Muốn có thực phẩm an toàn, phải bắt đầu từ truy xuất nguồn gốc
Phát biểu tại tổ thảo luận số 2 trong khuôn khổ Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, ngày 7/6, ông Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Lộc Trời chia sẻ, việc đưa khoa học công nghệ vào nông nghiệp, đặc biệt ở khu vực nông thôn hiện nay là yêu cầu hết sức cần thiết nhưng không hề dễ dàng.
Người nông dân luôn mong muốn nâng cao năng suất, giảm giá thành, thuận lợi trong sản xuất, trong khi thị trường lại đặt ra những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. "Người tiêu dùng thì muốn thực phẩm sạch nhưng phải rẻ, tức là vừa ngon, vừa bổ, vừa rẻ. Đó là bài toán rất khó đối với những người làm nông nghiệp", ông Thòn nói.
Dẫn lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về bảo đảm an toàn thực phẩm, ông Thòn cho rằng đây không chỉ là một định hướng lớn mà còn là yêu cầu rất cụ thể đối với cách thức tổ chức sản xuất trong giai đoạn hiện nay. "Nếu hạt gạo mỗi ngày đi vào bữa cơm của gần 100 triệu người dân mà người tiêu dùng vẫn không biết hạt gạo được sản xuất ở đâu, canh tác như thế nào, sử dụng giống gì, vật tư gì, đi qua những công đoạn nào thì an toàn thực phẩm vẫn chưa trọn vẹn", ông Thòn nhấn mạnh.
Ông Thòn cho rằng, muốn có thực phẩm an toàn, phải bắt đầu từ truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, truy xuất nguồn gốc không nên được hiểu đơn thuần là công cụ phục vụ bán hàng hay việc gắn mã QR lên sản phẩm. Nếu xác định an toàn thực phẩm phải được quản lý theo toàn chuỗi thì truy xuất nguồn gốc phải trở thành hạ tầng quản lý của cả chuỗi sản xuất, từ giống lúa, vật tư đầu vào, quá trình canh tác, thu hoạch, thu mua, chế biến, lưu thông cho đến người tiêu dùng.
Khi từng công đoạn được minh bạch hóa, người dân mới có cơ sở để yên tâm, đồng thời doanh nghiệp làm ăn chân chính cũng được bảo vệ. Ông Thòn cũng đề cập tới việc xây dựng hệ thống tem truy xuất nguồn gốc. Nếu tem chỉ là ký hiệu để người mua nhìn thấy trên bao bì thì giá trị rất hạn chế. Ngược lại, nếu tem được gắn với cơ chế xác thực dữ liệu và liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia thì sẽ trở thành công cụ hữu hiệu giúp cơ quan quản lý hậu kiểm, chống hàng giả, phát hiện gian lận và truy xuất nguồn gốc một cách rõ ràng.
Xây dựng chuỗi giá trị bền vững từ mô hình liên kết “5 nhà”
Đóng góp với Đại hội, PGS. TS Vũ Ngọc Huyên, Phó Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đề xuất Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cần tập trung nguồn lực xây dựng mô hình liên kết toàn diện giữa 5 chủ thể bao gồm “Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nông dân và Ngân hàng”. Để thực hiện mô hình liên kết toàn diện này, Hội Nông dân Việt Nam nên chủ trì xây dựng các mô hình thí điểm cụ thể. Từ đó tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm và nhân rộng mô hình ra quy mô cấp tỉnh, cấp xã trên cả nước trong nhiệm kỳ mới.
Theo ý kiến của PGS.TS Vũ Ngọc Huyên, trong mối liên kết chặt chẽ này, vai trò của từng thành tố cần được định vị một cách rõ nét và đồng bộ. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, tập trung xây dựng cơ chế và hoàn thiện các chính sách quản lý vĩ mô.
Nhà khoa học chịu trách nhiệm sâu sát trong công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến và chuyển giao kỹ thuật vào từng lĩnh vực sản xuất cụ thể của nông nghiệp. Đối với doanh nghiệp, vai trò trọng tâm là dẫn dắt thị trường, định hướng tiêu thụ và đồng thời tổ chức đào tạo, tập huấn kỹ năng cho người sản xuất.
Về phía các tổ chức tín dụng, ngân hàng đảm nhận vai trò cung ứng vốn thông qua các hình thức cho vay vốn thương mại linh hoạt hoặc thành lập các quỹ hỗ trợ nông nghiệp chuyên biệt nhằm tạo bệ đỡ tài chính vững chắc. Cuối cùng, người nông dân đóng vai trò chủ thể trực tiếp tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa phương.
Đáng chú ý, PGS.TS Vũ Ngọc Huyên nhấn mạnh yêu cầu nhân rộng các mô hình nông dân sản xuất kinh doanh giỏi gắn liền với việc chuyển đổi tư duy sang tư duy kinh tế doanh nghiệp.
Tham gia thảo luận, đại biểu Đặng Dương Minh Hoàng (TP Đồng Nai) đề xuất xây dựng chỉ tiêu phát triển “nông dân số”, đồng thời triển khai hệ thống quản lý đầu vào vật tư nông nghiệp để giúp nông dân nhận diện hàng thật, hàng giả và nâng cao tính minh bạch của chuỗi sản xuất.
Trong buổi chiều 7/6, các đại biểu tiếp tục đóng góp nhiều tham luận Nguyễn Văn Cọp, Ủy viên Ban Chấp hành TW Hội Nông dân Việt Nam khóa VIII, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh An Giang đề xuất Trung ương Hội quan tâm bố trí nguồn lực, cơ chế hỗ trợ để Hội Nông dân các cấp trực tiếp tham gia xây dựng mô hình chi, tổ hội nghề nghiệp gắn với nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp tuần hoàn; tạo điều kiện để các chi, tổ hội nghề nghiệp, tổ hợp tác, hợp tác xã tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, chính sách khuyến nông, hỗ trợ máy móc, thiết bị, chuyển đổi số, chứng nhận tiêu chuẩn, mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.
Đồng thời, đặt hàng Hội Nông dân tham gia các chương trình, đề án về phát triển kinh tế tập thể, lúa chất lượng cao, phát thải thấp, OCOP, chuyển đổi số trong nông nghiệp và bảo vệ môi trường nông thôn...
