Trao đổi với PV Báo CAND về những nguyên nhân dẫn đến các thay đổi đáng kể đối với tình hình tài chính EVN năm 2025, ông Nguyễn Đình Phước, Phó Tổng giám đốc EVN cho biết, theo Báo cáo tài chính riêng Công ty mẹ - EVN được kiểm toán, lợi nhuận sau thuế Công ty mẹ - EVN năm 2025 là 39.762 tỷ đồng, góp phần giảm lỗ lũy kế đến hết năm 2025 của Công ty mẹ - EVN xuống còn -5.611 tỷ đồng.
Còn theo Báo cáo tài chính hợp nhất được kiểm toán, lợi nhuận sau thuế toàn Tập đoàn năm 2025 là 51.881,9 tỷ đồng, không còn lỗ lũy kế hợp nhất đến hết năm 2025.
Kết quả sản xuất kinh doanh năm 2025 thuận lợi như vậy xuất phát từ một số nguyên nhân chính. Đầu tiên là do cơ cấu nguồn điện năm 2025 thuận lợi, nguồn điện thủy điện tăng cao, giảm tỷ trọng sản lượng điện huy động từ các nguồn điện có giá mua điện cao.
Năm 2025 ghi nhận điều kiện thủy văn đặc biệt thuận lợi. Mưa lớn có sự gia tăng ở cả về tần suất và cường độ tại nhiều khu vực trên cả nước, đặc biệt là tại các khu vực có hồ lớn. Sản lượng điện từ các nhà máy thủy điện đạt tới 105,7 tỷ kWh, mức cao nhất từ trước tới nay, cao hơn 17,5 tỷ kWh so với năm 2024 và vượt xa các năm trước đó (sản lượng thủy điện năm 2024 chỉ đạt 88,2 tỷ kWh và năm 2023 cũng chỉ đạt 81 tỷ kWh).
Khi nguồn điện có giá thành thấp nhất trong hệ thống tăng mạnh, giúp EVN đồng thời giảm được lượng điện phải huy động từ than, khí và dầu - những nguồn điện có chi phí cao hơn đáng kể. Tiếp theo đó là giá các loại nhiên liệu đầu vào như than, khí, dầu năm 2025 có sự ổn định, không có biến động đột biến.
Sau cú sốc năng lượng toàn cầu giai đoạn 2022-2023 khi xảy ra chiến sự Nga - Ukraina, năm 2025 là một năm hiếm hoi EVN không phải đối mặt với những biến động bất thường của thị trường nhiên liệu. Than, khí và dầu được cung cấp đầy đủ, giá cả duy trì ổn định, giúp doanh nghiệp tránh được áp lực chi phí từng khiến kết quả kinh doanh lao dốc trong những năm trước.
Song song đó là nỗ lực tiết kiệm, tiết giảm chi phí được triển khai trên toàn hệ thống, từ chi phí thường xuyên đến sửa chữa lớn. Từ đầu năm 2025, EVN và các đơn vị thành viên đã tích cực, nỗ lực tiết kiệm chi phí thường xuyên tối thiểu 10% (bao gồm vật liệu, dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền, chi phí công tơ, chi phí phát triển khách hàng, chi phí chăm sóc khách hàng và truyền thông...); thực hiện rà soát các danh mục sửa chữa lớn cần thiết phải thực hiện, triển khai tiết kiệm, tiết giảm chi phí sửa chữa lớn từ 20% để góp phần trong việc đảm bảo cân đối tài chính toàn Tập đoàn.
Một yếu tố nữa là việc điều chỉnh giá bán lẻ điện theo quy định tại Nghị định số 72/2025/NĐ-CP với thời gian thực hiện từ ngày 10/5/2025 cũng góp phần giúp EVN có thể cân đối và cải thiện được tình hình tài chính trong bối cảnh nhu cầu đầu tư cho nguồn và lưới điện ngày càng lớn.
Trong tổng lợi nhuận năm 2025 của Công ty mẹ - EVN, lợi nhuận hoạt động sản xuất kinh doanh điện chiếm tỷ trọng lớn (hơn 91%); các hoạt động tài chính, thu cổ tức từ các khoản đầu tư vào các công ty chiếm khoảng 9%.
Về vấn đề chênh lệch tỷ giá, trong năm 2025, EVN đã ghi nhận một phần giá trị chênh lệch tỷ giá chưa được hạch toán vào giá thành các năm trước đây, tương ứng với khoản chênh lệch tỷ giá phần còn lại của năm 2019, năm 2020 và một phần của năm 2021. Khoản tiền chênh lệch tỷ giá này EVN có nghĩa vụ thanh toán cho các Chủ đầu tư các nhà máy điện theo quy định.
"Đến hết năm 2025, khoản chênh lệch tỷ giá chưa được ghi nhận vào chi phí sản xuất, ước tính còn khoảng 17.500 tỷ đồng, tương ứng với phần còn lại của năm 2021, năm 2022-2024 và phần phát sinh của năm 2025. Khoản chênh lệch tỷ giá này sẽ được ghi nhận và thanh toán sau khi có ý kiến của cấp có thẩm quyền", ông Phước nói
Đánh giá về tính bền vững của lợi nhuận năm 2025 của EVN và những rủi ro chủ yếu có thể ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh năm 2026, ông Nguyễn Đình Phước nhận định, kết quả sản xuất kinh doanh năm 2025 của EVN thuận lợi đến từ nguyên nhân chính là tình hình thủy văn rất tốt, giá các loại nhiên liệu ổn định, không có biến động đột biến. Tuy nhiên, yếu tố thủy văn này là khách quan, có tính thời điểm và rất khó có thể lặp lại trong tương lai.
Trong quá trình hoạt động từ đầu năm 2026 tới nay, đã có những diễn biến khó lường, có thể gây ảnh hưởng lớn đến kết quả sản xuất kinh doanh của EVN.
Đầu tiên là tình hình thủy văn diễn biến khó lường. Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) ngày 2/6/2026 cảnh báo El Nino có 80% khả năng hình thành trước tháng 9/2026 và 90% trước tháng 11/2026, dẫn đến thời tiết khô hạn hơn và sản lượng thủy điện năm nay dự kiến sẽ thấp hơn nhiều so với năm 2025.
Như vậy, mỗi kWh sản lượng thủy điện suy giảm sẽ phải bù đắp bằng sản lượng của các nhà máy điện đắt tiền hơn như nhiệt điện dầu hay tuabin khí LNG.
Thứ hai là giá nhiên liệu đầu vào khâu phát điện đang có xu hướng tăng cao. Do ảnh hưởng bởi xung đột giữa Iran và Mỹ/Israel cùng với việc hạn chế lưu thông tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã làm tăng chi phí vận chuyển và bảo hiểm, tăng giá dầu và các loại nhiên liệu thay thế, dẫn đến chi phí mua điện từ các nhà máy điện của EVN tăng, gây áp lực lớn lên cân đối tài chính của EVN trong năm 2026.
Bình quân 5 tháng đầu năm 2026, các chỉ số than nhập khẩu ICI3 và gc Newc tăng 16%-18%, giá khí thị trường theo giá dầu thế giới tăng 36%, giá dầu DO trong nước tăng 38% so với năm 2025. Đây là những biến động có thể nhanh chóng bào mòn thành quả tài chính nếu kéo dài.
Tiếp đó là biến động của tỷ giá ngoại tệ, lãi suất vay cũng là một rủi ro cần lưu ý; ảnh hưởng đến chi phí mua nhiên liệu nhập khẩu, vay vốn phục vụ sản xuất và đầu tư.
Tại hội thảo "Chuyển dịch năng lượng - Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số", TS. Nguyễn Quốc Việt, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã chỉ ra những thách thức lớn của ngành điện Việt Nam, trong việc vừa bảo đảm nguồn cung điện vừa duy trì giá điện hợp lý, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh. Thực tế này thấy rõ khi nhìn vào vấn đề được dư luận quan tâm gần đây, đó là việc EVN công bố lãi sau nhiều năm khó khăn về tài chính.
"Tất cả chúng ta đều vui mừng khi EVN có lãi trở lại. Tuy nhiên, phía sau câu chuyện đó vẫn còn những áp lực rất lớn liên quan đến cân đối tài chính, bảo đảm nguồn cung điện và yêu cầu đầu tư cho hệ thống điện trong tương lai", ông Việt nói.
Ông cho rằng bài toán không chỉ là EVN có lãi hay không, mà là làm thế nào để xây dựng được một cơ chế thị trường điện hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp điện lực, nhà đầu tư và người tiêu dùng. Trong đó, các rủi ro về biến động chính sách, cắt giảm công suất phát điện hay thay đổi cơ chế mua bán điện cần được phân bổ hợp lý giữa các bên tham gia thị trường.
