“Giếng Bà Về” cho nước cứu dân
Ông Bùi Văn Hòa - Tổ trưởng Tổ An ninh nhân dân khu phố 5, sống trong ngôi nhà nằm cạnh lối lên chùa Bửu Phong kể về sự kiện hy hữu "bà về": Ngày 19-9 năm Quý Mão (tức năm 1963) là ngày vía Bồ Tát Quán Thế Âm, chùa có tổ chức đàn cúng. Lúc 12 giờ, bỗng dưng một số phật tử và các sư trong chùa đều trông thấy một trái cầu lửa màu đỏ có đường kính khoảng 60 cm từ lưng chừng trời sa xuống phía thung lũng trước chánh điện.
Yết Ma Thiện Giáo - Sư tổ trụ trì đời thứ 16 chùa Bửu Phong cùng một số tín đồ lấy làm lạ chạy ra xem thì quả cầu biến mất. Mọi người phán đoán, nơi quả cầu sa xuống là chiếc giếng cổ nằm dưới thung lũng.
Không chỉ những người có mặt trên chùa chứng kiến hiện tượng đó, mà rất nhiều người ở cách đó vài chục cây số cũng trông thấy. Mặc dù đã nửa khuya, họ vẫn kéo nhau đến chùa xem để thỏa mãn tính hiếu kỳ.
Mọi người ở chùa còn đang thắc mắc về hiện tượng lạ thì từ dưới chân núi, người dân ùn ùn kéo lên xem. Trong đó có những gia đình ở tận Sài Gòn. Những gia đình ở Sài Gòn không trông thấy quả cầu lửa mà đến vì được báo mộng. Họ cho biết trong gia đình có người bị bệnh nan y, bán thân bất toại suốt mấy năm nay. Mấy đêm trước, người nhà ngủ mơ thấy Phật Bà Quan Âm bảo họ nửa đêm ngày vía Phật Bà đến ngôi giếng cổ ở chùa Bửu Phong lấy nước uống trị bệnh. Họ đến đây mới biết có quả cầu lửa vừa sa xuống.
Thế là hàng trăm người truyền tai nhau rằng: Đó là Phật Bà giáng thế cứu độ chúng sinh. Họ quỳ sụp xuống trước giếng cổ tụng niệm kinh rồi thi nhau múc nước giếng đem về.
Đến khoảng 3 giờ sáng, dòng người tựu về chùa đọc kinh, múc nước giếng lên đến cả ngàn.
Thời điểm đó, phong trào Phật giáo đấu tranh chống chính quyền Ngô Đình Diệm đang dâng trào khắp miền Nam. Lượng người tụ tập về chùa càng lúc càng đông, viên sĩ quan chỉ huy một đơn vị bộ binh của Việt Nam Cộng hòa đang đóng quân trên núi Bình Điện e ngại xảy ra chuyện không hay nên yêu cầu sư trụ trì giải tán. Vị sư yêu cầu mọi người ra về nhưng những phật tử đến cầu kinh không đồng ý. Họ la ó phản đối viên sĩ quan.
Viên sĩ quan nổi nóng rút khẩu súng ngắn ra chĩa lên trời bảo: "Nếu Phật Bà giáng thế thật sự thì làm phép lạ cho súng của tôi không nổ. Nếu súng nổ, bà con phải giải tán". Viên sĩ quan bóp cò. Súng không nổ. Viên sĩ quan thay băng đạn mới rồi lại siết cò. Súng vẫn không nổ.
Sau 3 lần siết cò, súng vẫn không nổ, viên sĩ quan đành xuống nước: "Tôi đã tin nhưng phải xin ý kiến trung tá Quận trưởng Đức Tu (Thời điểm này, xã Bửu Long thuộc quận Đức Tu, TP Biên Hòa) mới dám cho bà con tiếp tục cầu kinh". Viên sĩ quan dùng máy truyền tin báo cáo mọi diễn biến, kể cả việc bắn 3 phát súng không nổ. Viên trung tá quận trưởng tức tốc dùng xe Jeep đến ngay hiện trường.
Vừa đến nơi, viên trung tá quận trưởng giật khẩu súng của viên sĩ quan rồi nói lớn với bà con: "Nếu Phật Bà linh nghiệm thì cho nổ súng. Tôi chỉ bắn 1 phát. Nếu súng nổ, tôi cho bà con ở lại cầu kinh. Nếu súng không nổ, bà con phải giải tán". Viên trung tá siết cò. Súng nổ. Bà con reo hò vang dậy. Viên trung tá quận trưởng đành để bà con cầu kinh.
Hàng tháng trời sau đó, mỗi ngày có hàng ngàn lượt người kéo nhau đến cầu kinh và xin nước giếng Phật về trị bệnh. Điều kỳ lạ là bệnh gì nước giếng cũng trị khỏi. Bệnh ngoài da thì tắm, nội khoa thì uống. Trang 37 quyển "Lịch sử Bửu Phong cổ tự" ghi rõ: "Điều kỳ diệu thật sự là ai xin nước về uống cũng hết bệnh. Những nhân chứng đến nay vẫn còn như gia đình phật tử Nguyễn Thị Tám, địa chỉ 60/218, Trần Quang Khải, phường Tân Định, quận 1, TP HCM…".
Trước những điều linh diệu đó, sư Yết Ma Thiện Giáo đã cho tạc một bức tượng Bồ Tát Quán Thế Âm trước giếng và tạc 1 bia đá khắc chữ Hán, đến nay vẫn còn nguyên vẹn. Bài thơ chữ Hán được dịch nghĩa khắc cạnh dòng Hán tự: "Bửu Phong cổ tự nguyên đề/ Nhằm năm Quý Mão, Bà về cứu dân/ Mười chín tháng chín khởi lần/ Dương lịch thì nhằm 1963/ Người ta vô số hằng hà/ Tật nguyền đui điếc hiểm nguy thiếu gì/ Trước chùa giếng nước Cam Lồ/ Uống vô hết bệnh, phun vào tật yên/ Nên nay kỷ niệm lưu truyền/ Xây đà tượng cốt Bà lên nơi này/ Đặng đời ghi nhớ công dày/ Yết Ma Thiện Giáo bút ghi để đời".
Hiện nay, một số người bị bệnh hiểm nghèo, y học bó tay vẫn tìm đến giếng cổ xin nước để tìm hy vọng cuối cùng của sinh mạng. Nước giếng có thể không còn linh thiêng như giai thoại nhưng vẫn là chiếc phao niềm tin cho rất nhiều sinh mạng trong cơn tuyệt vọng.--PageBreak--
Gia Long Cổ Tỉnh hay Phật Cổ Tỉnh
Theo "Đại Nam nhất thống chí" của Quốc sử quán Huế ghi chép vào năm 1865, ở mục Sơn Xuyên rằng: "…Khi xưa có sư tăng hiệu Bửu Phong hòa thượng lập chùa trên núi nên gọi là Bửu Phong tự…". Theo các tài liệu lịch sử thì chùa Bửu Phong được xây trên núi Bửu Long vào năm 1679, theo kiến trúc hình chữ "tam", gồm chính điện, giảng đường, nhà thờ Tổ và nhà dưỡng tăng. Trong chùa có những pho tượng mang nét đặc biệt Á Đông và còn lưu giữ những cổ vật như cặp nai vàng đời Nguyễn; tượng Phật nằm. Xung quanh chùa có Long Đầu Thạch còn gọi là Hàm Rồng, Hàm Hổ và đài Tam Thế Phật.
Chùa Bửu Phong là 1 trong 3 ngôi chùa cổ đầu tiên của dân Việt trên đất Đồng Nai. Từ khi mới xây cất, chùa đã có sẵn câu liễn: “Bửu thạch long đầu, cổ cảnh linh qui tại/ Phong sơn hổ cứ, vạn đại chiếu phùng tồn”. Dịch nghĩa là: “Đá quý rồng chầu, cảnh xưa rùa linh thường hiển hiện/ Đỉnh non cọp ngự, muôn đời phượng múa hãy còn đây”.
Hiện chùa vẫn còn lưu giữ bức liễn cổ ghi bằng Hán tự năm xây chùa là 1616 và đại trùng tu vào năm Minh Mạng thứ 9 (Năm 1829). Có nghĩa là hòa thượng Bửu Phong cất ngôi am lá từ trước năm 1616, trước khi Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên gả Công chúa Ngọc Vạn cho Vua Chân Lạp Cherry thứ II (vào năm 1620). Phải chăng, trước khi thực hiện cuộc hôn nhân đó, Chúa Sãi đã cho Hòa thượng Bửu Phong đi "tiền trạm văn hóa tín ngưỡng" đối với vùng đất này?
Điều này có thể đúng, vì ngay khi có chủ trương mở cõi phương Nam, nhà Nguyễn đã cử một đạo quân đến đóng ngay trên núi Long Ẩn (nay là núi Bửu Long), cạnh ngôi chùa.
Khi Vua Gia Long bị quân Tây Sơn đuổi đánh khỏi Phú Xuân đã chạy lánh vào vùng núi Long Ẩn tá túc tại chùa Bửu Phong. Truyền thuyết kể rằng, lúc ấy chùa chưa có giếng nước trong khi đoàn quân tùy tùng khá đông. Nước trở thành vấn đề sinh tử của đoàn hộ giá. Nếu để quân xuống núi lấy nước, quân Tây Sơn sẽ phát hiện. Vua Gia Long cho quân đào giếng trên núi tìm mạch nước nhưng chỉ gặp toàn đá.
Vô vọng, Vua Gia Long đã quỳ dưới thung lũng trước chùa khấn xin sơn thần phò trợ rồi dùng kiếm cắm đại xuống đất. Không ngờ quân sĩ chỉ đào xuống vài tấc đất thì mạch nước từ lòng đất tuôn trào. Vua cho lính dùng đá xếp xung quanh mạch nước thành miệng giếng. Vì vậy, sư trụ trì đặt tên giếng là Gia Long Tỉnh. Cho đến nay, miệng giếng vẫn còn nguyên trạng như xưa.
Sau khi phục vị ngai vàng, Vua Gia Long đã sai Tham tướng Nguyễn Văn Hiệp và Hương bảo Nguyễn Văn Tâm xây cất lại ngôi chùa vào năm 1819. Đến năm 1898, Hòa thượng Thích Pháp Truyền tiếp tục tu sửa giảng đường, nhà tổ. Năm 1944, Hòa thượng Thích Huệ Quang tổ chức trùng tu, mở rộng hậu đường.
Sau lần "Phật Bà giáng thế cứu độ" năm 1963, một số người dân gọi đó là Phật Tỉnh, tức giếng Phật. Từ sự kiện đó, sư trụ trì cho xây một bức tượng Phật Bà và đài Tam Thế Phật.
Ông Bùi Văn Hòa nhớ lại: "Tôi không biết chuyện Phật giáng thế linh ứng mức độ nào nhưng tôi biết thầy trụ trì chùa cho xây đài Tam Thế Phật là để cán bộ cách mạng đến trú ẩn. Lúc đó lính ngụy đóng quân ngay trên chùa, cán bộ cách mạng trú ẩn sát bên nách. Hồi đó, tôi còn là chú nhóc, đi qua lại thấy mấy ổng ngồi ăn cơm. Sau đó, có một ông sư thiếu tá tuyên úy của quân đội Việt Nam Cộng hòa từ Tiểu khu Biên Hòa lên chùa nói là học đạo nhưng kỳ thật là trà trộn vào các sư để thăm dò tình hình. Khi ông sư thiếu tá này đến chùa, mấy ông cách mạng vẫn còn ẩn thân nơi đó".
Nhiều cư dân sống xung quanh núi Bửu Long đoán rằng, sự kiện Phật giáng thế thu hút hàng ngàn phật tử đến chùa đã giúp lực lượng cách mạng trà trộn vào chùa chuẩn bị lực lượng đối phó với tình hình chính trị tại Sài Gòn. Lúc đó, nguồn tin Mỹ sắp dùng lực lượng quân sự của Việt Nam Cộng hòa đảo chính Ngô Đình Diệm. Quân ta chuẩn bị lực lượng nổi dậy để nhân cơ hội đó chiếm chính quyền. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khách quan, cuộc nổi dậy bị tạm hoãn.
Dù không thực hiện nổi dậy nhưng nhờ sự kiện Phật giáng thế, một tổ thám sát của cách mạng cũng trụ được trên chùa theo dõi mọi động tĩnh của sân bay chiến lược Biên Hòa. Tổ thám sát này đã hướng dẫn pháo binh của Công trường 9 giáng một trận choáng váng vào sân bay Biên Hòa vào tháng 10/1971. Trận pháo kích này đã vô hiệu hóa hàng chục máy bay chiến đấu và gây thiệt hại lớn cho Quân đoàn 3 Việt Nam Cộng hòa. Đầu năm 1975, từ vị trí điểm cao trên chùa, lực lượng quân báo của ta đã quan sát được tình hình quân địch ở Biên Hòa, góp phần giải phóng Sài Gòn.
Từ năm 1974 đến nay, Ni sư trụ trì Thích Nữ Huệ Hương đã không ngừng sửa chữa, trang trí ngôi chùa. Ni sư đã xây sửa, tôn tạo giếng cổ Gia Long để lưu giữ dấu tích lịch sử, đồng thời kiến thiết mở rộng ngôi chùa Bửu Phong.
Ngày nay, nơi chánh điện chùa có thêm một bàn thờ Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Năm 1994, chùa Bửu Phong đã được Bộ Văn hóa xếp hạng Di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia và mới đây, tháng 3/2013 chùa được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích danh thắng cấp quốc gia
