Kỉ niệm 10 năm Thỏa thuận Paris về khí hậu: Mục tiêu kép tăng trưởng kinh tế và giảm phát thải không mâu thuẫn

Đồng thời, sự kiện cũng truyền đi thông điệp nhất quán rằng “tăng trưởng kinh tế và giảm phát thải không mâu thuẫn”, chỉ có hợp tác giữa các nước Bắc bán cầu và Nam bán cầu mới giúp thế giới vượt qua được cuộc khủng hoảng này.

Thỏa thuận Paris hiệu quả vì tính công bằng

Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet nêu rõ, vào năm 2015, thế giới đứng trước kịch bản nhiệt độ toàn cầu sẽ nóng lên 4°C. Trước thềm COP30 hồi tháng 11 tại Belém (Brazil), nhờ các cam kết quốc gia, quỹ đạo này đã giảm xuống còn 2,8°C và sau COP30, mức dự báo hiện chỉ còn 2,3–2,5°C. Dù con số trên vẫn cao hơn mục tiêu 2°C, nhưng thế giới đang tiến gần hơn tới giới hạn mà cộng đồng quốc tế đặt ra.

Theo ngài đại sứ, thoả thuận phát huy hiệu quả bởi quá trình chuyển đổi sang mô hình phát triển ít carbon đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, trong đó chuyển đổi sinh thái ngày càng tăng tốc, đầu tư cũng dịch chuyển theo hướng carbon thấp. Riêng năm 2025, 2.000 tỷ USD đã được đầu tư vào năng lượng khử carbon – gấp đôi so với nhiên liệu hóa thạch. Thực tế này phản ánh việc giới đầu tư tính đến các mục tiêu giảm phát thải, đồng thời cho thấy đổi mới sáng tạo trong thập kỷ qua đã khiến năng lượng tái tạo trở nên cạnh tranh hơn nhiên liệu hoá thạch trong nhiều trường hợp.

Đại sứ Olivier Brochet nhấn mạnh: “Thoả thuận Paris hiệu quả vì các quốc gia không chỉ đưa ra cam kết mà còn triển khai thực chất các cam kết về giảm phát thải và tài chính khí hậu. Đây là minh chứng mạnh mẽ cho khả năng của chủ nghĩa đa phương và hệ thống Liên hợp quốc trong việc thúc đẩy hành động chung”.

Đặc biệt, theo Đại sứ Olivier Brochet, Thoả thuận Paris thành công vì tính công bằng, không tạo ra đối đầu giữa các nước phát triển và đang phát triển. Sự hiện diện của Brazil – Chủ tịch Nhóm 5 nền kinh tế mới nổi (BRICS), Việt Nam – thành viên nhóm 134 quốc gia đang phát triển trong hệ thống Liên hợp quốc (G77) và đối tác BRICS, cùng Liên minh châu Âu và Pháp – quốc gia sẽ giữ chức Chủ tịch Nhóm 7 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G7) năm 2026, cho thấy quyết tâm hợp tác thay vì chia rẽ.

“Để đạt được mục tiêu giữ mức tăng nhiệt dưới 2°C, chúng ta cần tiếp tục duy trì nỗ lực chung. Hướng tới COP31 tại Antalya (Turkey), toàn cầu cần tiếp tục hành động mạnh mẽ ở cấp quốc gia thông qua việc thực hiện các cam kết, và ở cấp quốc tế thông qua những cơ chế hợp tác như Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP). Thoả thuận Paris đang đem lại kết quả, nhưng thành công chỉ có thể được củng cố nếu tất cả các quốc gia tiếp tục hành động, cùng nhau hướng tới một tương lai phát triển bền vững và an toàn khí hậu”, ông Olivier khẳng định.

Đồng quan điểm với người đồng cấp Pháp, Đại sứ Brazil tại Việt Nam Marco Farani bày tỏ: “Chính sách khí hậu Bắc bán cầu và Nam bán cầu tuy khác nhau nhưng điều không thể nghi ngờ là việc các quốc gia Bắc bán cầu đang làm - đồng hành cùng những quốc gia đang phát triển để đảm bảo an ninh khí hậu”.

Ông Farani cũng điểm lại những nét chính tại COP 30 được tổ chức ở Belém vào tháng 11 vừa qua. Đại sứ Marco Farani tổng kết, Hội nghị COP30 khép lại cũng là lúc các nước cần xây dựng nền tảng tài chính cho chuyển đổi năng lượng, thích ứng và giảm thiểu biến đổi khí hậu.

Trong khi đó, Đại sứ Phái đoàn Liên minh châu Âu Julien Guerrier chia sẻ, thực tế đã cho thấy, năm 2024 là năm nóng nhất được ghi nhận, và mùa bão năm 2025 đã gây ra sự tàn phá chưa từng thấy trên khắp Đông Nam Á. “Chúng ta phải tiếp tục với quyết tâm không lay chuyển, bởi mỗi phần nhỏ của một độ C đều quan trọng hơn bao giờ hết. Mỗi nỗ lực đều giúp ngăn chặn thảm họa và giúp mọi người an toàn hơn một chút”, Đại sứ quả quyết.

Liên hợp quốc đánh giá cao vai trò của Việt Nam

Về phía Việt Nam, ông Tăng Thế Cường – Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu, song cũng thuộc nhóm các nước sớm phê chuẩn và triển khai Thỏa thuận Paris.

Trong suốt 10 năm qua, Việt Nam đã chủ động xây dựng kế hoạch thực thi ngay sau khi thỏa thuận được thông qua; đồng thời không ngừng hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách và pháp luật về ứng phó với biến đổi khí hậu. Đặc biệt, các quy định về trao đổi tín chỉ carbon đã được nội luật hóa và dự thảo khung pháp lý liên quan vừa được Bộ Tư pháp thẩm định. Theo đại diện Việt Nam, việc hoàn thiện hành lang pháp lý thống nhất là chìa khóa giúp các bộ, ngành, doanh nghiệp và toàn xã hội tham gia mạnh mẽ hơn vào nỗ lực giảm phát thải, phù hợp với xu thế toàn cầu.

Đánh giá cao những nỗ lực này, bà Pauline Tamesis – điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam khẳng định rằng biến đổi khí hậu không còn là thách thức xa vời, mà hiện hữu mỗi ngày qua các hiện tượng bão lớn ở ven biển hay sóng nhiệt tại đồng bằng. Theo bà, lựa chọn tăng trưởng mà bỏ qua hành động khí hậu “là một sai lầm”, bởi phát triển bền vững và khí hậu không tách rời nhau.

Bà viện dẫn, thịnh vượng của đồng bằng sông Cửu Long phụ thuộc vào khả năng thích ứng và công nghiệp chỉ có thể phát triển nếu có nguồn năng lượng an toàn. Bà Tamesis nhấn mạnh Việt Nam đã thể hiện tinh thần tiên phong với cam kết Net Zero tại COP26, tham gia Quan hệ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP) và lựa chọn chiến lược tăng tốc xanh “Green Sprint”. Vì vậy, Việt Nam đang hội tụ đầy đủ điều kiện để thu hút mạnh mẽ hơn các dòng vốn quốc tế dành cho khí hậu.

Theo Liên hợp quốc, nền kinh tế xanh có thể đem lại khoảng 24 triệu việc làm vào năm 2030, và Việt Nam có cơ hội lớn để đón nhận những cơ hội này thông qua các dự án điện mặt trời, điện gió và mô hình công nghiệp xanh.

Bước tiếp theo của Việt Nam là NDC 3.0 – một kế hoạch tổng thể bao trùm mọi lĩnh vực, xác định rõ lộ trình giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh rằng “chỉ tiêu thôi là chưa đủ”, điều quan trọng là các dự án thực thi phải khả thi và được chuẩn bị tốt. Liên hợp quốc sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam xây dựng danh mục các dự án có thể hấp thụ nguồn vốn từ JETP cũng như các cơ chế tài chính quốc tế khác, góp phần thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và đạt các mục tiêu của Thỏa thuận Paris.

“Thỏa thuận Paris là một “hợp đồng bảo hiểm” vì sự sống còn của thế giới. Pháp đã đưa ra khuôn khổ. Brazil đã tạo ra động lực. Việt Nam thể hiện quyết tâm. Hãy để Hội nghị COP30 Belém trở thành bước ngoặt hành động", bà Pauline Tamesis kêu gọi.

Được biết, Pháp hỗ trợ Việt Nam xuyên suốt trong quá trình chuyển dịch hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Cụ thể, ở giai đoạn 2020–2030, Pháp sẽ cung cấp hơn 1,5 tỷ euro tài chính công cho các dự án về khí hậu tại Việt Nam. Khoản này bao gồm 500 triệu euro được huy động trong khuôn khổ ETP, với các dự án đầu tiên đã được khởi động từ năm 2025.