Một ngày cuối năm, khi đợt không khí lạnh tăng cường vừa kết thúc, mưa đã ngớt, chúng tôi vượt quãng đường khoảng 200 km từ TP Tam Kỳ, trung tâm tỉnh lị Quảng Nam để lên cửa khẩu quốc tế Nam Giang. Khi chúng tôi đến khu vực cửa khẩu, mặt trời sắp lặn ở dãy núi mờ xa, song hàng chục phương tiện vẫn đang cấp tập làm các thủ tục thông quan tại khu vực cửa khẩu Nam Giang. Qua trò chuyện, ông Nguyễn Hoàng, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan cửa khẩu Nam Giang cho biết, hiện nay, lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện xuất nhập cảnh qua đây ngày càng gia tăng về số lượng và chủng loại, tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro trong công tác kiểm soát hải quan.
“Mặc dù biên chế tại đơn vị quá ít so với vị trí việc làm, thêm nữa, thời gian làm việc tại cửa khẩu biên giới Việt Nam và Lào mở cửa liên tục hằng ngày từ 7h sáng đến 19h30, kể cả ngày lễ và ngày nghỉ cuối tuần, song chúng tôi vẫn luôn nỗ lực để việc thông quan được thuận lợi nhất”, ông Hoàng chia sẻ.
Theo thống kê, trong năm 2023, Chi cục Hải quan cửa khẩu Nam Giang đã giải quyết thủ tục hải quan cho hơn 1.000 tờ khai xuất nhập khẩu, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2022, tổng kim ngạch đạt hơn 86 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ, thu nộp ngân sách hơn 130 tỷ đồng, tăng 94% so với cùng kỳ; thông quan cho gần 25.000 lượt phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, tăng 252% so với cùng kỳ. Đối với hàng quá cảnh, Chi cục Hải quan cửa khẩu Nam Giang đã thực hiện thông quan cho khoảng 800 tờ khai quá cảnh, tổng trọng lượng đạt hơn 264.000 ngàn tấn. Hàng hóa quá cảnh là tinh bột sắn và quặng bau-xít quá cảnh qua cửa khẩu Nam Giang đến các cảng Chân Mây (Thừa Thiên Huế), Chu Lai (Quảng Nam), Tiên Sa (Đà Nẵng) đi Trung Quốc.
Đặc biệt, trong quá trình kiểm tra thông quan, lực lượng hải quan cửa khẩu đã phối hợp với Bộ đội Biên phòng (BĐBP) phát hiện, làm rõ nhiều vụ vận chuyển ma túy qua biên giới để tuồn vào nội địa. Điển hình, chiều 9/10/2023, tại cửa khẩu Nam Giang, tổ công tác gồm Hải quan cửa khẩu Nam Giang, Đồn Biên phòng cửa khẩu Nam Giang, Phòng Phòng, chống ma túy và tội phạm Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Quảng Nam tiến hành kiểm tra ôtô khách BKS Lào số 2665.
Qua kiểm tra, phát hiện trên xe có 5 bánh hình hộp chữ nhật, nghi là ma túy dạng cần sa khô của Trương Hồ Phước Tú (40 tuổi, trú huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế). Qua đấu tranh ban đầu, Tú khai nhận 5 bánh hình hộp chữ nhật nói trên là ma túy dạng cần sa (tổng trọng lượng 4,96 kg) mua bên Lào mang về Việt Nam. Số tiền để mua ma túy trên là của một người tên Tấn ở quận Liên Chiểu, Đà Nẵng đưa cho Tú.
Căn cứ lời khai ban đầu của Tú và tài liệu, chứng cứ thu thập được, cùng ngày, tổ công tác tiến hành giữ người trong trường hợp khẩn cấp, khám xét khẩn cấp nơi ở của Nguyễn Hữu Tấn (55 tuổi, trú phường Hòa Minh, quận Liên Chiều, Đà Nẵng). Ngày 16/10/2023, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Quảng Nam đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự “Mua bán trái phép chất ma túy” và tiến hành điều tra ban đầu, hoàn chỉnh hồ sơ chuyển vụ án cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Nam Giang theo quy định của pháp luật.
Tiếp đó, ngày 18/10/2023, tổ công tác gồm Phòng Phòng, chống ma túy và tội phạm Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh Quảng Nam, Đồn Biên phòng cửa khẩu Nam Giang, Chi cục Hải quan cửa khẩu Nam Giang chủ trì, phối hợp Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Quảng Nam và Công an huyện Nam Giang tổ chức kiểm tra ôtô BKS 43F-006.18. Qua kiểm tra, phát hiện trong ba lô của Nguyễn Lê Ngọc Thiên (29 tuổi, trú TP Tam Kỳ, Quảng Nam) là hành khách ngồi trên xe có 2 bánh hình hộp chữ nhật, chứa thực vật khô được ép chặt, nghi là ma túy dạng cần sa khô. Tiến hành lấy lời khai ban đầu, Thiên khai nhận 2 bánh hình hộp chữ nhật trên là ma túy dạng cần sa khô, được Thiên mua từ Lào mang về Việt Nam. Tổ công tác tiến hành lập biên bản bắt người phạm tội quả tang đối với Thiên về hành vi “Vận chuyển trái phép chất ma túy”, đưa người và tang vật về Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Quảng Nam để tiếp tục điều tra, làm rõ. Ngày 24/10/2023, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Quảng Nam đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự “Vận chuyển trái phép chất ma túy” và tiến hành điều tra ban đầu, hoàn chỉnh hồ sơ chuyển vụ án cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an huyện Nam Giang theo quy định của pháp luật.
Theo ông Nguyễn Hoàng, mặc dù trang, thiết bị kỹ thuật phục vụ cho công tác quản lý nhà nước về hải quan chưa được trang bị, như: Cân tải trọng xe, máy soi hành lý, chó nghiệp vụ..., song Chi cục Hải quan cửa khẩu Nam Giang đã được trang bị 2 máy phát hiện ma túy bằng sắc khí hiện đại. Điều này đã giúp ích rất nhiều trong việc phát hiện, đấu tranh ngăn chặn hoạt động tuồn ma túy từ Lào về Việt Nam qua cửa khẩu Nam Giang.
Còn Đại tá Hoàng Văn Mẫn, Chính ủy BĐBP tỉnh Quảng Nam cho biết, trước đây, BĐBP và các lực lượng chức năng thực thi nhiệm vụ tại cửa khẩu Nam Giang chưa phát hiện trường hợp nào mua bán, vận chuyển ma túy từ Lào về Việt Nam qua cửa khẩu Nam Giang. Tuy nhiên, thời gian gần đây, đã phát hiện, bắt giữ các vụ hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy từ Lào về Việt Nam qua cửa khẩu Nam Giang. Việc mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy qua cửa khẩu Nam Giang xuất hiện trong thời gian gần đây là do nhiều nguyên nhân như: Lực lượng chức năng ở các tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ quyết liệt trong đấu tranh với loại tội phạm này nên nhiều đường dây, ổ nhóm, đối tượng phạm tội ma túy dịch chuyển cung đường hoạt động xuống phía Nam Lào; thêm nữa, cửa khẩu Nam Giang mới được nâng cấp, chưa được trang bị các trang, thiết bị hiện đại nên các đối tượng lợi dụng để vận chuyển ma túy. Ngoài ra, Quảng Nam có cảng biển Chu Lai, rất thích hợp để thiết lập cung đường vận chuyển ma túy trên biển, cụ thể ma túy được vận chuyển qua cửa khẩu Nam Giang, sau đó đưa xuống cảng biển Chu Lai để vận chuyển đi nước ngoài tiêu thụ, vừa giảm chi phí, vừa giảm khả năng bị lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ.
Trước tình hình mua bán, vận chuyển ma túy qua khu vực cửa khẩu Nam Giang có chiều hướng gia tăng, Đại tá Hoàng Văn Mẫn cho biết, lãnh đạo Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Quảng Nam đã chỉ đạo các phòng nghiệp vụ và Đồn Biên phòng cửa khẩu tiếp tục quán triệt triển khai thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo của lãnh đạo các cấp về công tác phòng, chống ma túy và tội phạm. Bên cạnh đó, chủ động rà soát quy trình kiểm tra, kiểm soát người, phương tiện xuất nhập cảnh qua cửa khẩu; kịp thời phát hiện, đấu tranh có hiệu quả với các phương thức, thủ đoạn cất giấu, vận chuyển trái phép chất ma túy, hàng cấm qua cửa khẩu. Tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, chủ động nắm chắc tình hình nội, ngoại biên, kịp thời phát hiện các đối tượng, đường dây nghi vấn hoạt động phạm tội về ma túy qua biên giới, xây dựng chuyên án, kế hoạch nghiệp vụ đấu tranh, triệt phá các đối tượng, đường dây tội phạm. Lực lượng BĐBP còn chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng tại khu vực cửa khẩu và lực lượng chức năng của Lào trong trao đổi thông tin, tình hình có liên quan đến tội phạm ma túy và tội phạm khác; triển khai thực hiện các nội dung công tác trong địa bàn khu vực cửa khẩu đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của BĐBP trong đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.
Thượng tá Huỳnh Tấn Mười, Trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Quảng Nam thông tin thêm, để đấu tranh có hiệu quả với tội phạm ma túy hoạt động ở tuyến biên giới, đơn vị thường xuyên theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn lực lượng cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy toàn tỉnh tiếp tục triển khai thực hiện nghiêm túc các nội dung chỉ đạo của Giám đốc Công an tỉnh về phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy trên tuyến biên giới Quảng Nam - Xê Kông; Kế hoạch số 1402/KH-CAT-PC04-PV01 ngày 30/9/2021 về triển khai Bản ghi nhớ và tăng cường hợp tác phòng, chống ma túy giữa Công an tỉnh Quảng Nam và Công an tỉnh Xê Kông. Thường xuyên phối hợp, trao đổi thông tin với Công an tỉnh Xê Kông về tình hình tội phạm ma túy theo đường dây nóng 3 cấp đã thiết lập từ cấp tỉnh đến cấp xã.
Bên cạnh đó, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã tham mưu Giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam tổ chức Hội nghị Hợp tác phòng, chống ma túy lần thứ nhất, năm 2023 giữa Công an tỉnh Quảng Nam và Công an tỉnh Xê Kông; kế hoạch tổ chức thành công hội nghị tập huấn nâng cao năng lực phòng, chống ma túy cho Công an tỉnh Xê Kông, thời gian từ ngày 17 đến 22/9/2023 tại tỉnh Quảng Nam; thường xuyên phối hợp với lực lượng BĐBP, Cảnh sát biển Vùng 2, Cục Hải quan thực hiện tốt công tác phòng, chống ma túy trên tuyến biên giới, trên biển và cửa khẩu, nắm tình hình tội phạm ma túy ở lớp thứ nhất và lớp thứ hai.
Về công tác tuyên truyền, Thượng tá Huỳnh Tấn Mười cho biết thêm, trong năm 2023, lực lượng cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân, nhất là tại các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số không trồng cây có chứa chất ma túy, không tham gia hoạt động sản xuất, mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy. Đáng chú ý, đã tổ chức 14 đợt tuyên truyền phòng, chống ma túy cho nhân dân 14 xã giáp biên giới thuộc huyện Tây Giang và Nam Giang, thu hút trên 6.000 lượt người tham gia.
Ngăn chặn ma túy núp bóng "thực phẩm", "nước vui" đầu độc giới trẻ 
Ngăn chặn ma túy xâm nhập ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số 
