Mặc cảm, bế tắc vì "hồn Trương Ba, da hàng thịt"
Ở hành lang khoa Phẫu thuật Nhi, ngay trước cửa phòng của bác sĩ Trưởng khoa, PGS-TS Trần Ngọc Bích, có một tấm bảng. Trên ấy, ngoài thông tin về những kỹ thuật đang được khoa áp dụng trong điều trị, còn có những tấm ảnh minh họa về thành công của việc áp dụng những kỹ thuật này. Quả thực có nhìn thấy bộ phận vốn là minh chứng để khẳng định giới nhưng vì một lý do nào đó nó lại mang những hình thù không như bình thường: cái tưởng là "súng" thì hóa ra lại không phải là "súng" mà là âm vật to phì đại của bộ phận sinh dục nữ; cái thì đúng là "súng" nhưng lại ngắn ngủn, thậm chí… vẹo vọ nên "có cũng như không" khiến cho "chủ nhân" lâm vào cảnh tiếng là đàn ông mà lại phải… đi tiểu ngồi; thậm chí có trường hợp có cả "hai thứ" nhưng nó lại… mọc chồng lên nhau… mới thấy những oái oăm của tạo hóa cũng thật là kỳ dị.
Thấy tôi tò mò ngó từng bức ảnh, TS Trần Ngọc Bích cười bảo đó chỉ là vài "ví dụ minh họa thôi", chứ trong cái kho tư liệu của ông, có nhiều ca còn kỳ dị hơn nhiều.
Mấy chục năm làm nghề, bác sĩ Bích kể rằng, ông đã phẫu thuật cho gần 2.000 trường hợp từ trẻ con tới người lớn và đều liên quan tới cái chỗ nhạy cảm này với đủ loại bệnh, trong đó có vài chục ca phẫu thuật chỉnh sửa cho người lưỡng giới. Nhưng, cho tới bây giờ, ông vẫn nhớ một trường hợp bởi người bệnh khi đến gặp ông đã là người đàn ông 50 tuổi.
Cách đây 3 năm, có một người đàn ông tìm đến gặp bác sĩ Bích. Nhìn bề ngoài, đó là một người hoàn toàn bình thường. Nhưng biết rằng tất cả những người tìm đến mình chắc đều có chuyện gì khó nói. Vì vậy sau một hồi chuyện trò, người đàn ông ấy mới bộc bạch nỗi đau khổ mà suốt mấy chục năm ông phải âm thầm chịu đựng mà không dám nói với ai, đó là sống đến gần 2/3 đời người mà ông chưa bao giờ được làm cái việc mà bất kỳ người đàn ông nào cũng phải "làm" mỗi ngày vài lần, ấy là… đứng để đi tiểu.
Ông kể người đầu tiên phát hiện ra sự bất thường ấy chính là bố mẹ ông. Nhưng ngày ấy phần vì nghèo, lại ở nông thôn, nên bố mẹ ông cũng đành ngậm ngùi nhìn thằng con trai mình lại không giống con người ta. Lớn hơn một chút, khi đi chăn trâu, nhìn lũ bạn thi nhau vạch "chim" ra để thi xem đứa nào đái được xa nhất, thằng bé đành buồn rầu đứng từ xa nhìn. Cũng đã có lần nó tự đứng để thử làm giống các bạn nhưng kết quả là… ướt hết cả quần.
Nhưng bi kịch nhất là khi đến tuổi trưởng thành, nhìn bạn bè cùng trang lứa lần lượt lấy vợ, sinh con, anh chàng cũng muốn lắm nhưng chẳng dám yêu ai vì biết "súng ống" của mình có cũng như không. Trong câu chuyện với bác sĩ Bích, ông kể có những lúc cảm thấy bế tắc, ông từng nghĩ tìm tới cái chết. Cho tới 3 năm trước, tình cờ đọc báo, thấy Bệnh viện Việt - Đức chữa được bằng phẫu thuật, ông quyết định tìm đến bác sĩ với hy vọng được một lần làm đàn ông đúng nghĩa.
Khi khám, bác sĩ Bích phát hiện ra đây là trường hợp nam lưỡng giới giả vì người này có đủ hai tinh hoàn, có dương vật nhưng hơi nhỏ, lại cong và bị kéo gục vào bìu; nhưng lỗ đái lại đổ ra ở gốc bìu và dưới lỗ đái lại còn có thêm… âm đạo. Chính vì "hàng họ" như vậy mà chủ nhân phải đi tiểu ngồi và chẳng thể "làm ăn" gì được. Sau khi khám, bác sĩ Bích quyết định phẫu thuật tạo hình làm thẳng dương vật, chuyển gốc dương vật về vị trí bình thường, cắt bỏ âm đạo và tạo hình thêm niệu đạo để đưa lỗ đái từ gần hậu môn lên đỉnh quy đầu để bệnh nhân được làm đàn ông đích thực. Ngày ra viện, bệnh nhân hớn hở bảo rằng ông như được sinh ra lần nữa. Giờ mới có 50 tuổi nên vẫn còn khối thời gian để mà… tận hưởng "quyền được làm đàn ông".
Một trường hợp khác là chị T. ở tỉnh Thái Nguyên. Khi tìm đến bác sĩ, chị đã gần 40 tuổi. Gia đình T. cho biết khi mới sinh ra T. trông như những bé gái khác. Nhưng lại có dương vật và dương vật lại phát triển to theo tuổi tác. Thế là vẻ ngoài con gái, nhưng chị lại có cả 2 bộ phận sinh dục nam và nữ. Mặc cảm vì mình "không giống ai" nên chị không dám nhận lời yêu ai, không dám nghĩ tới chuyện lập gia đình. Mãi năm ngoài 30 tuổi, chị mới được một người bạn đưa đi chữa bệnh để có lại được "bộ máy nữ thật" của mình.
Bác sĩ Bích kể rằng trong số những bệnh nhân ông đã từng phẫu thuật, có trường hợp có hai chị em ruột đều bị nữ lưỡng giới giả. Ngày tìm đến bác sĩ, người chị đã 42 tuổi, cô em cũng đã 36 tuổi. Tìm đến bác sĩ, họ tâm sự rằng suốt mấy chục năm họ luôn phải sống trong nỗi ám ảnh và cả sự chế giễu của hàng xóm vì cái sự không bình thường của mình. Người đau khổ không kém là bố mẹ họ khi cũng phải mang tiếng là sinh ra… dị nhân.
Không chỉ những người đã trưởng thành, nhiều đứa trẻ chỉ mới học tiểu học nhưng khi biết mình không giống các bạn đã mang mặc cảm nặng nề. Có trường hợp khi được bố mẹ đưa đến bác sĩ khám đã bị viêm đường tiết niệu nặng, sau khi bác sĩ hỏi chuyện mới kể hàng ngày đi học ở trường cháu không dám đi vệ sinh vì sợ các bạn trêu nên toàn nhịn đi tiểu.
Mới đây, bác sĩ Bích phẫu thuật cho một cháu bé mới 13 tuổi ở Quảng Ninh. Là con gái nhưng cháu H. lại có "cả hai thứ". Trong câu chuyện với bác sĩ, mẹ cháu bé kể rằng cách đây 4 năm, mới 9 tuổi, cháu đã không cho mẹ vệ sinh vùng kín. Cứ nghĩ con gái lớn sớm nên ý tứ như vậy nên chị cũng không để ý nữa mà chỉ dặn con hàng ngày đi tắm thì phải chú ý vệ sinh vùng kín cho sạch sẽ. Chỉ tới khi cháu bị tai nạn phải đi cấp cứu, tại bệnh viện, do cháu bị hôn mê nên bác sĩ phải thông tiểu thì mới phát hiện ra điều bí mật kia. Vì vậy các bác sĩ đã tư vấn để chị đưa con lên khoa Phẫu thuật Nhi Bệnh viện Việt-Đức để phẫu thuật.
Sau khi khám tổng thể, bác sĩ Bích phát hiện cháu bé bị phì đại âm vật mà nguyên nhân là do hội chứng tăng sản tuyến thượng thận bẩm sinh, vì cháu có nhiễm sắc thể giới tính là nữ, có âm đạo, siêu âm có buồng trứng, tử cung vì vậy cháu H. sau này có khả năng sinh hoạt tình dục bình thường và sinh đẻ nhưng cần phải mổ tạo hình lại âm vật vì âm vật phì đại trông như dương vật của nam giới. Với trường hợp này, cần tiến hành phẫu thuật càng sớm càng tốt.
Bệnh nhân cần được phẫu thuật sớm để khỏi mang bi kịch
Tháng 2/2012, các bác sĩ Bệnh viện Việt
Bác sĩ Trần Ngọc Bích cho biết đây chính là trường hợp mắc chứng "Nam lưỡng giới giả nữ" ở hội chứng tinh hoàn nữ hóa hoàn toàn hay hội chứng không nhạy cảm hoàn toàn với Androgen, nghĩa là bệnh nhân là nam, nhưng cơ quan sinh dục lại hoàn toàn như của nữ giới.
Giới tính của con người được quyết định bởi nhiễm sắc thể ngay trong thời kỳ phôi thai. Đến tuổi dậy thì, do hoóc môn trong cơ thể có sự khác nhau nên ở 2 giới xuất hiện đặc trưng giới tính và tâm lý giới tính khác nhau, quyết định để một người nhận dạng bản thân mình là nữ hay nam.
Lưỡng giới được chia thành hai loại: lưỡng giới thật và lưỡng giới giả.
Người lưỡng giới thật khi có bộ phận sinh dục không xác định được là nam hay nữ. Tuyến sinh dục có cả tổ chức tinh hoàn, buồng trứng.
Còn người lưỡng giới giả lại chia làm 2 loại:
Nhiễm sắc thể giới tính là XY hoặc gen biệt hóa tinh hoàn dương tính hoặc kết hợp cả hai trường hợp trên.
Còn nữ lưỡng giới giả nam là người có bộ phận sinh dục với âm vật phát triển như dương vật nhưng không sờ thấy tinh hoàn, siêu âm hoặc nội soi thấy có tử cung, buồng trứng, không thấy tinh hoàn. Nhiễm sắc thể giới tính là XX.
Và lúc này bệnh nhân cần được bác sĩ phẫu thuật, điều trị để trả lại giới tính thật cho người đó để họ có cuộc sống thật với cơ thể mình. Bác sĩ Bích cho biết trước khi tiến hành phẫu thuật tạo bộ phận sinh dục với người có tình trạng "không biết mình là ai" bác sĩ sẽ phải cân nhắc tới các yếu tố:
Thứ nhất là chú ý đến khả năng sinh sản của người đó. Tạo con gái được mà có khả năng sinh hoạt tình dục được, lại có thể sinh con thì tạo con gái.
Tạo con trai khi người đó có khả năng sinh hoạt tình dục và sinh con vì có tinh hoàn thì tạo con trai là phù hợp.
Trong trường hợp tạo con trai hay con gái cũng không thể có con thì nên tạo bộ phận sinh dục theo giới mà bộ phận đó giống với thật nhất. Vì vậy, người đó sẽ có khả năng sinh hoạt tình dục là tốt nhất. Như vậy có thể lấy chồng, lấy vợ nhưng không có con.
"Nhưng đấy chỉ là ý kiến tư vấn của bác sĩ, còn quyết định mổ tái tạo lại bộ phận sinh dục theo giới tính nào vẫn phải có sự đồng ý của bệnh nhân và gia đình bệnh nhân. Vì ngoài tạo hình cần có điều trị nội tiết thêm chứ không chỉ mổ xẻ đơn thuần. Nhưng thực tế những năm qua, sau khi được chúng tôi tư vấn, hầu hết các bệnh nhân và gia đình đều đồng ý làm theo ý bác sĩ tư vấn, những trường hợp nam lưỡng giới giả nữ thì đa số tạo con trai. Còn nữ lưỡng giới giả nam thì đa số tạo con gái".
Tuy nhiên, trong số các bệnh nhân của bác sĩ Bích, cũng có một số trường hợp nam lưỡng giới giả nữ với bản chất là nam nhưng vẫn tạo nữ. Người này vẫn lấy chồng nhưng không sinh con. Bởi người nam giới đó bị hội chứng tinh hoàn nữ hóa hoàn toàn hay là hội chứng không nhạy cảm hoàn toàn với androgen. Khi đó, mặc dù cơ thể đó có 2 tinh hoàn nhưng nó không có chức năng. Bộ phận sinh dục ngoài của cơ thể hoàn toàn như của con gái, ngực phát triển như con gái. Nhưng lấy chồng mà không có con. Bản thân họ không biết mình thực chất là nam. Nhưng người đó không có lông mu và không có kinh nguyệt. Như vậy trường hợp này điều trị thành con gái.
"Có trường hợp hội chứng tăng sản tuyến thượng thận bẩm sinh, thể nam hóa. Tức là nữ lưỡng giới giả nam. Trường hợp nam hóa mạnh thì cơ bắp phát triển. Có trường hợp mà đáng ra phải điều trị ngay từ lúc mới sinh, nhưng vì khi đến gặp bác sĩ thì đã hơn 30 tuổi, cơ bắp đã như con trai, còn âm vật to dài như dương vật. Có âm đạo và niệu đạo đổ chung vào xoang niệu dục. Thông thường đa số tái tạo bộ phận sinh dục thành nữ. Nhưng cũng có trường hợp như bệnh nhân hơn 30 tuổi này cương quyết tạo nam vì có tên khai sinh là nam và đã sống như con trai từ bé cho đến khi trưởng thành". Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân sẽ được bác sĩ cho dùng thuốc để điều trị nội tiết, có trường hợp sẽ phải dùng thuốc cả đời.
Theo PGS.TS Trần Ngọc Bích, những bất thường ở bộ phận sinh dục có tác động rất lớn đến tâm, sinh lý của người bệnh nên việc mổ tạo hình cần được tiến hành càng sớm càng tốt, tốt nhất là trước khi đứa trẻ đến tuổi đi học vì như vậy sẽ giúp bệnh nhân sớm hòa nhập với cộng đồng, tránh được tâm lý mặc cảm. Không những thế, quá trình phẫu thuật sẽ thuận lợi và đạt được tính thẩm mỹ cao vì còn có thời gian để cho bác sĩ chỉnh sửa. Hiện nay, một ca phẫu thuật cho những bệnh nhân này chỉ kéo dài khoảng 2-3 giờ, tùy mức độ phức tạp và chi phí chỉ khoảng 5 triệu đồng
