Người chăn nuôi chưa đặt niềm tin vào vaccine

Vaccine là giải pháp căn cơ cho ngành chăn nuôi

Báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ NN&MT) cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2025, toàn quốc ghi nhận 251 ổ dịch Dịch tả lợn châu Phi tại 35 tỉnh, TP, giảm 14,63% số địa phương có dịch, giảm 61,79% số ổ dịch và 81,27% thiệt hại so với cùng kỳ 2024...

Theo ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi - Thú y, Bộ NN&MT, trước đây, khi dịch tả lợn châu Phi xuất hiện tại Việt Nam, đã có nhiều giải pháp phòng, chống dịch bệnh được đưa ra như vệ sinh, tiêu độc khử trùng, các giải pháp an toàn sinh học, tuy nhiên một giải pháp then chốt thời điểm đó chưa có chính là vaccine. Trong hơn 2 năm qua, với sự chỉ đạo tích cực của Bộ NN&MT, các nhà chăn nuôi, cơ quan thú y, các nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế đã nghiên cứu thành công và đưa vào sử dụng vaccine.

Ông Minh khẳng định, đến thời điểm này đã tổng kết chương trình sau một thời gian thử nghiệm, đưa vào sử dụng và khẳng định vaccine là một trong những giải pháp hoàn toàn mới trong kế hoạch quốc gia phòng, chống dịch bệnh trong thời gian tới. Từ tháng 5/2022, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ NN&MT) đã chính thức công nhận và cấp phép cho sử dụng vaccine phòng, chống dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam.

Ông Minh thông tin, kể từ khi vaccine dịch tả lợn châu Phi được chính thức công nhận và cấp phép lưu hành vào tháng 5/2022, công tác tiêm phòng đã được triển khai từng bước và hiện đã phủ rộng khắp cả nước. Thống kê sơ bộ cho thấy, các doanh nghiệp đã sản xuất gần 7 triệu liều vaccine và cung ứng ra thị trường trong nước hơn 4 triệu liều để tiêm phòng. Ngoài ra, khoảng gần 1 triệu liều vaccine cũng đã được xuất khẩu sang một số quốc gia khác để hỗ trợ công tác phòng, chống dịch.

Cũng theo báo cáo từ các cơ quan quản lý chuyên ngành, tính đến thời điểm hiện tại, cả nước đã có khoảng 35.000 hộ chăn nuôi được tiêm phòng vaccine dịch tả lợn châu Phi. Đặc biệt, diện bao phủ đã đạt tới 45 tỉnh, TP, cho thấy phần lớn các địa phương trên cả nước đã áp dụng giải pháp tiêm phòng này. Dù số lượng tiêm phòng ở từng địa phương có thể chưa nhiều, nhưng độ bao phủ đã gần như toàn quốc. Việc triển khai vaccine dịch tả lợn châu Phi đã đóng góp quan trọng vào công tác phòng, chống dịch bệnh. Điều này khẳng định hiệu quả của vaccine, là một bước tiến lớn của ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam trong việc chủ động ứng phó với dịch bệnh nguy hiểm.

Đối với các dịch bệnh nguy hiểm như dịch lở mồm long móng, dịch tai xanh và một số dịch bệnh khác, tiêm phòng vaccine là một giải pháp căn cơ trong điều kiện chăn nuôi hiện nay. Việc có vaccine trong tay và triển khai tiêm phòng sẽ góp phần nâng cao năng lực kiểm soát dịch bệnh trong thời gian tới. Ông Phan Quang Minh chia sẻ, Việt Nam đã có 3 loại vaccine được cấp phép lưu hành thương mại, thậm chí bước đầu đã được xuất khẩu sang một số nước Đông Nam Á.

Đề xuất bồi thường cho nông dân nếu gia súc tiêm vaccine vẫn nhiễm dịch bệnh

Tuy nhiên, về phía người chăn nuôi, vẫn còn nhiều nghi ngại về hiệu quả của vaccine. Ông Nguyễn Văn Thắng, Phó Giám đốc HTX Chăn nuôi Hòa Mỹ (xã Vạn Thái, huyện Ứng Hoà, Hà Nội) bày tỏ những băn khoăn, tâm tư từ góc độ của người chăn nuôi trực tiếp. Ông Thắng khẳng định, ngành chăn nuôi lợn ở Việt Nam hiện nay đã đạt được trình độ và năng lực khá tốt, tiệm cận với các nước phát triển, từ quy mô trang trại, áp dụng kỹ thuật, cho đến công tác thú y, kiểm soát dịch bệnh.

Các loại dịch bệnh nguy hiểm khác như tai xanh, lở mồm long móng… chúng ta đã khống chế, kiểm soát rất tốt. Chỉ còn dịch tả lợn Châu Phi là mối nguy lớn nhất, sống còn ở dịch tả lợn Châu Phi và cũng là nguyên nhân có thể khiến người chăn nuôi "trắng tay" nếu không kiểm soát được. Dịch tả lợn Châu Phi mà vào trại nào thì trại đó gần như mất hết.

“Do đó, tôi muốn nhấn mạnh, nếu có vaccine tốt, người chăn nuôi chắc chắn sẽ sử dụng. Không ai chủ quan nói rằng cứ áp dụng các biện pháp an toàn sinh học rồi bỏ qua vaccine. Không ai dám đánh đổi như vậy”, ông Thắng nhấn mạnh. Nhưng ông Thắng băn khoăn, hiện nay điều người chăn nuôi chưa đủ tin tưởng vào hiệu quả vaccine khi sản phẩm mới được đưa ra thị trường, thông tin tuyên truyền chưa đầy đủ, chưa thuyết phục: “Các ý kiến nói rằng người chăn nuôi nhỏ đang chờ người chăn nuôi lớn tiêm trước. Tôi cho rằng nhận định này chưa sát với thực tế. Người chăn nuôi lớn cũng đang chờ sự khẳng định chắc chắn từ các nhà sản xuất và cơ quan quản lý. Nếu vaccine tốt, người chăn nuôi lớn sẽ sẵn sàng sử dụng ngay, không phải vì họ tính toán chi phí hay hiệu quả kinh tế bằng các biện pháp khác. Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp vaccine cần làm rõ hơn, nếu tiêm vaccine, virus xâm nhập liệu có được kháng hoàn toàn không? Tỉ lệ bảo hộ cụ thể là bao nhiêu? Đến thời điểm này, các nhà sản xuất đã dám cam kết chưa? Nếu xảy ra rủi ro, có bồi thường không? Bồi thường như thế nào?”.

Ông Thắng kiến nghị, cơ quan quản lý có thể cân nhắc cơ chế bảo lãnh, nếu người dân sử dụng vaccine theo đúng hướng dẫn mà vẫn xảy ra thiệt hại thì cơ quan quản lý có chính sách hỗ trợ, bồi thường như thế nào. Khi đó, người chăn nuôi sẽ đồng loạt tham gia tiêm chủng, không còn e ngại. Thậm chí, kể cả 60.000 đồng/liều, nông dân cũng tiêm cho gia súc ngay.

Về vấn đề này, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi – Thú y cũng thừa nhận, thông tin về vaccine và hiệu quả của nó chưa được truyền tải đầy đủ và rõ ràng đến người dân. Nhiều hộ chưa thực sự nhận thức rõ về sự nguy hiểm của dịch tả lợn châu Phi và tầm quan trọng của việc tiêm phòng vaccine để bảo vệ đàn lợn.

“Tất cả các ổ dịch xảy ra trong thời gian qua đều liên quan đến các đàn lợn chưa được tiêm phòng. Thông tin này cần được phổ biến rộng rãi để người dân hiểu rõ và chủ động hơn trong việc tiêm phòng”, ông Minh nói. Nguyên nhân thứ hai liên quan đến việc truyền tải thông tin về hiệu quả bảo hộ của vaccine. Có thể có những trường hợp người dân còn băn khoăn về khả năng bảo vệ của vaccine sau khi tiêm. Tiêm phòng vaccine không chỉ đảm bảo an toàn mà còn có khả năng chống lại virus dịch tả lợn châu Phi, với tỉ lệ bảo hộ cao. Việc cung cấp thông tin minh bạch và chi tiết về hiệu quả này là rất cần thiết để tăng cường niềm tin cho người chăn nuôi.