Nuôi, gây giống bằng phương pháp biến đổi gien loài muỗi gây các bệnh sốt rét và sốt xuất huyết là công việc chính của Phòng thí nghiệm Công ty Nghiên cứu sinh học Oxitec. Đến giờ ăn, các nhân viên làm việc trong phòng thí nghiệm cho loài côn trùng nhỏ xíu này dùng bữa với thực phẩm chính là máu. Không khí trong phòng thí nghiệm đủ ấm để cho loài muỗi sống và sinh sản. Chúng đeo bám thành từng chùm hàng ngàn con trên những túi nhựa mỏng đựng dung dịch đường, hoặc bám trên những lớp màng nhựa mỏng phía trên nóc chiếc lồng ấp để nuôi giữ chúng.
Màng nhựa được thiết kế mô phỏng như da người, bên trong chứa chất lỏng là máu ngựa để loài muỗi chích và hút. Những chiếc lồng bằng nhựa trắng chứa hàng vạn con muỗi như thế được đặt thành dãy trên kệ phòng thí nghiệm. Có một số bình thủy tinh bên trong chứa hàng ngàn con ấu trùng muỗi được ấp trong dung dịch lỏng có màu hơi ngả vàng. Trong những chiếc vại lớn, người ta dùng những dải giấy màu nâu xoắn quanh thành vại để làm "ổ" nuôi trứng muỗi. Hàng triệu trứng muỗi bám vào những dải giấy màu nâu đó.
Hadyn Parry, Tổng giám đốc Công ty Oxitec, chỉ vào tất cả những dụng cụ chứa muỗi trong phòng thí nghiệm và gọi đó là "nhà máy sản xuất muỗi" của công ty. Cùng làm việc bên cạnh Parry là tiến sĩ động vật học Luke Alphey. Cả hai đang cùng nhau nghiên cứu một phương cách mới để chống bệnh sốt rét. Tham vọng của họ là sử dụng công nghệ biến đổi gien để triệt sản những con muỗi cái đốt và hút máu người rồi truyền ký sinh trùng gây bệnh.
Phương pháp được tiến hành như sau: đầu tiên sử dụng công nghệ biến đổi gien với mục đích làm giảm khả năng mang mầm bệnh ở con muỗi. Muỗi sau khi đã xử lý biến đổi gien sẽ được mang đi thả vào môi trường để cho phối giống với loài muỗi đang sống trong tự nhiên. Tiến sĩ Alphey muốn sử dụng phương pháp biến đổi gien để làm tăng số muỗi không có khả năng truyền bệnh, đồng thời giảm thiểu số muỗi có khả năng truyền bệnh.
Tiến sĩ Luke Alphey nghiên cứu biến đổi gien muỗi trong phòng thí nghiệm của Oxitec.
Công việc nghiên cứu của Parry và Alphey rất cấp bách, vì cứ mỗi 2 phút trôi qua, ở lục địa đen có 1 cháu bé phải chết vì bệnh sốt rét do muỗi đốt. Tính chung, mỗi năm trên thế giới có hơn 216 triệu ca mắc bệnh sốt rét. Trên thực tế, con số người chết có thể còn cao hơn thế nhiều. Đây là căn bệnh đã có từ hàng thế kỷ trước, nhưng ngày nay nó vẫn còn là nỗi ám ảnh không chỉ ở các quốc gia nghèo khó ở châu Phi mà ngay cả tại các quốc gia phát triển vẫn có đến hàng ngàn ca bệnh mỗi năm. Cuộc chiến chống bệnh sốt rét vì thế vẫn đang diễn ra hết sức căng thẳng, trên mọi mặt trận.
Liên Hiệp Quốc đã lấy ngày 25/4 hàng năm là Ngày Thế giới chống bệnh sốt rét. Và trong nỗ lực ngăn ngừa bệnh, các nhà khoa học hiện cũng đang thử nghiệm một loại vắcxin mới mang tính cách mạng có tên gọi là "RTS-S", với hy vọng có thể làm giảm một nửa số ca tử vong ở trẻ em từ 17 tháng đến 5 tuổi. Nhưng việc chế tạo loại vắcxin này đòi hỏi nhiều thời gian và chi phí lên đến hàng triệu USD, được tài trợ bởi tổ chức từ thiện Gates Foundation của tỉ phú Bill Gates.
"Muỗi đang ngày càng trở nên lờn các loại thuốc sát trùng tẩm mùng và thuốc phun trừ muỗi, đồng thời ký sinh trùng sốt rét cũng dần dần kháng các loại thuốc đặc trị hiện có. Vì thế, rất cần những phương pháp mới để kiểm soát sinh sản loài muỗi nhằm thủ tiêu bệnh sốt rét". Đây chính là lý do để Parry và Tiến sĩ Alphey dấn thân vào cuộc nghiên cứu đầy tính phiêu lưu, mạo hiểm. Tuy vậy, Tiến sĩ Alphey luôn tin rằng kế hoạch của ông và các đồng sự tại Oxitec sẽ mang lại hiệu quả.
Cơ ngơi của "nhà máy sản xuất muỗi" Oxitec ở Oxfordshire, Anh.
Cách đây 2 năm, Tiến sĩ Alphey cùng nhóm cộng sự đã bay sang đảo quốc
Sau khi đến
Tháng 7/2010, họ bắt đầu thả muỗi biến đổi gien ra môi trường và theo dõi. Đúng 1 tháng sau, dân số muỗi Aedes Aegypti cái giảm thấy rõ. Đến tháng 10/2010, sau 3 tháng thả muỗi biến đổi gien, quân số muỗi cái đã giảm đến 80%.
Làm thế nào để làm tăng số muỗi đực, giảm số muỗi cái? Giáo sư Andrea Crisanti ở Trường Imperial Clollege là người đã theo đuổi công nghệ biến đổi gien muỗi từ hơn 10 năm nay. Ông được Gates Foundation tài trợ đến gần 20 triệu USD cho công trình nghiên cứu của mình. Giáo sư Crisanti cho biết ông đang nghiên cứu cách làm giảm tỉ lệ muỗi cái trên muỗi Anophele - thủ phạm nổi tiếng truyền bệnh sốt rét.
Giáo sư Crisanti sử dụng một loại men vi sinh có tên gọi là PPO1 để thủ tiêu nhiễm sắc thể X (quy định giống cái) trong gien muỗi, chỉ giữ lại nhiễm sắc thể Y (giống đực). Kết quả của thao tác chọn lọc giới tính này là cho ra một mẻ muỗi toàn con đực. Khi thả muỗi mang gien chỉ có nhiễm sắc thể Y vào môi trường, chúng phối giống với những con muỗi cái trong tự nhiên và sẽ cho ra những con muỗi bị khuyết nhiễm sắc thể X. Cứ thế, những con muỗi mất nhiểm sắc thể X này sẽ lai giống tiếp tục, từ đó làm giảm số lượng muỗi cái.
Sau thí nghiệm thành công tại Grand Cayman, giới khoa học đang hướng đến việc mở rộng khu vực thả muỗi thử nghiệm tại Malaysia, Brazil, vài nơi ở châu Phi và cả ở Mỹ.
Tuy nhiên, công việc nghiên cứu biến đổi gien muỗi cũng gặp phải không ít sự phản đối từ những người "chống biến đổi gien" và những nhà khoa học thiên về bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Lập luận chung của những người này là nếu chúng ta triệt tiêu loài muỗi thì loài gì sẽ lấp vào để thay thế chúng? Giảm thiểu số lượng muỗi cái, gia tăng muỗi đực, tất sẽ làm giảm khả năng sinh sản của loài muỗi, từ đó số lượng muỗi sẽ giảm dần. Nhưng, theo quy luật tất yếu của tự nhiên, một loài khác sẽ thay thế loài muỗi. Khi đó chưa biết mối nguy hại mà nó mang lại sẽ là gì
