Nghệ sĩ mùa World Cup: Cá độ - “Biết kết cục không có hậu, lao vào làm gì?!”

Mỗi mùa World cup về người ta lại náo nức với những trận bóng đá, và không ít những câu chuyện dở khóc dở cười, thương tâm diễn ra xung quanh việc người ta tìm sự ăn thua, được mất vào chân của một thủ ghi bàn chiến thắng. Vì một bàn thắng mà người được tiền thì hỉ hả, người mất tiền thì vô hồn, ngơ ngác. Ôi! cá độ bóng đá "biết là chết liền" mà sao có nhiều con thiêu thân lao vào. Dưới đây là tâm sự của nghệ sĩ về sự “kiếm tiền ba năm thiêu một giờ” cá độ bóng đá.

Ca sĩ Hồ Trung Dũng: “Cả người thường và người nghệ sĩ đều như nhau trong cá độ ăn thua, được mất”

Nhiều người có quan điểm: Coi đá banh mà không cá độ thì mất vui. Theo tôi, một người yêu bóng đá thật sự không nhất thiết phải cá độ. Họ sẽ thấy những cái hay trong trận đấu, chứ không phải chỉ vì sự thắng thua của họ để họ xem bóng đá. Nhưng nói đi nói lại, những trận cá độ nhỏ thì mang lại niềm vui. Kèo với nhau một bữa ăn chứ không mang tính chất sát phạt thì không có gì quá đáng cả nhưng nếu như vượt qua giới hạn trở thành tệ nạn thì sẽ gây ra những tác hại lớn đối với công việc của người đó, với gia đình người đó.

Tôi đã chứng kiến mỗi mùa World Cup xung quanh từ bạn, những người hàng xóm, đồng nghiệp nhiều người cá độ. Mình nhìn vào thấy rõ ràng không nên chơi trò cá độ, vì sẽ dẫn đến hậu quả rất lớn cho bản thân, gia đình. Với người bình thường đã là một sự ảnh hưởng nhưng đối với nghệ sĩ càng ảnh hưởng hơn nữa, vì người nghệ sĩ không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế mà ảnh hưởng đến tiếng tăm. Một khi bị máu cờ bạc kéo vào rồi thì rất hăng không biết giới hạn, không biết điểm dừng, say như nhau hết, không phân biệt màu da, đẳng cấp, nghề nghiệp, lứa tuổi, địa vị…

Cả người thường và người nghệ sĩ đều như nhau trong cá độ ăn thua, được mất. Hăng say dẫn đến trắng tay. Không ít người tử nạn vì cá độ bóng đá, theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng của từ này.

Nghệ sĩ Minh Béo: “Mùa World Cup năm nào cũng có người chết vì cá độ”

Cá độ bóng đá đã có từ rất lâu rồi, nhưng quan trọng là mình cá độ vui hay mình sát thủ với nhau. Tôi thấy năm nào có đá banh cũng có người tự vẫn vì thiếu nợ. Người khóc lóc. Người cầm cố nhà. Người bán xe. Người vay mượn tùm lum để trả nợ. Nếu xem bóng đá là một trận đấu vui thì mình cá một chầu cà phê nó có sự kích thích riêng. Cá qua cá lại với nhau thì tôi thấy ngay cả đài truyền hình hay các công ty thương mại cũng làm rồi. Ví dụ như trên truyền hình họ hay có dự đoán tỉ số của trận bóng, rồi bao nhiêu người trả lời giống bạn?!

Sự thắng thua chỉ dừng lại ở số tiền ít, cho vui. Như coi đá banh nhóm bạn cá một chầu cà phê, sẽ kích thích, khi xem người ta sẽ  bình luận bàn tán rôm rả, sẽ vui hơn nhưng người ta lại không chỉ dừng lại ở đấy mà lòng tham của con người là vô đáy, họ bày vẽ ra những cá độ lớn. Máu ăn thua bùng phát, họ muốn cá cược với số tiền lớn, có khi cầm nhà, cầm xe, thậm chí trong nhà có cái gì đáng tiền cũng mang ra cầm để có tiền cá độ, điều đó ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống, bởi vì tỉ số kết quả của những trận đá banh mình đâu có biết trước được, tại sao mình phải cá cược cả cuộc đời mình vô những điều vô bổ?!

Có cá theo tôi chỉ nên cá cho vui, xem sự cạnh tranh trong một trận đấu thì sẽ hay hơn là mình ngồi dán mắt lên màn hình để coi kết quả, nhưng bạn cũng không thể dùng cả sự nghiệp, cuộc sống của mình đánh đổi vào một trận bóng. Cách hành xử sát phạt nhau như vậy là làm xấu đi bộ môn vua này. Tham gia vào cá độ bóng đá  không chỉ giới nghệ sĩ mà ngay cả những giới khác cũng vậy. Như bác xích lô làm đỏ con mắt ngày kiếm trăm ngàn dám cá cả triệu bạc. Thế là bác mất 10 ngày lao động, không đem tiền được về cho con cái mình. Có những trận cá cược lớn, ảnh hưởng cả cuộc đời người đó. Nhiều người sau một trận cá độ ăn thua họ phải đặt nhà, ra đường ở, cuộc sống mưu sinh khó khăn hơn.

Cá độ không chỉ thiệt hại về kinh tế, còn thiệt hại về tình cảm. Chỉ vì cá độ mà bao gia đình vợ bỏ chồng, chồng đâm vợ, vợ đâm chồng, đánh con, ra sông tự tử… Biết bao nhiêu những bi kịch về cá độ, rồi xã hội đen là những thành phần xấu họ đến họ lấy xe, lấy nhà. Hoặc những người thua cá độ, vừa mới cầm túi xuống dưới xe là bị giật liền, thậm chí bị đánh, làm nhục… Tại sao, mình lại đặt cược sinh mạng, cuộc sống, sự an bình của mình vào một trái bóng?!

Hiện nay, có một kiểu cá độ mới, nhiều gia đình tập trung lại để coi một trận bóng, cá tại chỗ, cá vui. Nếu hôm sau gia đình nào thua thì gia đình đó sẽ đãi tất cả những gia đình khác một bữa ăn. Cá như vậy con nít và những bà vợ cũng được hưởng lây. Coi bóng đá  tập thể có không khí hơn là một mình thui thủi ngồi ở nhà bật tivi lên coi đấu. Nhưng đến mức sát phạt nhau, bên này cá 10 triệu, bên kia cá 20 triệu.

Bên này thắng bên kia thì có sung sướng gì đâu, trong khi bên kia người ta làm ra đồng tiền cực khổ, rồi đâu phải lúc nào cũng trúng đâu, bữa nay trúng ngay ngày mai thua là chuyện bình thường. Hôm nay trúng 1 thì ngay ngày mai thua 10. Hôm nay trúng, ngày mai trật, ngày mốt lại trật nữa. Lãi lời lại rơi vào những tay cò, người tổ chức cá cược. Tôi rất ghét những tên cò ăn tiền trên mồ hôi, sức lực của người khác.

Có biết bao nhiêu nghịch cảnh chỉ vì cá chục triệu, hai chục triệu mùa World Cup thôi mà tan nát cả gia đình. World Cup không có tội, trái banh không có tội, nhưng con người mình bám vào đấy để mình trục lợi, mà thiên hạ có câu: "Tham thì thâm".

Trước một trận bóng thì đi trên đường mình thấy người ta tập trung rất đông, mới đầu mình cứ nghĩ họ chỉ đến đấy để thưởng thức thôi, cùng nhau cho vui nhưng đâu có biết bên trong là họ có kèo với nhau. Ngay cả đoàn phim mình đi quay, họ kèo với nhau, thức đêm thức hôm để coi, rồi đến sáng không phải mất sức vì thức đêm mà mất tinh thần vì liên quan đến 10 triệu, 20 triệu, một ngày những người đó làm có 200 nghìn tiền công. Làm ra số tiền ngày công của cả tháng, thậm chí vài tháng để đổi lấy tỉ số của một trận bóng đá. Đấy là làm thay đổi số phận.

Tôi không bao giờ cá độ, thậm chí mua vé số cũng không mua, mình làm ra đồng tiền đã khó rồi, nhưng giữ còn khó hơn. Và cũng đừng bao giờ có ý định kiếm tiền trên mồ hôi, sức lực của người khác, người ta làm ra đồng tiền cực khổ mà mình ăn cái đồng tiền đấy của họ cũng có sung sướng gì, còn mình thua thì mình càng tức hơn vậy tại sao mình lại phải đặt cược đời mình vào trận bóng đá?!

Tỉ số trận đá banh là một cái gì đấy rất xa xôi, mơ hồ, mình đâu biết họ đá thật hay là diễn kịch trên sân bóng, ngay cả đá thật mình cũng không biết được kết quả. Bây giờ tình hình kinh tế khó khăn, nên năm nay người ta cũng cá độ ít hơn, một phần nữa là những trận đấu năm nay cũng kém hấp dẫn hơn những năm trước.

Nghệ sĩ Tấn Beo: “Không ai sống yên lành khi có máu đỏ đen trong người”

Cá độ là một trò đỏ đen, tôi đã nhìn nhận ra từ lâu rồi khi có máu cá độ thì không ai thành công cả, và người ta cũng không thể làm giàu bằng cờ bạc. Trò cá cược đã có từ lâu và cũng chưa bao giờ dừng lại. Tại vì cái trò cờ bạc không có môn này người ta chơi môn khác. Thậm chí cá cược mưa nắng, hai người gặp nhau, bảo một tí nữa mưa, nếu mưa thì người đó ăn, không mưa thì người đó thua. Khi có máu đỏ đen thì bất kể cái gì cũng cược được. Người có máu đỏ đen là nghiện.

Tôi viết kịch bản sân khấu "Vì sao lên chùa?". Tác phẩm sân khấu đấy tôi vừa là tác giả kịch bản vừa kiêm luôn diễn xuất. Kịch bản nói về đỏ đen, cá độ bóng đá, đánh đề, viết rất phù hợp cho những người cờ bạc. Kịch bản sân khấu ấy đoạt giải nhất Gala cười 2004.

Trong cá độ thì bao giờ người tổ chức cá độ thắng chứ con bạc thì không bao giờ thắng được. Cá độ có trong máu người thích trò đỏ đen, khi không chơi thì thôi, đến khi thâm nhập biết cái này cái nọ có sự say mê. Chơi cái gì không có "cá" thì không có "máu". Quan trọng máu giải trí khác còn máu sát phạt khác. Tùy từng người, có người thích đỏ đen chơi bài, người thích đỏ đen bóng đá, người thích đỏ đen vào những bộ môn khác.

Khi có cá cược, mới đầu thì chơi giải trí nhưng sau đó lún sâu vào, hăng lên thành đỏ đen cay cú ăn thua. Nghiền thì chơi, kết cuộc cuối cùng cá độ không bao giờ có lợi. Gương tày liếp bao người chỉ có nước thua, gia đình đổ vỡ cũng chỉ vì cá độ.

Người ta có câu: "Làm ba năm đốt một giờ" cũng là nói đến cá độ. Sau một trận cá độ nhiều người, nhiều gia đình khốn đốn, tan nát hết. Cá cược theo giải trí là một cái gì đó cho phấn khởi còn nghĩ cá cược làm giàu thì đâu có được. Những người tham gia trò cá cược cuộc sống sẽ không thành công, biết bao nhiêu gương nhà tan cửa nát. Làm giàu bằng nghề khác mà dính vào cá cược thì cũng tan nát cửa nhà. Kết cuộc người mà có máu đỏ đen trong người thì không giàu, không phất lên được mà chỉ bị lụn bại đi. Sự lụn bại chỉ là thời gian chậm hay lẹ. Kinh tế của người cá độ nhiều thì chậm sụp còn kinh tế yếu thì sụp lẹ thôi.

Cái máu cờ bạc liệu có cai được không? Thật ra là ăn thua do nguồn kinh tế. Khi con người có nguồn kinh tế mà không biết làm gì để cho người ta giải trí, giải trí đỏ đen là giải trí bằng cảm giác mạnh. Đi du lịch cũng có đi rồi. Tất cả những người giàu người ta đi đâu cũng được, khi đi hết rồi người ta ở nhà sẽ làm gì?! Không có gì để chơi chỉ có nước cá cược. Một là muốn giàu thêm. Đó là lòng tham, lúc nào con người cũng có lòng tham, khi giàu rồi không muốn dừng tại đó mà muốn tìm kiếm để giàu hơn, tìm miếng ăn bằng cá cược thì lẹ hơn những công việc khác. Chỉ là hên xui, 50 và 50. Có thể mở mắt ra là giàu liền, chỉ có thể mở mắt ra là bàn tay trắng.

Trong người có máu đỏ đen, chỉ có nghĩ đến việc ăn tiền của người khác. Nhưng quy luật thì không cho phép như vậy, người nào có máu đỏ đen thì người đó sẽ tán gia bại sản, không ai tồn tại sống cuộc sống yên lành khi có máu đỏ đen trong người.

Tôi khuyên các bạn có máu đỏ đen đừng nên sát phạt nhau, kết cục sẽ không có hậu.

NSƯT Hán Văn Tình: “Biết kết cục không có hậu thì còn lao vào làm gì?!”

Cá độ bóng đá là một vấn đề nan giải. Cứ mỗi mùa World Cup về  tôi lại thấy bao nhiêu cảnh thảm thương của những người cá độ. Chả đâu xa, ví dụ ngay Khu văn công Mai Dịch này một số người vì cờ bạc, cá độ đã phải bán nhà, khuynh gia bại sản, trắng tay, gia đình tan vỡ, mất hết cả tình làng nghĩa xóm, mất tình bạn bè, mất anh em, mất cha con, mẹ con, mất hết các tình nghĩa tốt đẹp. Cá độ dẫn đến nhiều hậu quả chứ không đơn giản chỉ vì thiệt hại kinh tế, mà ảnh hưởng đến danh dự, đến đời sống sinh hoạt.

Khu nhà tôi có người vì cá độ dẫn đến tình trạng đang là người  tự do vui vẻ bỗng chốc trở nên lụn bại, thảm thương, kinh tế tụt dốc không phanh. Ngoài việc ảnh hưởng đến kinh tế, thì cuộc sống của người đó cũng trở thành địa ngục vì nợ tiền, thiếu tiền phải trốn chui chốn lủi…

Bóng đá là một môn thể thao, xem thể thao để người mình khỏe mạnh chứ không phải xem thể thao để rồi mình kiệt sức, đau khổ. Hãy xem một trận bóng đá dừng lại ở mức độ vui chơi giải trí, chứ cá độ mang tính chất được thua cờ bạc thì hoàn toàn không nên. Biết kết cục không có hậu thì còn lao vào làm gì?!

Mỹ Trân

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.