Từ sức mạnh văn hóa đến vốn niềm tin
Khái niệm “sức mạnh mềm” thường được nói đến trong quan hệ quốc tế, gắn với khả năng tạo ra sức hấp dẫn, thuyết phục và ảnh hưởng bằng giá trị, văn hóa, hình ảnh thay vì bằng sức mạnh cưỡng chế. Nhưng nếu nhìn rộng hơn, mỗi tổ chức lớn cũng có một dạng sức mạnh mềm của riêng mình. Đó là khả năng tạo dựng sự tin cậy, sự đồng thuận và sự tự nguyện hợp tác của xã hội. Với CAND, điều này càng đặc biệt quan trọng, bởi lực lượng vừa thực thi quyền lực nhà nước, vừa trực tiếp gắn với đời sống hằng ngày của Nhân dân, từ bảo đảm an ninh quốc gia, phòng chống tội phạm đến những công việc rất gần gũi ở cơ sở.
Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục khẳng định vị trí chiến lược của văn hóa trong phát triển đất nước. Tại Phiên họp thứ hai Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam ngày 13/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ba chuyển dịch lớn, trong đó có chuyển từ tư duy coi văn hóa là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là trụ cột phát triển, động lực tăng trưởng mới và hiện diện trong mọi quyết sách, kể cả quốc phòng, an ninh và quản trị quốc gia. Cách nhìn này gợi mở rất nhiều cho việc phát triển văn hóa CAND: văn hóa phải hiện diện trong mọi hoạt động của lực lượng, chứ không chỉ ở những hoạt động được gọi tên là “văn hóa”.
Theo tôi, sức mạnh mềm của CAND trước hết được tích lũy bằng “vốn niềm tin”. Niềm tin không tự nhiên mà có và cũng không thể được xây dựng chỉ bằng truyền thông. Nó được tích lũy từ hàng triệu cuộc tiếp xúc hằng ngày giữa cán bộ, chiến sĩ với người dân; từ cách giải quyết một thủ tục, cách xử lý một vụ việc, thái độ với người yếu thế, sự dũng cảm trong hiểm nguy, sự tận tụy trong những hoàn cảnh mà đôi khi không ai biết đến. Mỗi trải nghiệm tích cực của người dân là một viên gạch xây nên uy tín của lực lượng. Ngược lại, mỗi hành vi thiếu chuẩn mực đều có thể làm hao hụt nguồn vốn ấy.
Điều này lý giải vì sao phát triển văn hóa CAND không thể tách khỏi xây dựng con người CAND. Một lực lượng có sức mạnh mềm không phải vì nói nhiều về những phẩm chất tốt đẹp của mình, mà vì xã hội tự cảm nhận được những phẩm chất ấy qua thực tế. Khi một cán bộ Công an giúp người dân trong hoạn nạn mà không chờ được biểu dương, khi một chiến sĩ kiên trì bảo vệ quyền lợi chính đáng của người yếu thế, khi một cán bộ tiếp dân biết lắng nghe và giải thích thấu đáo, những hành động đó tạo ra sức thuyết phục mạnh hơn nhiều khẩu hiệu. Văn hóa ở đây trở thành một thứ “quyền lực của sự gương mẫu”, có khả năng chạm đến cảm xúc và tạo ra sự đồng thuận.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tại cuộc làm việc ngày 3/6/2026, nhấn mạnh yêu cầu phát triển hài hòa giữa vật chất và tinh thần, củng cố niềm tin xã hội và hạnh phúc của Nhân dân, “không để xã hội giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về văn hóa, đạo đức và các giá trị nhân văn”. Với CAND, thông điệp ấy càng có ý nghĩa: một lực lượng càng được trang bị hiện đại thì càng phải có những con người được bồi đắp sâu sắc về đạo đức, văn hóa và trách nhiệm xã hội. Sức mạnh công nghệ phải làm tăng khả năng phục vụ Nhân dân, chứ không tạo khoảng cách với Nhân dân; quyền lực càng lớn càng đòi hỏi văn hóa tự kiểm soát cao hơn.
Từ niềm tin xã hội đến “thế trận lòng dân”
Trong nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự, người dân không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn là chủ thể tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc. Không một lực lượng nào, dù đông đảo và hiện đại đến đâu, có thể tự mình bao quát hết mọi diễn biến trong đời sống xã hội. Thông tin từ cơ sở, sự hợp tác của cộng đồng, tinh thần cảnh giác của người dân, sự chủ động phòng ngừa và tham gia giữ gìn trật tự đều là những thành tố không thể thiếu. Muốn có sự hợp tác ấy, trước hết phải có niềm tin. Người dân chỉ sẵn sàng chia sẻ, đồng hành và hỗ trợ khi họ tin rằng lực lượng Công an công bằng, trách nhiệm và thực sự vì dân.
Bởi vậy, có thể hình dung một chuỗi liên kết rất rõ: văn hóa tạo ra hành vi chuẩn mực; hành vi chuẩn mực tạo nên trải nghiệm tích cực; trải nghiệm tích cực bồi đắp niềm tin; niềm tin tạo ra sự đồng hành; sự đồng hành của Nhân dân góp phần hình thành thế trận lòng dân vững chắc. Đây chính là nơi sức mạnh mềm chuyển hóa thành năng lực bảo đảm an ninh, trật tự rất thực tế. Nó không đối lập với sức mạnh của pháp luật mà bổ sung cho pháp luật, làm cho việc thực thi pháp luật có thêm nền tảng xã hội và đạo đức.
Tại Phiên họp ngày 13/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý khoảng trống về sức hấp dẫn và năng lực lan tỏa của các giá trị văn hóa tích cực trên môi trường số, đồng thời yêu cầu xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số để các giá trị Việt Nam được nhận biết, yêu thích và có khả năng tham gia định hướng giá trị xã hội. Tinh thần ấy hoàn toàn có thể vận dụng vào văn hóa CAND. Không gian số không nên chỉ là nơi đưa tin về chiến công, mà phải trở thành nơi lan tỏa câu chuyện thật, giá trị thật, con người thật; nơi người dân hiểu hơn những khó khăn, hy sinh và trách nhiệm của người chiến sĩ, đồng thời cũng là nơi lực lượng lắng nghe phản hồi xã hội một cách cầu thị.
Muốn vậy, công tác truyền thông về CAND cũng cần chuyển từ cách tiếp cận “nói cho dân biết” sang “kể để dân hiểu, đối thoại để dân tin”. Những câu chuyện gần gũi, chân thực đôi khi có sức lay động hơn những thông điệp lớn.
Một người chiến sĩ thức trắng trong đêm lũ; một cán bộ Công an xã kiên trì vận động một em nhỏ trở lại trường; một tổ công tác giúp người dân tìm lại tài sản; một cán bộ điều tra giữ được sự công tâm trước áp lực - những điều ấy chính là chất liệu của sức mạnh mềm. Chúng ta không cần tô hồng, bởi sự chân thực đã có sức thuyết phục riêng.
Tôi cho rằng thước đo cuối cùng của sức mạnh mềm CAND không phải số lượng chương trình truyền thông, lượt xem hay những hình ảnh đẹp được đăng tải, mà là trạng thái cảm xúc xã hội khi người dân nghĩ đến lực lượng Công an. Nếu họ nghĩ đến sự bình yên, chính trực, trách nhiệm, bản lĩnh và nhân văn; nếu khi gặp khó khăn họ tin tưởng tìm đến Công an; nếu khi được vận động tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc họ sẵn sàng đồng hành, thì đó chính là biểu hiện sinh động nhất của sức mạnh mềm. Đây cũng là nguồn lực đặc biệt để củng cố “thế trận lòng dân” trong bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.
Sức mạnh mềm, xét đến cùng, không phải là làm cho người khác ngưỡng mộ chúng ta, mà là làm cho họ tin vào những giá trị mà chúng ta đại diện. Với CAND, đó là sự trung thành với Tổ quốc, tận tụy với công việc, kính trọng Nhân dân, liêm chính trong thực thi công vụ, dũng cảm trước cái ác và nhân văn trước con người. Khi những giá trị ấy được thực hành nhất quán, văn hóa sẽ trở thành niềm tin; niềm tin trở thành sự đồng hành; và sự đồng hành của Nhân dân sẽ trở thành một nguồn sức mạnh mà không một phương tiện kỹ thuật nào có thể thay thế.
