Loài tôm hùm “bất tử” giúp kéo dài tuổi thọ con người

Mặc dù tôm hùm vẫn có thể chết do bệnh hay thương tổn, song chúng rất hãnh diện vì có thể né tránh được sự nghiệt ngã của thời gian khiến chúng trở nên "bất tử về mặt sinh học". Các nhà nghiên cứu đang cố gắng xác định xem yếu tố gì khiến cho tôm hùm "trẻ mãi không già". Họ tin rằng, một enzyme gọi là "telomerase" giúp trẻ hóa các tế bào một cách vô hạn định.

Cơ chế này hiệu quả đến mức tôm hùm sống được đến 60 hay 70 năm mà vẫn sinh sản và mạnh khỏe như các loài khác. Nếu có thể sao chép enzyme này để sử dụng cho con người, thì điều đó có thể dẫn đến sự khám phá phương cách để ngăn chặn hoàn toàn tiến trình lão hóa.

Đối với giới khoa học, loài tôm hùm đang nắm giữ bí mật của cuộc sống trường thọ, mạnh khỏe hay thậm chí có thể nói là gần như "bất tử".  Trong khi con người mắc phải nhiều chứng bệnh như viêm khớp, mất trí nhớ v.v… do tuổi tác thì tôm hùm dường như được miễn dịch hoàn toàn với sự tàn phá của thời gian sau mỗi lần thay vỏ mới. Tôm hùm có đặc điểm là các tế bào của nó không bị tàn phá tuổi tác.

Nếu nắm rõ được cơ chế "bất tử hóa về mặt sinh học" của tôm hùm, các nhà khoa học hy vọng sẽ giải mã được vấn đề tuổi tác tác động đến con người như thế nào và từ đó tìm ra những phương pháp điều trị mới cho các bệnh như là ung thư, thậm chí có thể kéo dài thêm tuổi thọ cho con người.

Tại sự kiện Festival Khoa học Anh (BSF) diễn ra tại thành phố Newcastle, nhà sinh học Simon Watt nhận định: "Dĩ nhiên, tôm hùm vẫn phải chết, bệnh tật, bị thương tổn hay bị xử lý trong... nhà bếp. Song, không giống như con người - chúng không bị giết chết do chính cơ chế bên trong cơ thể của chúng!".

Theo khoa học phần lớn các tế bào người chỉ có thể tự sao chép 50 đến 60 lần trước khi chúng chết hẳn. Lý do của cái chết "được báo trước" này nằm trong các nhiễm sắc thể của chúng ta. Đoạn cuối của mỗi nhiễm sắc thể được bảo vệ bằng một mỏm gọi là telomere. Có thể hiểu telomere tương tự như phần nhựa bịt đầu sợi dây buộc giày để tránh bị xé tưa ra. Và, mỗi lần tế bào phân chia thì đoạn telomere sẽ bị ngắn đi một ít. Cuối cùng - sau 50 lần phân bào hay hơn số đó - telomere sẽ trở nên quá ngắn không thể bảo vệ được toàn bộ nhiễm sắc thể và thế là cái chết của tế bào xuất hiện!

Tiến trình này cũng diễn ra tương tự ở hầu hết mọi loài - từ ếch, dê, cho đến ngựa vằn và chim ruồi. Nhưng, điều đáng ngạc nhiên là ở loài tôm hùm, mọi chuyện diễn ra khác hẳn! Cụ thể là loài này sản xuất đủ lượng enzyme gọi là telomerase giúp thay mới các mỏm ADN bảo vệ và từ đó ngăn ngừa tế bào chết đi.

Tôm hùm khổng lồ được cho là sống đến hơn 100 năm.
Tôm hùm khổng lồ được cho là sống đến hơn 100 năm.

Song, tôm hùm không phải là sinh vật duy nhất có đặc điểm "bất tử về mặt sinh học" mà còn có loài trùn thân dẹt gọi là turbellaria. Cũng giống như một số siêu anh hùng trong truyện tranh, trùn có thể tái sinh hoàn toàn các phần thân thể bị mất của chúng! Ví dụ, thử cắt đôi thân trùn turbellaria thì nó sẽ biến thành hai con trùn khác nhau hoàn toàn khỏe mạnh! Giống như tôm hùm, trùn turbellaria sử dụng telomerase để bảo vệ ADN của chúng và ngăn ngừa cái chết của tế bào. Nhưng yếu tố cực kỳ quan trọng là đoạn thứ 5 trên thân của chúng được tạo thành bởi các tế bào gốc, tức loại tế bào chủ có thể biến thành bất cứ dạng mô nào.

Phần lớn các loài chỉ có một số rất nhỏ các tế bào gốc nằm ẩn trong cơ thể. Một số loài vật không chỉ chặn đứng được tiến trình lão hóa mà còn có thể quay ngược thời gian để trẻ lại! Khi Turritopsis nutricula - hay "sứa bất tử" - đạt đến tuổi trưởng thành, nó sẽ biến đổi cấu trúc các tế bào cơ thể và quay trở lại giai đoạn "vị thành niên", hay dạng non nớt về mặt sinh sản.

Để so sánh, con người khi chạm đến ngưỡng sinh nhật lần thứ 20 thì cơ thể sẽ "tự động" quay trở lại giai đoạn 8 tuổi một lần nữa! Không những vậy, loài sứa còn lặp đi lặp lại chu kỳ này một cách vô hạn định.

Loài trùn turbellaria cũng bất tử tương tự như tôm hùm.
Loài trùn turbellaria cũng bất tử tương tự như tôm hùm.

Nhiều loài bất tử sinh sản vô tính, thế nên nhà sinh học Simon Watt tin rằng, cái chết có thể là cái giá phải trả đối với các loài sinh sản hữu tính, trong đó dĩ nhiên có con người chúng ta, bởi vì điều đó cho phép tiến trình tái tổ chức các gen diễn ra ở thế hệ tiếp theo. Nói khác đi, cái chết giúp cho thế hệ sau trở nên mạnh khỏe hơn, dẻo dai hơn, chống chọi với bệnh tật hiệu quả hơn thế hệ trước đó. Nhưng, nếu cái chết có lợi ích riêng thì sự thách thức cái chết của tôm hùm cũng sẽ giúp khoa học khám phá một điều gì đó quan trọng. Nghiên cứu telomerase sẽ dẫn đến việc tìm ra các phương thuốc mới chữa trị bệnh ung thư.

Một lý do khiến cho các tế bào ung thư phân chia không thể kiểm soát được là bởi vì chúng trở nên bất tử nhờ telomerase. Do đó, các loại thuốc khắc chế telomerase ở phần cơ thể nơi khối u ung thư phát triển đang được thử nghiệm lâm sàng. Ngoài ra, cũng có khả năng các nhà khoa học sẽ tìm ra cách sử dụng telomerase để ngăn chặn "cái chết được báo trước" của tế bào nhằm kéo dài thêm cuộc sống của con người. Hiện nay, các nhà nghiên cứu đang bắt đầu nghiên cứu các phương cách đưa telomerase trong tế bào người vào ống nghiệm.

Thế nhưng, sự can thiệp vào cái chết tế bào "được báo trước" có thể gặp nguy cơ. Hành động kéo dài thêm cuộc sống của các tế bào có thể khiến chúng tăng nguy cơ bị các tổn hại dạng khác. Tế bào càng phân chia thêm nhiều lần nữa thì nguy cơ đột biến gen nguy hiểm tiềm ẩn nơi tế bào mới sinh ra càng cao hơn nữa. Ngoài ra, còn có vấn đề khác liên quan đến cuộc sống con người. Phần lớn trong chúng ta sẽ cảm thấy hạnh phúc kéo dài được tuổi thọ.

Nhưng, liệu chúng ta có cảm thấy hạnh phúc khi được sống đến 200 hay 300 năm? Lúc đó, con người sẽ giải quyết như thế nào khi mà người cao tuổi trở nên quá đông đúc trên hành tinh?

Duy Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.