Người phụ nữ Anh với hành trình 20 năm giải cứu gấu ở Việt Nam
Ngày 23/3 vừa qua, đúng vào Ngày Gấu thế giới, tại thủ đô London, Vương quốc Anh, giải thưởng Jane Goodall Hope lần đầu tiên được trao cho những cá nhân có đam mê, lòng dũng cảm và sự cống hiến to lớn trong việc bảo vệ động vật. Và, người đầu tiên được trao giải là Tiến sĩ Jill Robinson MBE, người sáng lập và là Tổng Giám đốc Tổ chức Động vật châu Á (Animals Asia).
Giải thưởng danh giá này là sự công nhận cho tinh thần tiên phong và lòng nhân ái mà Tiến sĩ Jill Robinson MBE dành cho động vật 3 thập kỷ qua, đặc biệt trong việc chấm dứt việc nuôi gấu lấy mật ở châu Á, trong đó có Việt Nam. Người dân Việt Nam ở nhiều địa phương luôn nhớ đến hình ảnh bà trầm tư bên những chuồng sắt han gỉ - nơi nhốt những con gấu. Đó cũng là biểu tượng cho sự bền bỉ, nỗ lực vì loài gấu ở Việt Nam.
Tiến sĩ Jill Robinson MBE nhận giải thưởng Jane Goodall Hope, ngày 23/3/2026.
Bước ngoặt cuộc đời
Giải thưởng trao cho TS. Jill Robinson MBE đúng vào thời điểm mang tính bước ngoặt đối với phúc lợi động vật. Sau hơn 30 năm vận động, Việt Nam đang tiệm cận tới ngưỡng trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới chấm dứt hoàn toàn việc nuôi gấu lấy mật, đánh dấu một trong những cột mốc bảo vệ động vật hoang dã quan trọng nhất trong những thập kỷ gần đây.
“Tôi rất vinh dự được nhận giải thưởng này để tưởng nhớ cuộc đời phi thường và tầm ảnh hưởng của nhà bảo tồn Jane Goodall đối với thế giới. TS. Jane là người bạn thân thiết, một cố vấn và là người đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ chúng ta cống hiến cuộc đời mình cho động vật”, TS. Jill chia sẻ tại buổi vinh danh.
Sinh ra ở Vương quốc Anh, năm 1985, Jill Robinson đến Hong Kong và bắt đầu dành mối quan tâm cho động vật. Cô đã dành 12 năm tiếp sau đó để làm việc tại châu Á với vai trò cố vấn cho Quỹ phúc lợi động vật quốc tế. Đặt chân đến nhiều vùng đất, bà đau lòng khi thường xuyên chứng kiến cảnh tượng động vật bị ngược đãi ở nhiều nơi. Jill đã nảy ra ý tưởng “phúc lợi động vật thông qua phúc lợi con người” và thành lập “Doctor Dog” ở Hong Kong năm 1991 - chương trình đầu tiên có các chú chó tham trị liệu cho bệnh nhân tại các bệnh viện, trung tâm người khuyết tật, trường học và nhà dưỡng lão tại 10 thành phố khắp châu Á.
Năm 1993, Jill tình cờ đến một trại gấu ở phía Nam Trung Quốc. Tiến đến bên một chuồng gấu han gỉ, cũ kĩ, bỗng một bàn tay gấu xù xì vươn về phía Jill. Con gấu ngựa trong chiếc lồng nuôi gấu lấy mật nhìn cô với ánh mắt như đang như cầu cứu. Nó đã ở trong chiếc lồng tù túng đó cả một quãng đời, hằng ngày bị chọc hút lấy mật vô cùng đau đớn. Ánh mắt của gấu đã tạo nên bước ngoặt trong cuộc đời của Jill, khơi lên trong lòng cô sứ mệnh bảo vệ loài gấu ở châu Á.
Dành thời gian tìm hiểu, Jill biết được rằng loài gấu ở châu Á được nuôi nhốt trong những chiếc lồng sắt chật hẹp suốt cả cuộc đời để lấy mật sử dụng trong y học cổ truyền. Tất cả các phương pháp chiết xuất mật từ gấu sống đều gây ra đau đớn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của gấu. Kể từ đó, Jill đã hợp tác với chính phủ các nước, cộng đồng và các đối tác để thay đổi cả chính sách và thái độ của công chúng đối với động vật, giúp giải cứu hàng trăm con gấu khỏi khu nuôi nhốt. Song song với đó, Jill bỏ rất nhiều công sức để tuyên truyền về công dụng của các loại thảo dược hoàn toàn có thể thay thế mật gấu.
Năm 1998, Jill thành lập Tổ chức động vật châu Á. Tháng 6/1998, bà có tên trong danh sách Birthday Honours (danh sách những người nhận thưởng vào sinh nhật của Nữ hoàng Anh), bà được Nữ hoàng Anh Elizabeth phong tặng danh hiệu MBE, để công nhận những cống hiến vì phúc lợi động vật ở châu Á. Tháng 7/2000, bà cùng tổ chức này đã ký một thỏa thuận mang tính đột phá với Chính phủ Trung Quốc, cam kết cứu hộ 500 cá thể gấu khỏi các trại gấu và tiến tới thúc đẩy việc thay thế mật gấu bằng thảo dược.
Năm 2011, Jill được Đại học Zurich (Thụy Sĩ) trao bằng tiến sĩ danh dự về thú y để ghi nhận những đóng góp cho phúc lợi động vật ở châu Á. Với sức ảnh hưởng ngày càng lớn, Jill đã có hàng trăm buổi thuyết trình khắp thế giới và được phỏng vấn trên nhiều kênh như CNN, GMTV, Channel 5 (Anh),...
Tiến sĩ Jill Robinson đại diện Tổ chức Động vật châu Á ký thỏa thuận hợp tác với Tổng cục Lâm nghiệp Việt Nam nhằm chấm dứt tình trạng nuôi gấu lấy mật ở Việt Nam, năm 2017.
Nặng lòng với những chú gấu tật nguyền ở Việt Nam
Năm 2006, Tổ chức Động vật châu Á do TS. Jill sáng lập bắt đầu cứu hộ gấu tại Việt Nam. Cũng từ năm này, Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam tại Vườn quốc gia Tam Đảo chính thức đi vào hoạt động. 20 năm qua, TS. Jill vẫn đồng hành cùng tập thể cán bộ, nhân viên ở Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam nỗ lực giải cứu từng con gấu và đưa chúng về chăm sóc, nuôi dưỡng. Không biết bao nhiêu lần bà cùng đoàn cứu hộ đến tận nơi gặp người dân để trao đổi, động viên họ giao nộp gấu.
Năm 2017, TS. Jill đại diện Tổ chức Động vật châu Á ký thỏa thuận hợp với Tổng cục Lâm nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhằm chấm dứt việc nuôi gấu lấy mật ở Việt Nam và cứu hộ 1.000 con gấu còn lại vẫn đang bị nhốt trong lồng. Đây là bước đi quan trọng hướng tới việc chấm dứt hoàn toàn tình trạng nuôi nhốt gấu trên cả nước, đồng thời thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong công tác bảo tồn động vật hoang dã và phát triển bền vững.
Chúng tôi đã nhiều lần đến thăm Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, rộng khoảng 12 ha, nằm lọt trong thung lũng Chắt Dậu thuộc Vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ. Đây là một trong 2 trung tâm có chức năng cứu hộ gấu lớn và tốt nhất khu vực. Có một điều đặc biệt, trong số hơn 200 cá thể gấu được cứu hộ và nuôi dưỡng tại trung tâm, đa phần là gấu tật nguyền, không thể sống được nếu thả về môi trường tự nhiên. Những tháng ngày dài sống trong lồng sắt han gỉ, chật hẹp, bị rút mật triền miên đã khiến cơ thể chúng trở nên ốm yếu. Khi được cứu hộ về đây, nhiều con trong tình trạng suy dinh dưỡng; có con được chủ nuôi cho ăn vô tội vạ thành ra thừa cân, béo phì và bị... mắc bệnh tim mạch. Có con mù hai mắt, có con cụt chi, cơ thể chằng chịt những sẹo, những khối u và cả những bất ổn trong tâm tính. Các bác sĩ thú ý của Trung tâm cho chúng tôi biết có khoảng 60-70% gấu ở đây bị... cao huyết áp, phải “sống chung” với thuốc cả đời.
Chúng tôi đã từng chứng kiến một ca phẫu thuật cho gấu tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam. Trưa hôm đó, gấu cái Holly được đẩy vào phòng mổ hiện đại với đầy đủ trang thiết bị. Hôm ấy, các bác sĩ thú y kiểm tra sức khỏe tổng thể cho Holly thì phát hiện túi mật của gấu có sỏi nên tiến hành ngay ca phẫu thuật. Qua lớp cửa kính, chúng tôi thấy Holly được gây mê, đang "ngủ say” trên bàn mổ, tay trái cụt ngủn của nó giơ lên theo tư thế tự nhiên. Bàn tay ấy trước kia đã bị người ta cắt để ngâm rượu. Còn tình trạng sỏi mật hiện tại là hệ quả sau những tháng ngày Holly bị nuôi nhốt tàn nhẫn và rút mật kéo dài. Thật may mắn, Holly đã được cứu hộ về đây.
Shaun Thomson - bác sĩ thú y cao cấp của trung tâm hôm ấy mổ chính và 2 bác sĩ thú y khác phụ mổ. Quanh bàn mổ cho con gấu nặng 123 kg này là máy điện tim, máy gây mê bằng khí gas xịn xò. Ca mổ cắt túi mật chuyên nghiệp đến mức nếu chỉ nhìn qua thì ai cũng nghĩ đây là cuộc phẫu thuật... cho người. 15 giờ, ca phẫu thuật kết thúc, gấu Holly được chuyển sang phòng hậu phẫu để nghỉ ngơi.
Tiến sĩ Jill Robinson trực tiếp khám sức khỏe cho gấu tại hiện trường cứu hộ ở xã Phụng Thượng, huyện Phúc Thọ (cũ), ngoại thành Hà Nội.
Không một chú gấu nào bị bỏ lại phía sau
Có tận mắt chứng kiến cuộc sống của gấu ở khu bán hoang dã bình yên, mới thấy chúng quả là may mắn khi được cứu thoát từ các trang trại nuôi gấu hút mật, được sống cuộc sống lý tưởng khi hưởng sự chăm sóc hàng đầu về y tế và chế độ ăn khoa học, đủ chất.
Có lần, từ bên ngoài hàng rào điện, chúng tôi chứng kiến một con gấu ngựa liên tục lắc lư cái đầu, thân chao qua chao lại như "lên đồng" hàng tiếng đồng hồ. Nhân viên của trung tâm kể rằng, con gấu này mặt chằng chịt những sẹo do trước kia tại cơ sở nuôi gấu bị đánh và thường bị thương khi cọ vào song sắt. Dù bây giờ nó được sống trong môi trường "như mơ" nhưng những sang chấn tâm lý vẫn nặng nề, chưa thể phục hồi. Ngày nào nó cũng tách đàn, lặng lẽ đến góc vườn, đứng đúng vị trí ấy và "lên đồng" rất lâu. Khoảng đất nơi nó đứng đã trụi cỏ và rộng đúng bằng diện tích lồng sắt ngày trước nó từng bị nhốt.
Gần 20 năm qua, Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam đã hoạt động hết công suất cứu hộ. Với sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng, hơn 20 tỉnh, thành đã chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu như Quảng Ninh, Huế, Bến Tre, Bình Thuận, Hải Dương... Đến nay, trung tâm đã cứu hộ và chăm sóc 291 cá thể gấu ngựa và gấu chó tại Việt Nam. Đó là nỗ lực rất lớn của TS. Jill và những đồng sự xuất sắc của bà là TS. Tuấn Bendixsen, bà Heidi Quine là Giám đốc Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam qua các thời kỳ.
Hiện tại đã có thêm Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam cơ sở 2 tại Vườn quốc gia Bạch Mã (TP Huế) là cơ sở mới hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế do Tổ chức Động vật châu Á tài trợ và vận hành từ năm 2023, đảm bảo công suất cứu hộ toàn bộ cá thể gấu còn lại. Với khẩu hiệu #NoBearLeftBehind - "Không để một cá thể gấu nào bị bỏ lại phía sau", Tổ chức Động vật châu Á cam kết sẽ không dừng lại cho tới khi cá thể gấu cuối cùng được cứu hộ.
Theo số liệu mới nhất của Cục Kiểm lâm Việt Nam, hiện còn khoảng hơn 150 cá thể gấu đang mắc kẹt trong các trại nuôi nhốt trên cả nước, trong đó Hà Nội vẫn còn khoảng 70 con. Đây là thách thức không nhỏ đang đặt ra cho Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam. Vào giai đoạn cuối của các chiến dịch giải cứu gấu đang được tiến hành, TS. Jill và Tổ chức Động vật châu Á tập trung vào việc đảm bảo mọi con gấu còn lại đều được đưa đến nơi an toàn và việc nuôi gấu lấy mật ở Việt Nam sẽ chấm dứt vĩnh viễn trong thời gian tới.
Giây phút bàn tay gấu xù xì vươn ra như cầu cứu đã tạo nên bước ngoặt trong cuộc đời TS. Jill Robinson.
“Chúng ta thấy rằng động vật cũng biết suy nghĩ và cảm nhận. Việc hiểu chúng sẽ làm thay đổi cách chúng ta bảo vệ chúng. Chính động vật nhắc nhở chúng ta rằng, nếu muốn hàn gắn thế giới này, chúng ta luôn phải tin rằng mọi “thành trì” đều có thể thay đổi được” - TS. Jill Robinson MBE chia sẻ.
Xuất phát từ ý tưởng qua trò chuyện với bạn bè, đồng nghiệp, bằng tình yêu, bằng sự đồng cảm của các anh, các chị, các em từ nhiều tỉnh, thành mà từ đây hơn 2.000 hộ gia đình và nhà văn hóa xóm trên địa bàn xã Cần Yên, Cao Bằng đã có những lá cờ Tổ quốc tươi mới, đỏ thắm để treo mỗi dịp lễ Tết.
Mùa mưa về, cũng là lúc những thảm thực vật dưới các tán rừng sinh trưởng mạnh mẽ và đó cũng là mùa săn lộc rừng đầy háo hức của bà con vùng núi. Các loại sản vật thiên nhiên ban tặng, luôn được xem là đặc sản “hiếm có khó tìm” khiến mặt hàng này lên ngôi, rao bán khắp chợ mạng mà không có bất cứ một đảm bảo nào về sự an toàn trước nguy cơ độc tố cực mạnh từ các loại côn trùng, nấm rừng...
Sau khi kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT kết thúc, các bài quảng cáo về dịch vụ "xem điểm thi trước", "tra cứu điểm sớm" hay cung cấp thông tin tuyển sinh "nội bộ" bắt đầu xuất hiện dày đặc. Đằng sau những lời mời gọi hấp dẫn này là nguy cơ lừa đảo, đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm đoạt tài sản của phụ huynh, học sinh đang nóng lòng chờ kết quả thi.
Từ những quảng cáo giá rẻ trên mạng xã hội đến các "bác sĩ" không bằng cấp, vụ án "lừa dối khách hàng" liên quan đến công nghệ làm đẹp vừa bị khởi tố tại Bắc Ninh cho thấy, một số cơ sở thẩm mỹ, chăm sóc sức khỏe hiện đang xây dựng kịch bản tiếp cận, tư vấn và "vẽ bệnh" để “lùa gà” là các bệnh nhân. Người bệnh thì tiền mất tật mang, ngành y tế cũng bị ảnh hưởng...
Không ít người cao tuổi hôm nay sống trong những ngôi nhà đông đủ con cháu nhưng lại dành phần lớn thời gian bên chiếc điện thoại. Khi những cuộc trò chuyện ngày một ít đi, Internet trở thành nơi họ tìm kiếm niềm vui, sự kết nối và cảm giác được lắng nghe. Đằng sau những giờ lặng lẽ trước màn hình là câu chuyện về nỗi cô đơn của tuổi già, khoảng cách giữa các thế hệ và những rủi ro mà nhiều người cao tuổi đang phải đối mặt.
Hành khách vẫn lên xe, chuyến đi vẫn diễn ra, tiền cước vẫn được thanh toán đầy đủ, nhưng trên hệ thống quản lý của doanh nghiệp, những cuốc xe ấy chưa từng tồn tại. Những vụ án gần đây đã hé lộ một phương thức gian lận mới trong ngành vận tải công nghệ, nơi các thiết bị điện tử được chế tạo riêng để vô hiệu hóa hệ thống giám sát, giúp tài xế chiếm đoạt doanh thu và hình thành cả một thị trường ngầm trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố.
Vào kỳ nghỉ hè, hàng trăm thanh thiếu niên đã từ thế giới ảo trên mạng xã hội, hẹn nhau mang theo vũ khí ngoài đời thực để giải quyết mâu thuẫn, gây ảnh hưởng đến ANTT. Để ngăn chặn, lực lượng Công an các cấp đã đồng loạt ra quân, triển khai có hiệu quả nhiều phương án nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những hậu quả do các “báo con” mang lại.
Chậm rãi thôi, những công trình di sản kiến trúc văn hóa lịch sử được trùng tu thật sự có chất lượng, sẽ bền vững tồn tại trong tương lai. Rồi, cát bụi thời gian sẽ tự đem đến nét cổ kính rêu phong cho di sản như cách mà thị hiếu muốn và cần.
Chỉ với vài phút xem video trên mạng xã hội, không ít người sẵn sàng chi hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu đồng để mua một sản phẩm được các KOL (người có ảnh hưởng) hay KOC (người tiêu dùng có sức ảnh hưởng) giới thiệu là “đã dùng và thấy hiệu quả”. Tuy nhiên, phía sau những lời nhận xét tưởng như khách quan ấy nhiều khi lại là một hoạt động quảng cáo được dàn dựng bài bản.
World Cup 2026 đang đến gần, các đối tượng tội phạm sử dụng công nghệ cao và các đường dây tổ chức đánh bạc trực tuyến đang gia tăng hoạt động với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, lôi kéo người dân tham gia cá độ bóng đá và cờ bạc trực tuyến trái phép, quảng cáo cờ bạc trá hình dưới nhiều hình thức mới.
Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?
Hơn 40 năm cầm đục cầm dùi, ông đã nghe từng thớ gỗ thủ thỉ tự tình để giữ nghề cho làng cổ hơn 500 năm được tiếp nối, để xứng danh “nhất thân vinh” với sự kế nghiệp của 13 đời tổ tiên mấy trăm năm truyền lại.
Thị trường chứng khoán luôn hấp dẫn bởi cơ hội sinh lời cao. Tuy nhiên, đằng sau những bản báo cáo tài chính (BCTC) với những con số tăng trưởng đẹp mắt, không ít doanh nghiệp đã sử dụng các thủ thuật kế toán nhằm "làm đẹp" kết quả kinh doanh, tạo dựng hình ảnh doanh nghiệp phát triển mạnh để thu hút dòng tiền của nhà đầu tư. Khi sự thật bị phơi bày, người chịu thiệt hại nặng nề nhất chính là các cổ đông nhỏ lẻ.
Trong gần 40 năm, Mako Nishimura chưa từng thua một trận đấu nào. Chỉ cao chưa đến 1,50m và dáng người nhỏ nhắn, bà có lẽ là người phụ nữ duy nhất từng là một yakuza chính thức, một thành viên của thế giới ngầm tội phạm khét tiếng và tuân thủ luật lệ nghiêm ngặt của Nhật Bản.
Hướng đến mục tiêu xây dựng thành phố không ma túy, với sự vào cuộc quyết liệt, chỉ trong thời gian ngắn, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh đã triệt phá thành công 3 đường dây vận chuyển, tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy chuyên cung cấp cho các quán bar, vũ trường. Ngoài hàng chục cân ma túy tang vật, các trinh sát còn bắt giữ nhiều đối tượng cầm đầu các đường dây và đặc biệt truy vết bắt gần 200 đối tượng là môi giới, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; giao cho địa phương lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc đối với nhiều đối tượng khác.
Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026), cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Thanh Hóa đang thi đua, lập nhiều thành tích chào mừng. Trong không khí thi đua sôi nổi đó, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao công an tỉnh đang cùng toàn lực lượng nỗ lực hiệp đồng để lập nên những thành tích, chiến công trên mặt trận mới - không gian mạng.
Những cửa hàng đồng giá đang phủ kín các đô thị lớn, hút giới trẻ bằng cảm giác mua sắm rẻ và vui tức thời. Phía sau những món đồ “có mấy chục nghìn thôi” là một guồng quay tiêu dùng cảm xúc, nơi người trẻ mua không hẳn vì nhu cầu, mà để giải tỏa áp lực và tự thưởng cho bản thân giữa nhịp sống ngày càng căng thẳng.
Bằng cách tiếp cận gần gũi từ những câu chuyện thực tế, Công an tỉnh Cao Bằng đang mang đến một làn gió mới cho phổ biến pháp luật học đường. Những lớp học ngoại khóa đặc biệt nơi biên cương không chỉ trang bị tri thức, mà còn gieo vào lòng các em học sinh bản lĩnh tự bảo vệ chính mình.
Chỉ vài chục giây video với tiếng pô nổ chát chúa, những màn lạng lách đánh võng trên phố đông người, cầm hung khí thị uy giữa đêm hay cảnh hỗn chiến được dàn dựng rồi tung lên mạng xã hội… nhiều tài khoản thu hút hàng trăm nghìn lượt xem.
Cứ điểm ấy từng được coi là “pháo đài bất khả xâm phạm” ở vùng địa đầu của chiến trường miền Nam, nhưng đã phải nhận những đòn chí tử của quân Giải phóng. Chiến tranh đã lùi xa, cứ điểm nổi danh trong kháng chiến chống Mỹ đã trở thành bảo tàng ngoài trời về một thời lửa đạn.
Ba gấu ngựa được đưa về Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam tại Bạch Mã 
Cứu hộ gấu ngựa nặng gần 160kg tại huyện Mê Linh 
