá trị lắm nhưng ở diễn đàn của những người xem phim thì những phim đó thực sự có giá trị vì ít nhất nó thu được 450 tỷ, vì có số lượng suất chiếu, người xem lớn.

Những bộ phim đông khách không hẳn là những bộ phim hay, không hẳn là những bộ phim nghệ thuật nhưng cũng không phải ngẫu nhiên mà có số lượng người xem lớn đến như vậy. Phim thu hút rất đông người xem, doanh thu hàng trăm tỷ, chạm đến rất nhiều vấn đề của đời sống xã hội đương đại. Có những khán giả mua vé cho cả nhà, cả hàng xóm đi xem, khi về hoan hỉ bàn tán vì họ thấy đời sống của họ trên phim. Trong khi đó có những phim được tôn vinh tại nhiều Liên hoan phim quốc tế nhưng không có khán giả.

Đây là điều mà người làm điện ảnh cần trăn trở và câu chuyện chúng ta tranh luận về phim hay, phim xứng tầm là câu chuyện dài chưa thể có sự thống nhất. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ điện ảnh các nước phát triển, các tác phẩm đạt giải thưởng điện ảnh uy tín cho thấy, những tác phẩm thành công không chỉ đáp ứng yêu cầu về nghệ thuật mà còn lấy được sự xúc động của khán giả, thu hút người xem.

Thực tế, cũng cho thấy, những tranh luận về tác phẩm hay, tác phẩm xứng tầm là câu chuyện dài, chưa có sự thống nhất là vấn đề không chỉ với riêng điện ảnh mà còn là với các tác phẩm văn học, nghệ thuật nói chung. Nhưng chắc chắn, một tác phẩm hay sẽ chạm tới trái tim người đọc, người xem, giúp con người hướng thượng, sống đẹp hơn và sẽ không có sự nhiễu loạn thông tin trong đánh giá tác phẩm nếu không có việc khen, chê bất chấp lý lẽ. Đội ngũ lý luận phê bình văn học nghệ thuật cần được quan tâm phát triển và phát huy tốt hơn trong thời gian tới.

N.Nguyễn

Các tin khác

Hơn 7.000 người đi bộ hưởng ứng Ngày pháp luật Việt Nam

Hơn 7.000 người đi bộ hưởng ứng Ngày pháp luật Việt Nam

Sáng 8/11, hơn 7.000 người, gồm: cán bộ, công chức, viên chức, các lực lượng vũ trang, đoàn viên thanh niên, cán bộ MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội đã tham gia chương trình đi bộ đồng hành hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, với chủ đề “Thượng tôn pháp luật - Vì cộng đồng khỏe mạnh, văn minh và nghĩa tình”.

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Đêm hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, quốc thái dân an

Chào mừng Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ 10 và kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tối 6/11, Ban Văn hóa Trung ương và Ban Nghi lễ Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Lễ hội hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới, đất nước thanh bình, giáo hội hưng thịnh và nhân dân an lạc.

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Thông điệp niềm tin từ bìa báo số đặc biệt

Gần đây, cụm từ thường được nhắc đến là “nền kinh tế chú ý”. Nghĩa là sự sống còn đều nằm trong chữ “chú ý”. Trong kỹ thuật truyền thông, yếu tố tạo sự thu hút được công chúng trong ít nhất 3 giây được gọi là hook, nghĩa là cái móc tâm trí. Bìa báo được ví như mặt tiền của một gian hàng. Vậy đưa hình ảnh gì ra mặt tiền gây chú ý là một quyết định có tính thành - bại.

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Văn học Công an nhân dân: Khẳng định mình giữa tiến trình thời đại

Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, văn học Công an nhân dân là một dòng chảy quan trọng, có tính thống nhất và xuyên suốt, gắn liền mật thiết với sự ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng Công an trong công cuộc bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Sự đặc thù về “độ khó” của đề tài này vừa là thách thức, đồng thời cũng là cơ hội rộng mở cho các nhà văn cả trong và ngoài ngành dấn thân sáng tạo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Mạch nguồn tri ân và nét cọ tạc nên dáng hình đồng đội

Trong không gian linh thiêng của Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh) - nơi từng chứng kiến bao dấu tích lịch sử - chương trình giao lưu nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Khúc tri ân” do Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh tổ chức đã diễn ra đầy xúc động.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Điện Kính Thiên được phục dựng sẽ như thế nào?

Ngày 29/9, Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi điện Kính Thiên đã chính thức khởi công. Việc phục dựng công trình mang tính biểu tượng quyền lực quốc gia Đại Việt từ thế kỷ 15 – 18 được khẳng định là tôn trọng tối đa yếu tố gốc, bảo đảm tính xác thực của điện Kính Thiên. Tuy nhiên, vẫn ít người biết, cụ thể công trình này như thế nào.

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Rà soát các trường hợp phổ biến phim trên mạng có dấu hiệu vi phạm

Cục Điện ảnh đang phối hợp với các cơ quan, đơn vị chức năng tiến hành kiểm tra, rà soát, xác minh các trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động phổ biến phim trên các nền tảng, ứng dụng và không gian mạng có dấu hiệu vi phạm các quy định của pháp luật về điện ảnh.

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.