MV “tự sướng” của Mai Khôi và “cẩu nhục” của Ngô Thanh Vân

Nữ ca sĩ Mai Khôi vừa tung ra đoạn clip âm nhạc (MV) mang tên rất thời thượng "Tự sướng". "Tự sướng" là cụm từ đang được nhắc đến nhiều nhất trên thế giới Internet. Đặc biệt, là cộng đồng facebook. Động từ này, ám chỉ hành vi tự chụp ảnh của chính mình rồi tải (post) lên facebook cá nhân.

Cũng như những phát ngôn trước đây của Mai Khôi, MV mới này của cô nhanh chóng vấp phải sự phản ứng của dư luận.

Ngoài Mai Khôi, nữ diễn viên Ngô Thanh Vân cũng đang lao vào cuộc tranh luận liên quan đến vấn đề “thịt chó” (cẩu nhục).

Khi Mai Khôi “tự sướng”

MV "Tự sướng" dài độ gần 3 phút, với những ca từ tập trung đả phá chuyện những cá nhân chỉ quan tâm vào thế giới ảo, số lượng người ấn vào nút like (thích) và share (chia sẻ) hơn là những giá trị khác của đời sống. Chính vì việc quá quan tâm vào thế giới ảo, cá nhân sẽ sẵn sàng làm nhiều thứ từ chụp ảnh tự sướng, làm anh hùng bàn phím, bàn luận bất cứ vấn đề thời sự nào mà không phân biệt đúng sai….

Đây là một sản phẩm âm nhạc, có thể gọi là hợp thời sự. Kiểu như trước đây, nhóm nhạc MTV đã từng tung MV "Nói chung là… Chuyện thằng say", để chế giễu phát ngôn "Yêu không tiền thì cạp đất mà ăn" của Ngọc Trinh và "Tôi chuẩn men" của nam ca sĩ Cao Thái Sơn.

Có điều, MV của nhóm MTV không bị phản ứng như MV "Tự sướng" của Mai Khôi.

Trang phục, kiểu tóc, khẩu miệng, cách trang điểm... của Mai Khôi trong MV "Tự sướng" này khiến người ta gợi nhớ đến hình ảnh của nữ ca sĩ kiêm nhạc sĩ lừng danh người Mỹ với nghệ danh Lady GaGa. Có điều, khi Mai Khôi áp dụng hình ảnh quái quái của Lady GaGa, cô như một phiên bản nhái bị lỗi hoàn toàn.

Vốn dĩ, Mai Khôi tự bấy lâu vẫn được xem là ca sĩ có lối sống bản năng, với những phát ngôn hay quan điểm rất khó để đám đông chấp nhận, như: "Tôi sẵn sàng chia sẻ người yêu với bạn thân", "Tôi không thể sống thiếu đàn ông", "Đàn ông Việt hay gào thét như điên"… hay việc không chấp nhận mặc áo nịt ngực khi xuất hiện trước công chúng vì: "Tôi phát hiện ra ngực tôi rất đẹp".

Cảnh trong MV “tự sướng” của ca sĩ Mai Khôi.
Cảnh trong MV “tự sướng” của ca sĩ Mai Khôi.

Mai Khôi yêu một anh chàng người Tây, và những hình ảnh thân mật biểu lộ tình cảm giữa cô và người yêu khiến không ít người cảm thấy khó chịu. Bây giờ, họ đã cưới nhau.

Thế nên, không có gì ngạc nhiên khi trong MV "Tự sướng", Mai Khôi đưa những hình ảnh hơi quá đà, như cảnh cô gái bán khỏa thân không che vị trí ngực, cảnh ôm ấp, hôn môi gợi chuyện phòng the…

Tất nhiên, cuộc sống thoải mái nhất là được sống theo ý thích của chính mình. Nhưng, nhẽ đâu mà người ta cần phải lưu lại những lời dạy, đúc kết của tiền nhân để xem đó là khởi thủy cho tất cả các hành vi. Với mục đích, kết cục của hành vi phải phù hợp với văn hóa, thuần phong.

Mai Khôi lấy chồng Tây cộng với quan điểm trước đây của mình, thì có vẻ mọi chuẩn mực của Á Đông đã không còn là thứ thước đo mà cô quan tâm nữa. Nói như một nhạc sĩ nổi tiếng thì "Khôi, không quan tâm đến những gì người ta viết hay mắng Khôi".

Khôi đã là Tây về quan điểm, Khôi không còn bị vướng víu bởi những quan điểm mà theo cô là nệ cổ, cũ kỹ (kiểu như, tôi vẫn thường bị một vài người phản ứng).

Giả như đã là vậy, thì Mai Khôi còn quan tâm đến đời sống văn hóa Việt làm gì khi cùng những người bạn thân thiết của mình, gồm một anh đạo diễn, một anh nhiếp ảnh gia, một anh "hot facebooker" để tạo nên một MV như "Tự sướng".

Khôi muốn "Tự sướng", Khôi nên "Tự sướng" một mình, sẽ tốt đẹp cho đám đông hơn(?!). Mặc cho Mai Khôi thừa nhận: "MV "Tự sướng" không phê phán, không chê bai, chỉ là đặc tả một hiện tượng trong một thời đại mà con người quá yêu bản thân, có cái tôi quá lớn. Giá trị của mỗi người gần như được số đông đánh giá bằng số lượt người like và theo dõi trên Facebook".

Chính Mai Khôi, theo nhìn nhận của tôi, cũng là một con người quá yêu bản thân, có cái tôi quá lớn. Thật ra, tôi rất ít tin vào cái gọi là vì cộng đồng của một cá nhân yêu say đắm bản thân mình. Bởi tôi nghĩ, yêu bản thân mình quá mức, thì không còn đủ tỉnh táo để yêu thương người khác.

Trong một đoạn viết ngắn của mình, tôi đã nêu rất rõ quan điểm này. Nhân cảm thấy câu chuyện của Mai Khôi có điểm tương đồng, xin trích lại hầu bạn đọc: "Hẳn là, mình không thương mình thì ai thương mình. Trong bộ Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung, Tào Tháo khi sát hại cả gia đình Lã Bá Sa, biết nhầm, Tào Tháo biện hộ cho hành động này bằng câu "Nhân bất vị kỷ, thiên tru địa diệt" (Người không vì mình, trời tru đất diệt). Khi họ Tào nói câu này, có thể cho rằng đó là lời bao biện. Nhưng căn nguyên cũng là do Tào Tháo quá yêu thương bản thân mình mà không thừa nhận sai lầm đó thôi. Một kiểu, thương mình quá độ.

Người Việt tận sâu trong tư duy luôn sở hữu sẵn đặc tính này. Chính vì có đặc tính ấy, mà kéo theo nhiều hệ lụy khác. Bởi thương mình quá độ, nên thấy chuyện của mình làm là rất đáng được thông cảm, có nguyên nhân hợp lý… còn chuyện của người khác là chuyện trái luân thường đạo lý, cần phải lên án gay gắt, nhất thiết phải loại trừ.

Ví như, thấy người khác ngoại tình, người Việt rất dễ dàng buông ra kết luận: "Đó là loại mèo mả gà đồng, loại trai tứ chiếng gái giang hồ, loại đàn ông vô trách nhiệm, loại đàn bà trắc nết". Còn nếu cá nhân mình lâm vào chuyện luyến ái ngoài luồng này, sẽ có lý do khác để thông cảm: "Tại gia đình tôi không hạnh phúc, tại chồng (vợ) tôi không hiểu mình, tại gặp nhau khi đã quá muộn, tại bây giờ mới thật sự tìm thấy người tôi yêu thương"…

Thương mình quá độ, như người tự lấy vải đen bịt kín mắt, không thấy gì ngoài chính mình. Thế nên việc gì mình làm cũng cho là hay, là tốt, là hợp lý. Thương mình quá, thì bao giờ cũng thấy người khác là chướng tai gai mắt. Lâu dần, nó triệt tiêu đi lòng vị tha, nhân ái… những đức tính tốt đẹp rất cơ bản mà đa phần con người đều sở hữu. Thương mình quá độ thì làm sao mở lòng với người khác được, làm sao đặt mình trong hoàn cảnh của người khác mà suy luận được.

Đi làm, bị lãnh đạo nhắc nhở. Ngay lập tực bật lên ý nghĩ, tại lãnh đạo thù ghét mình, tại đồng nghiệp trù úm mình, tại tháng này mình xui rủi, tại năm tuổi mình gặp hạn... Tức là toàn vì những thứ ngoại cảnh hay có thế lực vô hình ám hại, chứ tuyệt nhiên không suy tính để đặt câu hỏi: "Hay là mình đã làm chưa đúng? Hay là bởi mình đã làm sai? Hoặc mình thật sự không có năng lực trong chuyện này?".

Muốn lớn hơn, muốn thấu đáo hơn. Người Việt nhất thiết phải học cách bớt thương mình lại, bớt nghĩ đến mình lại. Có bớt thương, bớt nghĩ đến mình thì mới có thời gian nghĩ đến người khác, có thời gian thương người khác".

Cơn phẫn nộ của Ngô Thanh Vân

Diễn viên Ngô Thanh Vân, là nhân vật trong làng giải trí Việt mà tôi dành nhiều cảm tình. Vẫn nhớ như in giọt nước mắt vì xúc động của Ngô Thanh Vân trong đêm quyên góp cho các trẻ em nghèo, bất hạnh bị tim bẩm sinh, mang tên "Vết sẹo cuộc đời 3", tôi vô cùng cảm động. Nước mắt, ở một số khuôn mặt của người đẹp, có khi là giả tạo. Nhưng, nước mắt của Ngô Thanh Vân là thật. Hình ảnh rất khó đánh lừa cảm giác.

Ngô Thanh Vân vừa viết bằng những câu chữ rất uất ức: "Thật là phẫn nộ khi xem đoạn video này. Vân đã mất ngủ cả đêm vì nó. Không biết mình đang sống ở cái xã hội gì nữa? Và tại sao lại có tình trạng này xảy ra?".

Ngô Thanh Vân viết những điều này khi cô vừa xem xong đoạn clip miêu tả cách bơm nước để tăng trọng lượng cho chó, giết chó lấy thịt… Từ đây, Ngô Thanh Vân đả kích luôn những người xem thịt chó là món khoái khẩu.

Diễn viên Ngô Thanh Vân.
Diễn viên Ngô Thanh Vân.

Đoạn clip phản cảm ấy không mới, lời kêu gọi của Ngô Thanh Vân không mới… Điều mới chính là, Ngô Thanh Vân là người của công chúng. Thông thường, người của công chúng bàn luận về vấn đề gì đều tạo được tiếng vang.

Sau lúc Ngô Thanh Vân đưa ra cảm xúc của mình, cũng đã có những ý kiến trái chiều. Có ý kiến trái chiều, thì có phản ứng lại. Ngô Thanh Vân trả lời những ý kiến trái chiều rằng "Xin lỗi bạn. Tôi đã sống và làm việc tại Việt Nam và không phải người trên trời rơi xuống. Dĩ nhiên tôi biết về việc ăn thịt chó tại Việt Nam. Vì thế tôi mong những người đã và đang ăn thịt chó hãy chấm dứt việc tàn nhẫn này đi".

Việc Ngô Thanh Vân xem một đoạn clip phản cảm trong một lò mổ chó rồi hoang mang "Không biết mình đang sống ở cái xã hội gì nữa?", là phản ứng rất thông thường của một cá nhân khi đang bức xúc, phẫn uất hay hoang mang. Có điều, dựa vào một sự việc riêng lẻ để hoang mang cả xã hội mình đang sống, e rằng ít nhiều có sự nhìn nhận phiến diện.

Ngô Thanh Vân bảo: "Ăn thịt chó là việc tàn nhẫn". Rất nhiều người đã nói như cô từng nói. Chó, con vật trung thành và gần gũi với loài người, tự lâu, được xem như một người bạn của con người.

Người ăn thịt chó có tàn nhẫn hay không(?). Điều này, phụ thuộc vào quan điểm. Nhưng đã là quan điểm thì không nên miệt thị những người có quan điểm khác đi. Khác, chứ không phải là sai lệch.

Trên trang mạng chuyên cung cấp các đoạn clip mạnh nhất thế giới là Youtube, có những clip ghi lại cảnh các trang trại giết mổ, các xưởng cung cấp thịt, trứng, sữa… của nhiều nước phương Tây với những hình ảnh ghê rợn gấp rất nhiều lần đoạn clip ở lò mổ chó của Việt Nam mà Ngô Thanh Vân đã từng xem. Không lẽ, cũng nên từ chối tất cả các sản phẩm từ động vật và gọi những người sử dụng những sản phẩm này là tàn nhẫn. Giả như, Ngô Thanh Vân xem được những đoạn clip nói về cảnh lột da thú, da cá sấu để lấy lông, da làm sản phẩm may mặc, xách tay… mà những nhân vật trong làng giải trí của Ngô Thanh Vân đã, đang sử dụng thì cô còn bị sốc rất nhiều.

"Vật dưỡng nhơn", là quan điểm đang được xét lại nhiều nhất trong cuộc tranh luận theo chiều hướng "Ăn thịt chó là tàn nhẫn" và "Nếu nói ăn thịt chó là tàn nhẫn, thì cũng đừng nên ăn thịt con vật khác".

Dẫu sao đi chăng nữa, một xã hội văn minh là xã hội mà những ý kiến của cá nhân được tôn trọng. Nếu như, ý kiến của cá nhân đó không đi ngược lại lợi ích của cộng đồng, quan điểm chung của đám đông. Thế nên, việc gọi người này là tàn nhẫn, người kia là vô nhân vì họ không có cùng chung quan điểm với cá nhân mình rõ ràng là không sòng phẳng.

Lâu lắm rồi, thịt chó đã được xem là món khoái khẩu của nhiều người Việt, ngay cả truyện cười cũng có dáng dấp thịt chó, truyện ngắn phản ánh hiện thực cũng có. Thậm chí, truyền khẩu kiểu "Sống trên đời không ăn miếng dồi chó - Chết xuống âm phủ không có mà ăn" cũng có.

Vì vậy, thích thì ăn, còn không thích thì thôi. Miệt thị hay cãi vã nhau về một đặc tính rồi căng thẳng từ đó mà nảy sinh để làm gì.

MV "Tự sướng" đả kích người chơi facebook của Mai Khôi hay sự phẫn nộ về chuyện ăn thịt chó của Ngô Thanh Vân… chỉ là chuyện xuất phát từ quan điểm cá nhân. Quan điểm cá nhân hay nhất là tạo được sự đồng thuận, không tạo được sự đồng thuận cũng là điều dễ hiểu, như bấy lâu vẫn nghe câu "chín người thì mười ý" hay kế "9 nén bạc chia cho 10 người".

Có điều, là người nổi tiếng thì không nên cáu gắt với những quan điểm khác biệt với chính mình một cách thái quá như vậy

Ngô Nguyệt Hữu

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.