Người phụ nữ Anh với hành trình 20 năm giải cứu gấu ở Việt Nam
Ngày 23/3 vừa qua, đúng vào Ngày Gấu thế giới, tại thủ đô London, Vương quốc Anh, giải thưởng Jane Goodall Hope lần đầu tiên được trao cho những cá nhân có đam mê, lòng dũng cảm và sự cống hiến to lớn trong việc bảo vệ động vật. Và, người đầu tiên được trao giải là Tiến sĩ Jill Robinson MBE, người sáng lập và là Tổng Giám đốc Tổ chức Động vật châu Á (Animals Asia).
Giải thưởng danh giá này là sự công nhận cho tinh thần tiên phong và lòng nhân ái mà Tiến sĩ Jill Robinson MBE dành cho động vật 3 thập kỷ qua, đặc biệt trong việc chấm dứt việc nuôi gấu lấy mật ở châu Á, trong đó có Việt Nam. Người dân Việt Nam ở nhiều địa phương luôn nhớ đến hình ảnh bà trầm tư bên những chuồng sắt han gỉ - nơi nhốt những con gấu. Đó cũng là biểu tượng cho sự bền bỉ, nỗ lực vì loài gấu ở Việt Nam.
Tiến sĩ Jill Robinson MBE nhận giải thưởng Jane Goodall Hope, ngày 23/3/2026.
Bước ngoặt cuộc đời
Giải thưởng trao cho TS. Jill Robinson MBE đúng vào thời điểm mang tính bước ngoặt đối với phúc lợi động vật. Sau hơn 30 năm vận động, Việt Nam đang tiệm cận tới ngưỡng trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới chấm dứt hoàn toàn việc nuôi gấu lấy mật, đánh dấu một trong những cột mốc bảo vệ động vật hoang dã quan trọng nhất trong những thập kỷ gần đây.
“Tôi rất vinh dự được nhận giải thưởng này để tưởng nhớ cuộc đời phi thường và tầm ảnh hưởng của nhà bảo tồn Jane Goodall đối với thế giới. TS. Jane là người bạn thân thiết, một cố vấn và là người đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ chúng ta cống hiến cuộc đời mình cho động vật”, TS. Jill chia sẻ tại buổi vinh danh.
Sinh ra ở Vương quốc Anh, năm 1985, Jill Robinson đến Hong Kong và bắt đầu dành mối quan tâm cho động vật. Cô đã dành 12 năm tiếp sau đó để làm việc tại châu Á với vai trò cố vấn cho Quỹ phúc lợi động vật quốc tế. Đặt chân đến nhiều vùng đất, bà đau lòng khi thường xuyên chứng kiến cảnh tượng động vật bị ngược đãi ở nhiều nơi. Jill đã nảy ra ý tưởng “phúc lợi động vật thông qua phúc lợi con người” và thành lập “Doctor Dog” ở Hong Kong năm 1991 - chương trình đầu tiên có các chú chó tham trị liệu cho bệnh nhân tại các bệnh viện, trung tâm người khuyết tật, trường học và nhà dưỡng lão tại 10 thành phố khắp châu Á.
Năm 1993, Jill tình cờ đến một trại gấu ở phía Nam Trung Quốc. Tiến đến bên một chuồng gấu han gỉ, cũ kĩ, bỗng một bàn tay gấu xù xì vươn về phía Jill. Con gấu ngựa trong chiếc lồng nuôi gấu lấy mật nhìn cô với ánh mắt như đang như cầu cứu. Nó đã ở trong chiếc lồng tù túng đó cả một quãng đời, hằng ngày bị chọc hút lấy mật vô cùng đau đớn. Ánh mắt của gấu đã tạo nên bước ngoặt trong cuộc đời của Jill, khơi lên trong lòng cô sứ mệnh bảo vệ loài gấu ở châu Á.
Dành thời gian tìm hiểu, Jill biết được rằng loài gấu ở châu Á được nuôi nhốt trong những chiếc lồng sắt chật hẹp suốt cả cuộc đời để lấy mật sử dụng trong y học cổ truyền. Tất cả các phương pháp chiết xuất mật từ gấu sống đều gây ra đau đớn và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của gấu. Kể từ đó, Jill đã hợp tác với chính phủ các nước, cộng đồng và các đối tác để thay đổi cả chính sách và thái độ của công chúng đối với động vật, giúp giải cứu hàng trăm con gấu khỏi khu nuôi nhốt. Song song với đó, Jill bỏ rất nhiều công sức để tuyên truyền về công dụng của các loại thảo dược hoàn toàn có thể thay thế mật gấu.
Năm 1998, Jill thành lập Tổ chức động vật châu Á. Tháng 6/1998, bà có tên trong danh sách Birthday Honours (danh sách những người nhận thưởng vào sinh nhật của Nữ hoàng Anh), bà được Nữ hoàng Anh Elizabeth phong tặng danh hiệu MBE, để công nhận những cống hiến vì phúc lợi động vật ở châu Á. Tháng 7/2000, bà cùng tổ chức này đã ký một thỏa thuận mang tính đột phá với Chính phủ Trung Quốc, cam kết cứu hộ 500 cá thể gấu khỏi các trại gấu và tiến tới thúc đẩy việc thay thế mật gấu bằng thảo dược.
Năm 2011, Jill được Đại học Zurich (Thụy Sĩ) trao bằng tiến sĩ danh dự về thú y để ghi nhận những đóng góp cho phúc lợi động vật ở châu Á. Với sức ảnh hưởng ngày càng lớn, Jill đã có hàng trăm buổi thuyết trình khắp thế giới và được phỏng vấn trên nhiều kênh như CNN, GMTV, Channel 5 (Anh),...
Tiến sĩ Jill Robinson đại diện Tổ chức Động vật châu Á ký thỏa thuận hợp tác với Tổng cục Lâm nghiệp Việt Nam nhằm chấm dứt tình trạng nuôi gấu lấy mật ở Việt Nam, năm 2017.
Nặng lòng với những chú gấu tật nguyền ở Việt Nam
Năm 2006, Tổ chức Động vật châu Á do TS. Jill sáng lập bắt đầu cứu hộ gấu tại Việt Nam. Cũng từ năm này, Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam tại Vườn quốc gia Tam Đảo chính thức đi vào hoạt động. 20 năm qua, TS. Jill vẫn đồng hành cùng tập thể cán bộ, nhân viên ở Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam nỗ lực giải cứu từng con gấu và đưa chúng về chăm sóc, nuôi dưỡng. Không biết bao nhiêu lần bà cùng đoàn cứu hộ đến tận nơi gặp người dân để trao đổi, động viên họ giao nộp gấu.
Năm 2017, TS. Jill đại diện Tổ chức Động vật châu Á ký thỏa thuận hợp với Tổng cục Lâm nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nhằm chấm dứt việc nuôi gấu lấy mật ở Việt Nam và cứu hộ 1.000 con gấu còn lại vẫn đang bị nhốt trong lồng. Đây là bước đi quan trọng hướng tới việc chấm dứt hoàn toàn tình trạng nuôi nhốt gấu trên cả nước, đồng thời thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong công tác bảo tồn động vật hoang dã và phát triển bền vững.
Chúng tôi đã nhiều lần đến thăm Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, rộng khoảng 12 ha, nằm lọt trong thung lũng Chắt Dậu thuộc Vườn quốc gia Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ. Đây là một trong 2 trung tâm có chức năng cứu hộ gấu lớn và tốt nhất khu vực. Có một điều đặc biệt, trong số hơn 200 cá thể gấu được cứu hộ và nuôi dưỡng tại trung tâm, đa phần là gấu tật nguyền, không thể sống được nếu thả về môi trường tự nhiên. Những tháng ngày dài sống trong lồng sắt han gỉ, chật hẹp, bị rút mật triền miên đã khiến cơ thể chúng trở nên ốm yếu. Khi được cứu hộ về đây, nhiều con trong tình trạng suy dinh dưỡng; có con được chủ nuôi cho ăn vô tội vạ thành ra thừa cân, béo phì và bị... mắc bệnh tim mạch. Có con mù hai mắt, có con cụt chi, cơ thể chằng chịt những sẹo, những khối u và cả những bất ổn trong tâm tính. Các bác sĩ thú ý của Trung tâm cho chúng tôi biết có khoảng 60-70% gấu ở đây bị... cao huyết áp, phải “sống chung” với thuốc cả đời.
Chúng tôi đã từng chứng kiến một ca phẫu thuật cho gấu tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam. Trưa hôm đó, gấu cái Holly được đẩy vào phòng mổ hiện đại với đầy đủ trang thiết bị. Hôm ấy, các bác sĩ thú y kiểm tra sức khỏe tổng thể cho Holly thì phát hiện túi mật của gấu có sỏi nên tiến hành ngay ca phẫu thuật. Qua lớp cửa kính, chúng tôi thấy Holly được gây mê, đang "ngủ say” trên bàn mổ, tay trái cụt ngủn của nó giơ lên theo tư thế tự nhiên. Bàn tay ấy trước kia đã bị người ta cắt để ngâm rượu. Còn tình trạng sỏi mật hiện tại là hệ quả sau những tháng ngày Holly bị nuôi nhốt tàn nhẫn và rút mật kéo dài. Thật may mắn, Holly đã được cứu hộ về đây.
Shaun Thomson - bác sĩ thú y cao cấp của trung tâm hôm ấy mổ chính và 2 bác sĩ thú y khác phụ mổ. Quanh bàn mổ cho con gấu nặng 123 kg này là máy điện tim, máy gây mê bằng khí gas xịn xò. Ca mổ cắt túi mật chuyên nghiệp đến mức nếu chỉ nhìn qua thì ai cũng nghĩ đây là cuộc phẫu thuật... cho người. 15 giờ, ca phẫu thuật kết thúc, gấu Holly được chuyển sang phòng hậu phẫu để nghỉ ngơi.
Tiến sĩ Jill Robinson trực tiếp khám sức khỏe cho gấu tại hiện trường cứu hộ ở xã Phụng Thượng, huyện Phúc Thọ (cũ), ngoại thành Hà Nội.
Không một chú gấu nào bị bỏ lại phía sau
Có tận mắt chứng kiến cuộc sống của gấu ở khu bán hoang dã bình yên, mới thấy chúng quả là may mắn khi được cứu thoát từ các trang trại nuôi gấu hút mật, được sống cuộc sống lý tưởng khi hưởng sự chăm sóc hàng đầu về y tế và chế độ ăn khoa học, đủ chất.
Có lần, từ bên ngoài hàng rào điện, chúng tôi chứng kiến một con gấu ngựa liên tục lắc lư cái đầu, thân chao qua chao lại như "lên đồng" hàng tiếng đồng hồ. Nhân viên của trung tâm kể rằng, con gấu này mặt chằng chịt những sẹo do trước kia tại cơ sở nuôi gấu bị đánh và thường bị thương khi cọ vào song sắt. Dù bây giờ nó được sống trong môi trường "như mơ" nhưng những sang chấn tâm lý vẫn nặng nề, chưa thể phục hồi. Ngày nào nó cũng tách đàn, lặng lẽ đến góc vườn, đứng đúng vị trí ấy và "lên đồng" rất lâu. Khoảng đất nơi nó đứng đã trụi cỏ và rộng đúng bằng diện tích lồng sắt ngày trước nó từng bị nhốt.
Gần 20 năm qua, Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam đã hoạt động hết công suất cứu hộ. Với sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng, hơn 20 tỉnh, thành đã chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu như Quảng Ninh, Huế, Bến Tre, Bình Thuận, Hải Dương... Đến nay, trung tâm đã cứu hộ và chăm sóc 291 cá thể gấu ngựa và gấu chó tại Việt Nam. Đó là nỗ lực rất lớn của TS. Jill và những đồng sự xuất sắc của bà là TS. Tuấn Bendixsen, bà Heidi Quine là Giám đốc Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam qua các thời kỳ.
Hiện tại đã có thêm Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam cơ sở 2 tại Vườn quốc gia Bạch Mã (TP Huế) là cơ sở mới hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế do Tổ chức Động vật châu Á tài trợ và vận hành từ năm 2023, đảm bảo công suất cứu hộ toàn bộ cá thể gấu còn lại. Với khẩu hiệu #NoBearLeftBehind - "Không để một cá thể gấu nào bị bỏ lại phía sau", Tổ chức Động vật châu Á cam kết sẽ không dừng lại cho tới khi cá thể gấu cuối cùng được cứu hộ.
Theo số liệu mới nhất của Cục Kiểm lâm Việt Nam, hiện còn khoảng hơn 150 cá thể gấu đang mắc kẹt trong các trại nuôi nhốt trên cả nước, trong đó Hà Nội vẫn còn khoảng 70 con. Đây là thách thức không nhỏ đang đặt ra cho Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam. Vào giai đoạn cuối của các chiến dịch giải cứu gấu đang được tiến hành, TS. Jill và Tổ chức Động vật châu Á tập trung vào việc đảm bảo mọi con gấu còn lại đều được đưa đến nơi an toàn và việc nuôi gấu lấy mật ở Việt Nam sẽ chấm dứt vĩnh viễn trong thời gian tới.
Giây phút bàn tay gấu xù xì vươn ra như cầu cứu đã tạo nên bước ngoặt trong cuộc đời TS. Jill Robinson.
“Chúng ta thấy rằng động vật cũng biết suy nghĩ và cảm nhận. Việc hiểu chúng sẽ làm thay đổi cách chúng ta bảo vệ chúng. Chính động vật nhắc nhở chúng ta rằng, nếu muốn hàn gắn thế giới này, chúng ta luôn phải tin rằng mọi “thành trì” đều có thể thay đổi được” - TS. Jill Robinson MBE chia sẻ.
Từ một tài khoản trên mạng xã hội rao bán những hộp An Cung được giới thiệu là hàng ngoại nhập, những lời quảng cáo về nguồn gốc Hàn Quốc, công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi. Nhưng, phía sau những hộp sản phẩm có bao bì bắt mắt ấy lại là những viên thuốc không rõ nguồn gốc, được mua trôi nổi, đóng gói, dán tem nhãn rồi “khoác áo” hàng ngoại nhập. Từ những dấu hiệu bất thường trên không gian mạng, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa lần theo từng manh mối. Và, khi những mắt xích đầu tiên được bóc tách, một đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả hoạt động liên tỉnh dần lộ diện. Không chỉ có An Cung giả, phía sau đó còn là một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả với quy mô đặc biệt lớn.
Tám tiền án, một tiền sự, từng cầm đầu một băng nhóm và thường xuyên kể lại quá khứ bất hảo trên mạng xã hội, Nguyễn Minh Đức, tức Đức "Cộng", sinh năm 1981, ở Nam Định, đã biến hình ảnh giang hồ thành nội dung thu hút hơn 115.000 lượt theo dõi. Điều đáng lo không chỉ nằm ở những câu chuyện được kể, mà còn ở việc một bộ phận người xem coi nhân vật này như hình mẫu của bản lĩnh, nghĩa khí quân tử.
Một cú click tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, một lời nhờ “xem hộ thông tin”, một tin nhắn “chuyển nhầm tiền”, hay một tấm ảnh gửi qua ứng dụng hẹn hò... là người dùng có thể rơi vào cảnh “tiền mất, dữ liệu bay”, thậm chí mất cả danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.
Từ chiếc chuồng sắt chật hẹp, tối tăm tại một hộ gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11/9 vừa qua, chú gấu Millie đã được về sống dưới mái nhà bán tự nhiên xanh mướt tại Vườn quốc gia Bạch Mã. Câu chuyện về hành trình giải cứu Millie mang thông điệp đầy ý nghĩa: Khi lòng trắc ẩn được đánh thức, khi những nỗ lực phối hợp giữa nhà nước, kiểm lâm, tổ chức quốc tế và người dân hòa làm một, thì không có chiếc lồng sắt nuôi nhốt gấu nào là vĩnh cửu.
Phía sau một đứa trẻ bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển là trăm ngàn nỗi lo của người làm cha mẹ. Họ tìm đủ mọi cách để cho con mình có thể hòa nhập, phát triển như bao đứa trẻ cùng trang lứa. Cũng từ đây, các chiêu thức lừa đảo được giăng ra như: Làm nhiệm vụ siêu nhân nhí, thi tuyển người mẫu ảnh, cùng con bước ra thế giới… Nhân vật chính thực hiện các phi vụ “siêu nhân” cho con lại là phụ huynh, với kết quả tiền mất, tật mang, niềm tin vỡ vụn...
Nhiều người thành lập doanh nghiệp với kỳ vọng khởi nghiệp nhưng công việc không thuận lợi, công ty gần như chưa kịp hoạt động đã bị bỏ quên. Vài năm sau, khi làm thủ tục giải thể, họ mới phát hiện dù không có doanh thu vẫn phải nộp hàng chục triệu đồng tiền phạt và nghĩa vụ tồn đọng.
Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.
Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.
Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.
Chỉ với vài trăm nghìn đồng, các gian hàng trên sàn thương mại điện tử có thể mua dịch vụ "buff đơn” (sử dụng các biện pháp để làm gia tăng số lượng đơn hàng hiển thị), hàng loạt đánh giá 5 sao và nhanh chóng xuất hiện trong nhóm "bán chạy". Điều tra của phóng viên cho thấy phía sau những con số tưởng như phản ánh uy tín là cả một thị trường dịch vụ thao túng thuật toán, tiềm ẩn nguy cơ đánh lừa người tiêu dùng và làm méo mó môi trường cạnh tranh.
Địa hình chia cắt, giao thông cách trở, hạ tầng viễn thông còn nhiều hạn chế cùng những nét văn hóa đặc thù của đồng bào khiến hành trình triển khai Đề án 06 tại xã biên giới Keng Đu, tỉnh Nghệ An gặp không ít khó khăn. Thế nhưng, bằng sự kiên trì bám bản, bám dân và cách làm linh hoạt, cán bộ công an xã đã và đang từng bước đưa những tiện ích số đến với đồng bào nơi miền biên viễn.
Không còn là những văn bản tuyên truyền khô cứng, không còn là những buổi tuyên truyền tập trung, nhiều công an xã, phường của tỉnh Bắc Ninh đang đẩy mạnh làm những clip ngắn để đưa pháp luật đến gần với người dân hơn. Những clip tự quay, dựng hình ảnh, thậm chí diễn xuất chính là những cán bộ, chiến sĩ, người dân địa phương đã thực sự tạo ấn tượng mạnh và hiệu quả không kém phần những ê-kíp sản xuất chuyên nghiệp.
Chỉ cần vài thao tác trên mạng xã hội, người có nhu cầu giảm cân có thể dễ dàng tìm thấy hàng loạt lời mời chào về “bút tiêm giảm cân” với những quảng cáo hấp dẫn như giảm cân nhanh, không cần ăn kiêng, không cần tập luyện. Đằng sau những lời quảng cáo “thần tốc” ấy là những biến chứng khôn lường mà người mua, người sử dụng không lường trước được.
Chỉ cần vài phút tìm kiếm trên Facebook, Telegram hay các diễn đàn MMO, người dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt hội nhóm công khai rao bán box phonefarm, chia sẻ kinh nghiệm vận hành trại điện thoại, cung cấp phần mềm nuôi tài khoản, bán proxy, SIM và dịch vụ tăng tương tác… Điều đáng lo ngại là đằng sau đó là những hệ lụy khôn lường như tạo tương tác ảo, thao túng dư luận và tiếp tay cho nhiều hành vi vi phạm trên không gian mạng.
Không còn những bài tuyên truyền khô cứng hay các buổi phổ biến pháp luật chỉ gói gọn trong hội trường, Công an xã Dân Hòa (Hà Nội) đang tạo dấu ấn bằng hàng loạt video ngắn trên các nền tảng số. Với cách thể hiện gần gũi, dí dỏm nhưng vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp pháp luật, những clip chỉ dài chưa đến 1 phút đang giúp kiến thức pháp luật lan tỏa mạnh mẽ tới người dân, đặc biệt là giới trẻ.
Những đêm biển lặng, họ nằm trên cát ngắm dải ngân hà, ánh trăng trên mặt nước, nghe tiếng gió, tiếng thở của các rùa mẹ. Và, mỗi sớm mai, khi ánh mặt trời rọi xuống bãi biển dài cong mình theo con sóng, những chú rùa con ưỡn mình bò về phía biển, bắt đầu hành trình sinh tồn. Tất cả cảm giác ấy trở thành tình yêu với rùa, thôi thúc và níu giữ những con người từ khắp mọi miền trở về biển để làm “bảo mẫu” của rùa.
Chỉ cần bỏ ra vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, bất kỳ ai cũng có thể thuê hoặc mua một tài khoản Shopee, TikTok Shop đã xác minh danh tính để mở gian hàng mà không cần lộ diện. Đằng sau những giao dịch tưởng như vô hại này là một "thị trường ngầm" đang phát triển, trở thành mắt xích giúp các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và trốn tránh nghĩa vụ thuế, đồng thời gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc truy vết, xử lý vi phạm.
Dòng Sê Băng Hiêng lặng lẽ chảy giữa đại ngàn Trường Sơn, uốn mình qua những bản làng Vân Kiều vùng biên Hướng Lập - Quảng Trị rồi ngược vào đất bạn Lào. Hai bên dòng sông ấy từng là một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất trên tuyến Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Bom đạn đã lùi vào quá khứ. Dòng Sê Băng Hiêng vẫn lặng lẽ chảy giữa đại ngàn và chứng kiến những cuộc trở về...
Hơn nửa thế kỷ, người con trai vẫn mòn mỏi tìm kiếm hình bóng ba mẹ qua ký ức rời rạc thời thơ ấu, những lá thư, dòng nhật ký và lời kể của đồng đội cũ. Suốt 70 năm cuộc đời, đó gần như là nơi duy nhất ông có thể gặp lại ba mẹ của mình...
Ba gấu ngựa được đưa về Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam tại Bạch Mã 
Cứu hộ gấu ngựa nặng gần 160kg tại huyện Mê Linh 
