Sương núi phủ xuống mặt hồ vào một ngày sáng sớm cuối xuân, ca trực đêm tại thủy điện Sông Tranh chuẩn bị bàn giao. Ở bàn làm việc ông Phạm Hữu Trí (44 tuổi) - Trưởng ca vận hành vẫn giữ thói quen: kiểm tra lại các thông số trước giờ đổi ca. Người đàn ông với dáng vẻ điềm tĩnh ấy đã gắn bó vùng đất này từ những ngày đầu nhà máy thành lập.
Ngoài kia, dòng nước từ đại ngàn vẫn lặng lẽ chảy qua tua-bin, hóa thành điện năng tỏa đi khắp miền.
15 năm kể từ ngày Công ty Thủy điện Sông Tranh được thành lập, nơi đây không chỉ vận hành một nhà máy thủy điện lớn trên lưu vực Vu Gia – Thu Bồn, mà còn từng bước gầy dựng niềm tin với người dân vùng cao bằng sự bền bỉ lẫn trách nhiệm của một doanh nghiệp ngành điện.
Từ những năm tháng cam go
Ngày thủy điện Sông Tranh 2 khởi công (2006), người dân nơi đây kỳ vọng dự án sẽ mở ra nhiều cơ hội cho vùng đất còn nhiều khó khăn. Nhưng kỳ vọng luôn đi cùng thử thách.
Ngay sau khi tổ máy cuối cùng chính thức hòa lưới điện vào đầu 2011, công trình lập tức đối diện với những áp lực chưa từng có: hiện tượng thấm nước qua khe nhiệt thân đập, động đất kích thích liên tiếp khiến dư luận dậy sóng. Có thời điểm, câu chuyện an toàn hồ đập phủ kín những buổi tiếp xúc giữa chính quyền, ngành điện và người dân.
“Nghe động đất, rồi báo chí nói nhiều nên ai cũng thấp thỏm. Nhà gần sông thì càng lo. Nhưng mấy năm sau thấy nhà máy vận hành ổn định, rồi mưa bão cũng không có chuyện gì nên bà con dần yên tâm”, ông Hồ Văn Xây, người dân thôn 2, xã Trà Đốc, nhớ lại.
Còn trong ký ức làm nghề của mình, ông Phạm Hữu Trí coi đó là quãng thời gian áp lực nhất. “Có những ngày anh em kỹ sư, công nhân kỹ thuật gần như bám chặt công trình. Kiểm tra thông số đập, theo dõi thân đập, rà soát từng quy trình tích nước, vận hành hồ chứa, phối hợp với các đơn vị chuyên môn đánh giá an toàn. Áp lực rất lớn, nhưng mình hiểu rằng càng khó khăn thì càng phải làm thật chắc”, ông Trí nói.
Và rồi bằng hàng loạt giải pháp kỹ thuật, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, ngành điện cùng nỗ lực của tập thể cán bộ kỹ sư, công nhân, những vấn đề kỹ thuật từng gây lo lắng dần được kiểm soát. Công trình được cơ quan chức năng đánh giá bảo đảm an toàn.
Những mùa mưa bão đi qua bình yên hơn và nỗi lo trong lòng người dân cũng dần dịu xuống.
Đến dấu ấn của niềm tin…
Ít ai hình dung rằng: từ một công trình từng đứng giữa những hoài nghi, sau 15 năm thành lập, nay thủy điện Sông Tranh lại trở thành một trong những nhà máy được đánh giá là vận hành hiệu quả nhất ở miền Trung.
Tính đến nay, nhà máy thủy điện Sông Tranh 2 đã đưa lên lưới điện quốc gia gần 9,8 tỉ kWh điện. Tổng doanh thu bán điện đạt khoảng 9,8 nghìn tỉ đồng, đóng góp ngân sách khoảng 1,9 nghìn tỉ đồng.
Riêng năm 2025, sản lượng điện đạt hơn 893 triệu kWh – mức cao nhất kể từ ngày nhà máy đi vào hoạt động. Đây cũng là năm thứ 6 liên tiếp đơn vị vượt sản lượng thiết kế.
Đằng sau những con số ấy là hàng nghìn ca trực âm thầm.
Là những người kỹ sư thức xuyên đêm trong mùa mưa lũ.
Là những lần xử lý kỹ thuật không để xảy ra gián đoạn vận hành.
Là áp lực giữ cho công trình luôn trong trạng thái sẵn sàng phát điện khi hệ thống điện quốc gia cần huy động.
“Bây giờ anh em đã hoàn toàn làm chủ thiết bị rồi”, ông Trí nói với một nụ cười nhẹ. “Từ sửa chữa, bảo dưỡng đến xử lý những tình huống phát sinh đều chủ động hơn rất nhiều so với thời gian đầu”.
Không chỉ vận hành nhà máy, đội ngũ kỹ thuật của đơn vị còn tham gia vào các lĩnh vực như tư vấn giám sát thi công công trình điện, bảo trì thiết bị, đào tạo nguồn nhân lực vận hành và tham gia thị trường phát điện cạnh tranh. Đó là bước trưởng thành của một đơn vị từng phải vượt qua không ít sóng gió trong những ngày đầu.
Và những hành động đầy …. nghĩa tình
Với nhiều người dân vùng lòng hồ Sông Tranh, câu chuyện nơi đây không còn chỉ gắn với những tổ máy phát điện, nó còn gắn với những đổi thay rất đời thường.
Một trong số những thay đổi mà người dân vùng lòng hồ cảm nhận rõ nhất đó là chương trình thả cá giống tái tạo nguồn lợi thủy sản. Tính đến nay, đã có hơn 805.000 con cá giống đã được thả xuống lòng hồ với tổng kinh phí gần 700 triệu đồng.
Ban đầu, nhiều người xem đây chỉ là hoạt động hỗ trợ mang tính phong trào. Nhưng thời gian cho thấy điều ngược lại. Những đàn cá mè, cá trắm cỏ phát triển nhanh đã tạo thêm sinh kế cho đồng bào Ca Dong, Xê Đăng, Mơ Nông, nhờ vậy nhiều hộ có thêm thu nhập, cuộc sống đỡ hơn trước.
Nếu nhìn vào con số hơn 8 tỷ đồng mà chủ đầu tư nhà máy này dành cho người dân vùng dự án là một con số đáng kể. Nhưng với người dân vùng cao Trà My, điều đọng lại thường là những câu chuyện nhỏ hơn. Đó là chiếc xe đạp mới giúp một học sinh không còn phải đi bộ hàng giờ đến trường. Là phòng học lần đầu có máy vi tính để trẻ em vùng cao làm quen với công nghệ. Là bể bơi cho học sinh thực hành giúp giảm thiểu nguy cơ tai nạn đuối nước. Là căn nhà tình nghĩa dựng lên sau nhiều năm sống tạm bợ. Là những suất học bổng trao đúng lúc để học sinh nghèo không bỏ dở việc học. Hay đôi khi chỉ là sửa lại đường điện, hệ thống nước sinh hoạt cho một hộ dân khó khăn nơi vùng núi xa.
Ở xã Trà Tập, một trong những câu chuyện được người dân nhắc nhiều là việc hỗ trợ kinh phí để địa phương mua sắm cồng chiêng, đồng phục truyền thống cho học sinh vùng cao. “Người dân ở đây quý cái tình lắm”, ông Xây bảo. “Mình thấy công ty không chỉ làm điện mà còn quan tâm đến dân nên bà con cũng gần gũi hơn”.
Dòng sông thắp đầy ánh sáng
Sau 15 năm kể từ khi nhà máy thủy điện Sông Tranh hiện diện, giờ đây trên dòng sông ấy còn có thêm nhiều điều mới lạ.
Đó là ánh sáng từ gần 9,8 tỉ kWh điện đã đi khắp mọi miền. Là sinh kế mới dành cho người dân vùng lòng hồ, là những lớp học có thêm máy tính, hay tiếng cồng chiêng vẫn còn vang vọng nơi bản nhỏ. Nhưng trên hết, là một niềm tin được gây dựng không bằng những lời hứa, mà bằng sự bền bỉ của những con người âm thầm giữ nhịp dòng Sông Tranh suốt 15 năm qua.
Ở đó những người kỹ sư vẫn lặng lẽ với công việc của mình, như cách họ đã làm suốt nhiều năm - giữ cho dòng nước từ đại ngàn hóa thành nguồn năng lượng, giữ cho một dòng sông không chỉ chảy qua núi rừng, mà còn chảy vào đời sống của biết bao con người.
Có thể khẳng định, trong 15 năm hoạt động của mình, Công ty Thủy điện Sông Tranh đã làm tốt sứ mệnh khai thác, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên nước, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Thực hiện đúng mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh và chất lượng nguồn nhân lực. Trong tương lai, Công ty Thủy điện Sông Tranh sẽ tiếp tục dành nhiều nguồn lực cho công tác đào tạo đội ngũ chuyên gia đáp ứng yêu cầu sửa chữa vận hành nhà máy, đặt biệt là các hệ thống quan trọng như điều tốc, kích từ và đáp ứng các yêu cầu mở rộng các lĩnh vực hoạt động chuyên sâu…
15 năm là chặng đường không dài đối với sự hình thành và phát triển của Công ty Thủy điện Sông Tranh nhưng là dấu mốc khó quên và đáng tự hào của tập thể lãnh đạo và cán bộ nhân viên đơn vị.
Trên hành trình hướng đến tương lai, thành quả của ngày hôm nay sẽ là nền tảng và là nguồn động viên để tập thể lãnh đạo, người lao động Công ty Thủy điện Sông Tranh quyết tâm vận hành nhà máy an toàn, sản xuất kinh doanh hiệu quả, đóng góp nguồn điện năng cho quốc gia, hoàn thành tốt các nhiệm vụ, kế hoạch do Tập đoàn điện lực Việt Nam, Tổng công ty Phát điện 1 giao.
Đặc biệt tham gia tích cực các hoạt động an sinh xã hội, bảo vệ môi trường góp phần cho việc phát triển kinh tế xã hội của các địa phương khu vực Nhà máy nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung.
