Chỉ mới kiểm tra 27 hộ gia đình ở các xã Na Mèo, Mường Mìn, Sơn Điện, Sơn Lư, cơ quan chức năng huyện vùng cao biên giới Quan Sơn (Thanh Hóa) đã phát hiện tới hơn 146m3 gỗ các loại không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc khai thác hợp pháp cất giữ tại gầm nhà sàn. "Con số sẽ lớn hơn nhiều, khi chúng tôi tiến hành kiểm tra ở các xã khác" - ông Lò Đình Múi, Chủ tịch UBND huyện Quan Sơn cho biết.
Theo quy định của Quy chế về khai thác gỗ và lâm sản khác do Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn ban hành, khi tiến hành tận thu gỗ còn bỏ lại trên các hiện trường khai thác cũ, trên nương rẫy bỏ hoang, hoặc gỗ nằm trên nương rẫy cố định, đồng ruộng, vườn cây công nghiệp, cây ăn quả, chủ vườn phải có tờ trình gửi cơ quan chức năng và được cấp có thẩm quyền cho phép tận thu. Bên cạnh đó, phải có biểu chi tiết địa danh, sản lượng, đối tượng, kích cỡ của sản phẩm tận thu.
Các chủ nhân cho biết: "Số gỗ này được họ khai thác, tích trữ, tích góp từ năm 1999 đến nay, với mục đích để sửa chữa, làm nhà sàn mới khi tách hộ, không vì mục đích mua bán, trao đổi". Toàn bộ số gỗ này được đồng bào khai thác từ cây trồng phân tán trong vườn tạp do các hộ tự khoanh nuôi, bảo vệ; hoặc tận dụng gỗ trên các đường dân sinh trong bản... Không có hộ nào khai thác gỗ trong rừng đầu nguồn, rừng đặc dụng. Do không coi hành động này là vi phạm, nên người dân vẫn "rất yên tâm" cất giữ trong các gầm nhà sàn, và "rất ngạc nhiên" khi cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý.
Trao đổi với chúng tôi, ông Lò Đình Múi, Chủ tịch UBND huyện Quan Sơn cho biết: "Tập quán của người dân địa phương (chủ yếu là người Thái) còn sử dụng rất nhiều nhà sàn, với chất liệu chính là gỗ, nên để đủ số gỗ dựng một ngôi nhà sàn, họ phải tích trữ cả chục năm mới đủ. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng chưa thực hiện đầy đủ trình tự, thủ tục trong khai thác, cất giữ gỗ mà pháp luật quy định là do nhận thức về pháp luật quản lý, bảo vệ rừng, quản lý lâm sản của người dân còn thấp".
Ngay sau khi phát hiện tình trạng này, Chủ tịch UBND huyện Quan Sơn đã yêu cầu Chủ tịch UBND các xã Na Mèo, Mường Mìn, Sơn Điện, Sơn Lư kiểm điểm trách nhiệm trước Chủ tịch UBND huyện. Đồng thời, UBND huyện cũng đã yêu cầu 27 hộ dân tự kiểm điểm trước cộng đồng dân cư nơi sở tại. Các hộ dân đã viết cam kết không tái phạm và sử dụng số gỗ trót khai thác trái phép đúng mục đích là làm, sửa chữa nhà sàn của gia đình.
Ông Lò Đình Múi cũng thẳng thắn thừa nhận: "Một phần trách nhiệm thuộc về UBND huyện, xã, cơ quan chức năng chưa làm tốt công tác tuyên truyền Luật Bảo vệ, phát triển rừng; chưa kịp thời kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn sự việc trên. Hiện nay, chúng tôi đang tiến hành kiểm tra, thống kê toàn bộ số hộ trên địa bàn huyện có tích trữ gỗ không có nguồn gốc để xử lý. Quan Sơn là huyện đầu tiên trong số 11 huyện miền núi của tỉnh thực hiện chủ trương này, nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ rừng từ cơ sở".
Liên quan đến việc xử lý số gỗ không có hồ sơ nguồn gốc khai thác vừa phát hiện, được biết, UBND huyện Quan Sơn vừa có công văn xin ý kiến của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa để không xử phạt hành chính đối với 27 hộ dân vi phạm, nhằm ổn định tình hình tại địa phương. Bởi tập quán của đồng bào lâu nay là tích trữ gỗ trong nhiều năm để làm, sửa chữa nhà sàn, chứ không phải mục đích thương mại
