“Làm Công an xã không phải vì lương”
Công an xã Tam Chung, huyện Mường Lát, Thanh Hóa ngoài việc giữ gìn trật tự ở cơ sở, còn phải gánh thêm nhiệm vụ làm công tác xã hội ở nơi từng là điểm nóng về tệ nạn ma túy. Từ cơn lốc “trắng”, những bản làng của người dân tộc Thái nơi đây lại phải chứng kiến cơn bão AIDS”. Những người đàn ông trụ cột trong nhiều gia đình ra đi sau cơn bạo bệnh còn kéo theo cả những người vợ. Bố chết, mẹ chết… những đứa trẻ trở thành mồ côi.
Chúng tôi chứng kiến những đứa trẻ mồ côi mồ cút nheo nhóc, chứng kiến những người ông, người bà lay lắt sống để cho lũ cháu mồ côi có chỗ dựa… Tệ nạn đi qua, hậu quả để lại cho gia đình, xã hội rất lớn. Công an xã không chỉ phải nắm những đối tượng phạm pháp, đối tượng tệ nạn xã hội mà họ còn phải biết rõ hoàn cảnh của từng hộ. Mà Công an viên lại là người gần cơ sở nhất nên các anh không chỉ nắm bắt tình hình mà còn thường xuyên thăm hỏi, động viên và giúp đỡ…
Vô vàn công việc vất vả như “con mọn” đã choán gần như toàn bộ quỹ thời gian của người Công an làm nhiệm vụ bán chuyên trách. Thế nhưng, chế độ cho họ hiện nay chưa được đãi ngộ xứng đáng. Trong lực lượng Công an xã, chỉ duy nhất Trưởng Công an xã được hưởng lương công chức.
Tỉnh Thanh Hóa xếp lương Trưởng Công an xã cao nhất cả nước với hệ số 2,85, còn lại mức bình quân ở hệ số 1,86 (tối thiểu 1,18). Đa số Phó Công an xã hưởng lương mức bình quân hệ số 1,0. Riêng tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn trả phụ cấp thấp nhất cả nước ở mức hệ số 0,8. Đối với Công an viên, việc chi trả phụ cấp hầu hết được thực hiện tùy theo điều kiện và tình hình thực tế của từng địa phương, nhìn chung rất thấp, bình quân ở mức hệ số 0,8-1,0. Có 7 địa phương như Điện Biên, Lào Cai, Bắc Kạn, Thừa Thiên - Huế, Bình Định, Tuyên Quang, Kiên Giang chỉ cấp cho Công an viên 315.000 đồng/tháng (tương đương hệ số 0,5), thậm chí Lai Châu chỉ cấp 290.500đồng/tháng (tương đương hệ số 0,35)…
Còn tại Hà Nội, nơi địa bàn trọng điểm phức tạp về ANTT thì công việc của cán bộ Công an xã cũng có vất vả đặc thù. Đại tá Bùi Xuân Trường, Trưởng Công an huyện Đan Phượng, Hà Nội cho biết, do Đan Phượng mới được xác định là địa bàn phức tạp về ANTT ngoài việc tăng cường thêm quân số, chế độ phụ cấp, chấm công cũng có thay đổi. Ví dụ, Công an viên thường trực được hưởng mức trợ cấp hàng tháng là 0.9% so với mức lương tối thiểu; Công an viên cơ sở thì hưởng mức trợ cấp hàng tháng là 0,7% .
Ngoài trợ cấp, mỗi tháng Công an viên được chấm công 20 ngày, mỗi ngày hưởng bồi dưỡng là 41.5000đ. Theo quy định, Công an xã ở huyện Đan Phượng phải là 400 người, tuy nhiên con số này hiện vẫn còn thiếu một nửa. Để kiện toàn hệ thống Công an cấp xã, UBND huyện Đan Phương ban hành văn bản hướng dẫn các xã tuyển chọn, ưu tiên những người tự nguyện.
Qua thực tế đến gặp gỡ nhiều Công an xã, nghe tâm tư của họ, chúng tôi nhận thấy họ làm công việc này chủ yếu vì cái tâm chứ không phải là do mức lương hấp hẫn. Các Công an viên ở xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, Hà Nội so sánh: “Chúng tôi làm xe ôm một ngày là kiếm đủ lương làm Công an xã nửa tháng”.
Cần có sự điều chỉnh hợp lý
Mức lương hàng tháng cho lực lượng Công an xã đã là rất thấp. Thế nhưng khi cán bộ Công an xã xảy ra sự việc bị thương, hy sinh trong lúc làm nhiệm vụ cũng phải chịu nhiều thiệt thòi. Cục Phong trào toàn dân BVANTQ, Bộ Công an thống kê chưa đầy đủ từ năm 1999 đến tháng 5/2012, cả nước có 61 trường hợp Công an xã hy sinh thì mới có 22 trường hợp được công nhận liệt sỹ; 431 Công an xã bị thương trong khi thi hành nhiệm vụ thì chỉ có 59 trường hợp được công nhận là thương binh. Con số này đã ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý làm việc của lực lượng Công an xã.
Trước thực tế còn nhiều hồ sơ đề nghị chế độ thương binh, liệt sỹ chưa được giải quyết do khó khăn, vướng mắc, ngày 29/5, phóng viên Báo CAND có buổi làm việc với Cục Người có công, Bộ LĐ-TB& XH. Ông Lê Hồng Sơn, Cục phó Cục Người có công và ông Nguyễn Duy Kiên, Trưởng Phòng Chính sách 1 cho biết, cơ sở để xét hưởng chế độ thương binh và liệt sỹ đối với Công an xã theo quy định là biên bản xảy ra sự việc và Bản án.
Ông Kiên nêu cách xét duyệt chính sách: “Trong biên bản xảy ra sự việc và Bản án phải thể hiện được tình tiết “dũng cảm” cứu người, cứu tài sản và kiên quyết đấu tranh chống tội phạm, đối tượng trước khi gây thương tích hoặc làm cán bộ Công an hy sinh phải có hành vi cấu thành tội phạm. Hoặc trong biên bản sự việc phải thể hiện được cán bộ Công an xã có hành vi kiên quyết trấn áp tội phạm thì mới được coi là dũng cảm”.
Ông Kiên ví dụ: “Trường hợp đồng chí Công an xã ở Bắc Giang (chúng tôi đã đề cập ở bài trước -PV) hy sinh là do đối tượng có hành vi manh động. Cần phải hiểu là đồng chí này đang thi hành công vụ thì bị chém chứ không phải là hành động dũng cảm. Đấu tranh chống tội phạm và thi hành công vụ là khác nhau…”. Rõ ràng, trường hợp đồng chí Nguyễn Thanh Tâm, Phó trưởng Công an xã Tiến Thắng, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang đang lập biên bản xử lý đối tượng vận chuyển gỗ tại rừng phòng hộ, bị đối tượng chém tử vong là hành động đấu tranh chống tội phạm, xứng đáng được hưởng chế độ liệt sỹ. Thế nhưng, việc áp dụng quy định theo cách hiểu của những người giải quyết chế độ chính sách như trên là thiệt thòi cho đồng chí Nguyễn Thanh Tâm và gia đình.
Đại diện Cục Người có công cũng cho rằng, nếu thấy lực lượng Công an xã chưa có đãi ngộ so với Công an chính quy thì nên có trợ cấp hoặc chính sách ưu đãi khác chứ không phải là chính sách cho người có công.
Về vấn đề trên, Thượng tá Nguyễn Viết Phú, Phó Trưởng phụ trách Phòng 3, Cục Phong trào toàn dân BVANTQ Bộ Công an cũng nêu ý kiến: “Chính sách thương binh, liệt sỹ đối với Công an xã vẫn còn khó khăn và chậm chễ. Một trong những nguyên nhân chính là do các văn bản pháp luật quy định chưa rõ nên khi thực hiện không thống nhất. Khoản 4, Điều 11, mục 6 Nghị định 54/2006/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng quy định: “Dũng cảm đấu tranh chống lại hoặc ngăn chặn các hành vi gây nguy hiểm cho xã hội là tội phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự”. Cơ quan chức năng nhiều địa phương khi áp dụng để thực hiện chính sách thương binh, liệt sỹ cho Công an xã thì nhận thức cho rằng ở thời điểm xảy ra sự việc, người gây án chưa kết án là tội phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự”.
Hiện tại, do quy định chưa rõ dẫn đến những bất hợp lý trong áp dụng chính sách cho lực lượng Công an xã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có sự điều chỉnh phù hợp, tránh để thiệt thòi cho cán bộ Công an xã khi họ phải đối mặt với tình hình tội phạm và các vi phạm pháp luật khác ở nông thôn đang diễn biến phức tạp.
Được biết, trước sự bất hợp lý về chính sách cho lực lượng Công an xã, Cục Phong trào toàn dân BVANTQ đang chuẩn bị đề nghị với Bộ Công an báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét quyết định và chỉ đạo một số vấn đề liên quan đến chế độ chính sách cho lực lượng Công an xã. Điều này cũng phù hợp với Chỉ thị số 09-CT/TW ngày 1/12/2011 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trong tình hình mới
