Nắm được tâm lý các đối tượng trốn truy nã, vào những ngày Tết đến xuân về, thường mong muốn đoàn tụ cùng gia đình, họ đến gặp người thân của các đối tượng, vận động thuyết phục con, em đến cơ quan Công an đầu thú.
Giữa sắc xuân phơi phới, từng cặp nam thanh, nữ tú sánh vai nhau nở nụ cười mãn nguyện; một đôi vợ chồng trẻ ríu rít trẩy hội, du xuân... Bất chợt gặp cảnh đoàn tụ đó, Trung tá Vũ Văn Hợi, Đội trưởng Đội Truy nã Phòng CSĐT tội phạm về TTXH (PC45) Công an tỉnh Hải Dương chợt thấy thương vợ đến nhói lòng. Giờ này vợ anh chắc đang thấp thỏm chờ chồng, lo lắng dõi theo từng bước chân của anh. Khi các gia đình sum họp, đầm ấm thì vợ anh vò võ một mình, tần tảo thay chồng chăm sóc, dạy dỗ các con, chu toàn mọi công việc nhà chồng, để anh yên tâm công tác...
Mải suy tư, Trung tá Hợi dừng chân trước căn nhà cấp 4, dấu ấn của thời gian hằn in trên nếp nhà cũ kỹ. Nhận ra Trung tá Hợi, bà cụ đã ở vào cái tuổi "xưa nay hiếm" đon đả mời khách vào trong nhà. Bà chính là mẹ của Nguyễn Văn Mạnh (46 tuổi, trú tại thôn Vĩnh Trại, xã Văn Đức, huyện Chí Linh (Hải Dương), đối tượng trốn truy nã về hành vi giết người cách đây hơn 22 năm.
Đưa đôi bàn tay chai sạn, quệt ngang giọt nước mắt trên gò má rám nắng, bà rầu rầu: “Tôi chỉ mong cháu sớm về đầu thú để được hưởng lượng khoan hồng của pháp luật. Vợ chồng tôi như "chuối chín cây…", chẳng biết ngày nào rụng. Mấy đứa trẻ không cha, không mẹ lấy ai mà nương tựa”. Rồi bà ngậm ngùi: “Có đêm nghe thấy tiếng chó sủa gằn ở ngoài cửa, tưởng nó trở về tôi chạy vội ra nhà đầu ngõ ngóng con, nhưng rồi lại trở về trong thất vọng và chán chường!”.
Hoàn cảnh của Mạnh rất đáng thương, sau khi Mạnh bỏ trốn thì vợ anh ta cũng đi bước nữa. Hai đứa con của Mạnh từ đó được ông bà nội cưu mang, chăm sóc, ông bà thì tuổi cao, sức yếu nên cảnh sống của cả gia đình vô cùng chật vật. Khi nắm được hoàn cảnh gia đình Mạnh, Trung tá Hợi thường xuyên gặp gỡ bố mẹ anh ta, đặc biệt là vào dịp giáp Tết Nguyên đán. Những lời nói chân thành, thấu tình đạt lý của một cán bộ truy nã tâm huyết với nghề, dần giúp bố mẹ Mạnh hiểu ra được chủ trương khoan hồng của Nhà nước, đối với những người phạm tội đã thành tâm hối cải. Họ đã cộng tác với Trung tá Hợi, vận động con trai đến cơ quan Công an đầu thú.
Chia sẻ với chúng tôi, Trung tá Vũ Văn Hợi bùi ngùi: Năm nào cũng vậy, dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán thường là thời điểm anh và các cộng sự bận rộn nhất trong năm. Đây là thời điểm tâm lý đối tượng trốn truy nã có những diễn biến bất thường. Sau những ngày tháng rong ruổi, trốn chui trốn lủi, họ - những đứa con, những người cha tội lỗi - đang lẩn trốn ngoài vòng pháp luật, thật sự khát khao được trở về đoàn tụ cùng gia đình. Nhưng vì nhiều lý do, vì nhận thức còn hạn chế, vì chưa hiểu được chính sách khoan hồng của pháp luật đối với người thành tâm, hối cải mà họ tiếp tục lẩn trốn.
Để mở lối cho họ, năm nào cũng vậy, các trinh sát Đội Truy nã cũng lặn lội đến từng gia đình đối tượng, gửi thư kêu gọi, động viên và thuyết phục các gia đình đưa con đến cơ quan Công an đầu thú. Chỉ tính riêng dịp Tết Nguyên đán Tân Mão, năm 2011, Đội truy nã, Phòng PC45 Công an tỉnh Hải Dương đã gửi 50 lá thư kêu gọi đầu thú đến gia đình các đối tượng trốn truy nã.
Song chẳng phải lúc nào họ cũng nhận được sự đồng tình, ủng hộ từ phía gia đình các đối tượng trốn truy nã. Chẳng kể đâu xa, vào dịp Tết Nguyên đán năm 2010, khi Đội Truy nã vận động Nguyễn Văn Định (SN 1973, trú tại xã Thanh Cường, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương), đối tượng trốn truy nã về tội giết người đến cơ quan Công an đầu thú. Định từng có một tiền án về hành vi cố ý gây thương tích. Trong cơn ghen điên loạn, Định đã dùng hung khí, gây nên cái chết cho anh Nguyễn Văn Hà (SN 1969, trú tại xã Thanh Hồng, huyện Thanh Hà), người anh ta nghi là tình địch rồi "bặt vô âm tín".
Thời gian trước Tết Nguyên đán, Trung tá Hợi nhận được tin Định đang lẩn trốn tại tỉnh Quảng Ninh, anh ta thường xuyên liên lạc về gia đình… Chẳng quản vất vả, trong những ngày tiết trời rét mướt, cận kề Tết âm lịch, anh cùng đồng đội đã đến gặp bố, mẹ của Định. Nhưng mẹ của Định vốn là một phụ nữ thuyền chài, ít học, quanh năm chỉ biết quanh quẩn ở làng quê, vì tình thương con mù quáng nên chẳng mấy đồng tình. Có lúc, thấy lực lượng của Đội Truy nã, mẹ Định đứng giữa sân nhà chửi đổng…
Ngày 29 rồi chiều 30 Tết, Trung tá Hợi và đồng đội vẫn có mặt tại nhà Định, kiên trì thuyết phục bố mẹ của Định. Và sự vất vả của họ đã được đền đáp, sau Tết Nguyên đán, Định đã đến Phòng PC45 Công an tỉnh Hải Dương đầu thú.
Trong công tác xác minh, truy bắt và vận động đối tượng trốn truy nã, lính hình sự luôn phải đối mặt với những khó khăn. Chuyện thường xuyên xa nhà, nửa đêm nhận được điện báo đối tượng xuất hiện là sẵn sàng lên đường, bám địa bàn, bám đối tượng và luôn đối mặt với hiểm nguy thường xuyên diễn ra. Nhưng họ luôn cầm chắc tay súng, bởi phía sau luôn có một hậu phương vững chắc, đó là những người vợ tần tảo, đã thay họ gánh vác công việc gia đình. Lặng lẽ và cần mẫn, các trinh sát Đội truy nã, Phòng PC45 Công an tỉnh Hải Dương như những "con ong" làm mật cho đời, góp thêm những mùa xuân đầy hương sắc
