Mặt trái cuộc chiến máy bay không người lái của Mỹ

Ngày 10/8 vừa qua, Ban điều tra báo chí (TBIJ - The Bureau of Investigative Journalism) của Anh vừa cho công bố một báo cáo đáng chú ý về kết quả cuộc chiến bằng máy bay không người lái của Mỹ, cụ thể là về các cuộc không kích của CIA nhằm vào các tay súng Hồi giáo tại Pakistan.

13/09/2011 09:30

Theo đó, chỉ sau vài năm khởi động cuộc chiến, các máy bay không người lái của Mỹ đã tiêu diệt tổng cộng gần 2.300 người, một phần đáng kể trong số này là dân thường vô tội (trong đó có 168 trẻ em). Những số liệu vạch trần mặt trái của cuộc chiến này nhiều khả năng sẽ gây ra căng thẳng mới trong quan hệ Mỹ - Pakistan .

Các số liệu của Cơ quan độc lập TBIJ của Anh có khác biệt đáng kể đối với những thông báo của mật vụ Mỹ trước đó. Theo các số liệu chính thức được báo chí đăng tải, từ ngày 17/6/2004 - tức là thời điểm chính quyền George Bush phê chuẩn đòn không kích đầu tiên bằng máy bay không người lái vào các vị trí của phiến quân tại thành phố Wan (Pakistan) - đã có tổng cộng 2.050 người chết, trong đó có gần 50 dân thường.

Trong khi đó, TBIJ đã tính toán rằng, các máy bay không người lái của CIA đã tiến hành tổng cộng 291 đòn không kích nhằm vào phiến quân tại Pakistan trong vòng 7 năm qua. Số nạn nhân của những phi vụ này tối thiểu là 2.292 người, trong đó có tới 385 dân thường (có 168 trẻ em). Như vậy, số người thiệt mạng trên thực tế nhiều hơn tới 11% so với những gì chính quyền Mỹ chính thức thừa nhận, còn tỉ lệ dân thường vô tội bị thiệt mạng lên tới 17%.

Máy bay không người lái Reaper đang được CIA sử dụng rộng rãi tại Pakistan.

Đại diện của TBIJ còn bình luận thêm rằng, đó chỉ là những "tính toán khiêm tốn nhất". Còn nếu thống kê kỹ lưỡng theo các dữ liệu TBIJ có được, số lượng người thiệt mạng trong các đòn không kích của CIA có thể lên tới 2.863 người, trong đó tỉ lệ dân thường là 27%.

Được biết, các số liệu của TBIJ được thu thập dựa trên việc nghiên cứu các nguồn tin mở (vào khoảng gần 2.000 tin tức khác nhau về các đòn không kích của CIA), cũng như những thông tin từ các nguồn báo cáo được cho là đáng tin cậy: lời khai của các nhân chứng, báo cáo của các tổ chức phi chính phủ, tài liệu của chính phủ và tình báo bị rò rỉ ra ngoài báo chí v.v…

Có nhiều thông tin khá thú vị được rút ra từ việc phân tích các tài liệu trên. Đầu tiên là cho dù việc sử dụng máy bay không người lái tiêu diệt phiến quân được bắt đầu từ thời chính quyền Bush, nhưng đến thời của Tổng thống Barack Obama, quy mô của nó đã đạt tới tầm của một cuộc chiến tranh thực sự. Như trong năm 2004, máy bay không người lái của CIA chỉ tiến hành vỏn vẹn có một đợt không kích vào các phiến quân tại Pakistan . Thế mà chỉ tính riêng từ đầu năm 2011 tới nay, tổng số vụ không kích của CIA đã là 56, ít hơn có 1 vụ so với cả năm 2009.

Mặt khác, những "tổn thất đáng tiếc" lại có tỉ lệ rất cao dưới thời George Bush. Cụ thể như năm 2006, 3 vụ không kích đã làm thiệt mạng 108 người, nhưng trong đó có tới 97 dân thường, 75 trong số này là trẻ em (tỉ lệ dân thường thiệt mạng lên tới gần 90%). Dưới thời Obama đã ghi nhận khuynh hướng giảm rõ rệt tổn thất sinh mạng của dân thường. Tính từ năm 2009 đến 2011, theo số liệu của TBIJ, chỉ có 218 thường dân thiệt mạng (trong đó có 56 trẻ em) trên một tỉ lệ các vụ không kích lớn hơn rất nhiều lần.

Một số phương tiện truyền thông đại chúng còn chú thích thêm rằng, các nạn nhân được ghi nhận là "trẻ em" trong các trường hợp trên là những người có độ tuổi từ 1 đến 17, trong đó có nhiều trường hợp thiệt mạng tại các trại huấn luyện chiến binh thiếu niên đánh bom cảm tử. Những trại kiểu này, theo khẳng định của các nhân chứng, đang tồn tại trên lãnh thổ Pakistan .

Dù sao thì những con số qua điều tra và đánh giá của TBIJ đã giúp lật mặt trái cuộc chiến máy bay không người lái của CIA tại Pakistan . Nó khiến công luận thực sự hoài nghi về quan điểm chính thức của CIA, trong đó khẳng định việc sử dụng máy bay không người lái là một chiến dịch ứng dụng công nghệ cao thành công để tiêu diệt các chỉ huy chiến trường và các tay súng của Taliban và Al-Qaeda.

Những công bố mang tính phơi bày của TBIJ còn khiến giới chức chính quyền Mỹ càng trở nên lo ngại hơn, nhất là trong bối cảnh quan hệ phức tạp giữa Mỹ và Pakistan hiện nay. Cuối tháng 6 vừa rồi, Pakistan đã từ chối cho Mỹ tiếp tục sử dụng căn cứ không quân Shamsi tại Balochistan, là nơi các máy bay không người lái của Mỹ xuất phát cho các vụ không kích trong thời gian gần đây.

Từ lâu công luận đã biết được về kế hoạch của CIA xây dựng một căn cứ đặc biệt cho máy bay không người lái tại vịnh Pecxich. Từ đây, các máy bay không người lái Reaper - có khả năng bay liên tục hơn 30 giờ với tầm hoạt động hơn 6.000 km - có thừa khả năng để bay tới tận biên giới Afghanistan rồi quay trở lại.

Vì thế tiết lộ của TBIJ có thể là nguyên nhân gây ra một làn sóng căng thẳng mới trong quan hệ Mỹ - Pakistan . Cần biết là dù TBIJ chỉ mới được thành lập từ hơn một năm trước đây, nhưng đã kịp tung ra một số tài liệu vạch trần gây tiếng vang lớn.

Chẳng hạn như báo cáo đầu tiên của tổ chức này vào tháng 6/2010 đã chứng minh mối quan hệ ngầm về tài chính giữa Tổ chức Y tế thế giới (WHO) với các nhà sản xuất thuốc trị cúm trong quá trình xảy ra dịch cúm heo. Điều này khiến cho WHO phải tuyên bố cải tổ để khắc phục những mâu thuẫn về quyền lợi tương tự như trên

Hồng Sơn (tổng hợp)