Thời gian để có thể phát hiện ma túy trong các mẫu vật sau khi người nào đó sử dụng ma túy phụ thuộc rất nhiều yếu tố như loại ma túy, số lượng và tần suất sử dụng, tỉ lệ tinh chất, thể trạng, độ tuổi của người sử dụng, độ pH trong nước tiểu... Xét nghiệm cho kết quả chính xác nhất để phát hiện một số loại ma túy thông dụng tại các phòng thí nghiệm tiên tiến trên thế giới bằng cách thử lông tóc, nước tiểu, máu.
Ngoài ra, ở một số nước cũng áp dụng phương pháp thử ma túy qua nước bọt hoặc mồ hôi với một số loại ma túy như Marijuana (cho kết quả chính xác trong khoảng 12-24 giờ sau khi sử dụng), cocaine (trong 24 giờ), Methamphetamine và Ecstasy (trong 2-4 ngày), Amphetamine (trong 3 ngày)...
Các mẫu xét nghiệm sau khi được lấy từ người yêu cầu xét nghiệm theo đúng trình tự theo quy định của pháp luật sẽ được niêm phong trước khi đưa đến phòng xét nghiệm. Tại các nước như Mỹ, Nhật, Anh... áp dụng phương pháp xét nghiệm hai lần. Các mẫu sẽ được xét nghiệm lần thứ nhất (Screening test), nếu mẫu nào không phát hiện ma túy sẽ được trả lời ngay là âm tính. Nếu mẫu nào phát hiện có ma túy sẽ được tiếp tục đưa vào xét nghiệm lần hai (Confirmation test).
Nếu tại lần thử này, mẫu nào cho kết quả âm tính thì sẽ được xét nghiệm lại lần nữa để cho kết quả cuối cùng, còn mẫu nào vẫn cho kết quả có ma túy thì phòng xét nghiệm mới kết luận xác nhận dương tính với ma túy. Hầu hết các phòng xét nghiệm đều lưu mẫu xét nghiệm theo quy định thời gian một số tháng thậm chí một số năm đề phòng trường hợp xảy ra những tranh cãi về pháp lý liên quan đến kết quả xét nghiệm ma túy.
Lẫy mẫu thử ma túy từ nước bọt.
Đối với thử nước tiểu (loại thử được áp dụng để xét nghiệm phát hiện hầu hết các loại ma túy), các phòng xét nghiệm thường sử dụng các bộ thử có sẵn và thông dụng, tuy nhiên để tăng tính chính xác, các phương pháp thử SAMHSA-5 và NIDA-5 gần đây đã được đưa vào sử dụng.
Xét nghiệm mẫu nước bọt là loại xét nghiệm dễ thu mẫu nhất và thường được sử dụng để phát hiện người vừa sử dụng ma túy trước đó, cũng là loại xét nghiệm khi thu mẫu không cần để người bị xét nghiệm vào phòng riêng mà có thể giám sát trực tiếp quá trình thu mẫu nên khó để đối tượng có thể tráo mẫu. Tuy nhiên, loại xét nghiệm này chưa được nhiều nước công nhận về mặt pháp lý.
Xét nghiệm mồ hôi cũng rất tiện dụng và có thể xét nghiệm được mẫu vật của người đã sử dụng ma túy trước đó rất lâu, nhưng có nhược điểm là lượng mồ hôi yêu cầu thu được làm mẫu vật khá nhiều và phải trong cùng một thời điểm, trong khi không phải ai cũng có thể ra nhiều mồ hôi một lúc, đồng thời giá thành cho xét nghiệm dạng này cũng cao hơn so với xét nghiệm nước tiểu hoặc nước bọt, trong khi khả năng phát hiện số loại ma túy lại thấp hơn.
Xét nghiệm lông tóc là loại thử ma túy có khung thời gian có thể phát hiện ma túy sau khi sử dụng dài nhất trong các loại xét nghiệm và kết quả chính xác gần như tuyệt đối với sai số gần bằng 0, mẫu vật có thể thu từ bất kỳ nơi nào có lông tóc trên cơ thể. Mẫu vật cũng có thể bảo quản trong một thời gian dài từ khi lấy mẫu
