Thừa cung ứng – yếu sức mua
So với năm ngoái, những mặt hàng truyền thống được cho là không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán như măng, miến, bánh mứt kẹo… đã rục rịch tăng giá. Tuy nhiên, do người dân vẫn chưa nhận tiền thưởng Tết, và do kinh tế vẫn gặp khó khăn nên hàng hóa cung ứng Tết khá dồi dào nhưng ngược lại, sức mua hầu như chưa tăng so với thời điểm bình thường. Tại chợ Đồng Xuân – Bắc Qua, chợ đầu mối cung cấp các mặt hàng khô phục vụ Tết lớn nhất của Hà Nội, tiểu thương đều lắc đầu ngán ngẩm.
Chị Thuận, chủ quầy hàng Tiến Thuận chuyên cung cấp các loại mứt, ô mai ở chợ Đồng Xuân cho biết, năm nay hàng hóa cung ứng vẫn đảm bảo đủ số lượng, nhưng giá cũng “nhích” lên hơn mức bình thường không nhiều. “Sen sấy, hạt dẻ cười cũng chỉ tăng 20.000 đồng/kg. Nếu năm ngoái, thời điểm này đã tăng 50.000 đồng/kg rồi. Chả ai dám trữ nhiều hàng, sức mua năm nay sẽ kém hẳn”, chị Thuận cho biết. Các quầy hàng khác kinh doanh măng, mộc nhĩ, nấm hương thì mức tiêu thụ đều hơn do đây là những loại thực phẩm không thể thiếu trong mâm cỗ ngày Tết. Tuy nhiên, so với mức tiêu thụ hàng Tết mọi năm, năm nay mặt hàng nào cũng chậm hơn hẳn. Măng lưỡi lợn cũng chỉ 240.000 đồng/kg, hơn thời điểm bình thường 10.000 đồng/kg.
Tương tự, các loại mứt, hạt dưa, hạt bí… cũng chỉ tăng thêm 10.000 đồng/kg. Hạt bí ta loại nhỏ giá 150.000 đồng/kg, hạt điều 200.000 đồng/kg, hạt hướng dương 70.000 đồng/kg. “Nói thật là do buôn bán ế ẩm nên mới có sự tăng nhẹ về giá như thế này, chứ mọi năm, giá thay đổi tăng từng ngày. Năm nay chả hy vọng gì”, chị Phương, tiểu thương kinh doanh măng ở chợ Đồng Xuân ngán ngẩm nói chuyện.
Còn theo các doanh nghiệp (DN) sản xuất cung ứng hàng phục vụ Tết, giá bia nhập cho các đại lý của các hãng như Heineken, bia Hà Nội, bia Sài Gòn… đã tăng thêm 5.000 đồng/thùng; các loại rượu như vodka Men, vodka Hà Nội, vodka Nga cũng đã tăng giá từ 5-7%. Các loại bánh kẹo nhãn hiệu Kinh Đô, Bibica, Hải Hà, Hữu Nghị… vẫn có giá bán tương đối ổn định. Để đảm bảo “an toàn”, nhiều chủ cửa hàng đã lựa chọn trữ các loại hàng phổ biến, bình dân để nếu có tồn thì ra Giêng vẫn tiêu thụ được. Bánh kẹo ngoại nhập, rượu ngoại… đều được hạn chế nhập.
Cá biệt, rất nhiều người kinh doanh đã không trữ hàng Tết, chấp nhận bị “đuổi” giá hoặc “cháy” hàng chứ không mạo hiểm. Chị Oanh, chủ cửa hàng bánh kẹo trên phố Nguyễn Đình Chiểu cho biết: “Mỗi năm nếu trữ hàng Tết nhà tôi đều đổ vào đó 300 – 400 triệu. Năm nay sức mua kém, tôi không trữ hàng nữa. Có đến đâu bán đến đó, còn hơn tồn hàng, bao nhiêu vốn liếng đổ vào đó cả”.
30% số lượng hàng hóa thiết yếu đã được dự trữ bình ổn giá
Theo ông Nguyễn Văn Đồng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội, hiện các DN đã dự trữ một lượng lớn hàng hóa phục vụ Tết Nguyên đán với trị giá hơn 6.000 tỉ đồng nên dịp Tết không lo chuyện thiếu hàng, chỉ lo tiêu thụ chậm, sức mua yếu. Tuy nhiên, khó tránh việc tăng giá một số mặt hàng thiết yếu, do nhu cầu tăng vào tháng cuối năm, như thịt heo, thịt gà có chiều hướng tăng từ 5.000-15.000 đồng/kg; rau xanh tăng trung bình 15 - 20% so với thời điểm đầu năm. Sở Công Thương Hà Nội cũng đã chỉ đạo các DN chủ động liên kết, khai thác nguồn hàng từ các tỉnh bạn nhằm bảo đảm cung ứng cho thị trường Tết. Đồng thời đẩy mạnh hoạt động bán hàng thông qua chương trình bình ổn giá với 7 nhóm hàng thiết yếu trị giá 318 tỉ đồng. Đáng lưu ý, 13 DN tham gia chương trình bình ổn giá bằng nguồn vốn tự có của mình cũng chủ động dự trữ số lượng hàng hóa trị giá 630 tỉ đồng, đáp ứng 30% nhu cầu của 7 nhóm hàng thiết yếu.
Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Hồ Thị Kim Thoa, những năm gần đây, việc dự trữ hàng Tết mỗi năm đều có cải thiện, cả về quy mô và chất lượng, đặc biệt là hàng bình ổn giá. Năm 2012, có 40 địa phương báo cáo và hơn 30 địa phương tham gia dự trữ hàng bình ổn; thì năm 2013 đã có 45 địa phương báo cáo về tình hình này.
Về phương thức, các DN được hỗ trợ từ gốc, nhà sản xuất đến nhà phân phối, DN vận tải đến tận các điểm bán hàng. Số lượng điểm bán cũng tăng dần theo từng năm, như năm 2012, Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đã có hơn 6.400 điểm bán hàng bình ổn. Cùng với đó, các chuyến bán hàng lưu động cũng được tổ chức để đưa hàng về với bà con nông thôn, các công nhân khu công nghiệp… Tại Hà Nội, ông Chu Xuân Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thương mại Hà Nội cho biết, đã thực hiện được 214 chuyến bán hàng lưu động, 38 phiên chợ Việt tại 18 quận, huyện và 3 khu công nghiệp. Hiện Tổng Công ty đang tập trung thực hiện nốt 38 chuyến bán hàng lưu động trong dịp trước và sau Tết.
Rút kinh nghiệm những năm trước hàng hóa đôi khi khan hiếm cục bộ do người dân tích trữ, năm nay các địa phương đã hỗ trợ và yêu cầu các DN bán hàng đến sát Tết và mở cửa sớm sau Tết. Tiêu biểu cho thành công của mô hình bình ổn giá là TP Hồ Chí Minh. Bà Lê Ngọc Đào, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP cho biết, hàng bình ổn dự trữ năm nay đã tăng 20 – 30% so với năm ngoái. Nhiều mặt hàng thiết yếu như thịt, trứng gia cầm, đã được TP chủ động, đáp ứng được đến hơn 40% nhu cầu thị trường. Các DN đều đã cam kết bán rẻ hơn so với thị trường từ 7 - 10 nghìn đồng/kg và còn thực hiện giảm giá đặc biệt trong ngày cuối cùng của năm cũ.
Mô hình bình ổn giá này của TP Hồ Chí Minh cũng được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đánh giá rất cao: “Từ cho vay bù lãi suất, gắn với ngân hàng, góp phần vào kiểm soát lạm phát vừa qua, chỉ số giá của TP Hồ Chí Minh thấp hơn cả nước. Đề nghị Hà Nội và các tỉnh, thành mở rộng mô hình ra, có lợi cho dân, cho nước mà không tốn kém nhiều”
