Nỗi lo dưới chân đồi nứt gãy
Những ngày qua, người dân thôn Tân Lập, xã Đồng Lương vẫn chưa hết bàng hoàng sau đợt mưa lớn kéo dài khiến nhiều vị trí trên các ngọn đồi Na Lo và Na Niêng xuất hiện vết nứt lớn, sụt lún và sạt trượt. Nguy cơ đất đá tiếp tục đổ xuống khiến hàng chục hộ dân chưa thể yên tâm trở về nhà, dù nhiều tài sản và công sức tích góp qua năm tháng vẫn còn ở đó.
Bà Lương Thị Giang (SN 1968, trú tại thôn Tân Lập) cho biết, đợt mưa lớn hồi tháng 9 đã khiến ngọn đồi Na Lo phía sau nhà bị nứt gãy, sạt trượt, làm sập một mảng tường lớn của gia đình. “Căn nhà kiên cố xây chưa lâu đã bị đất từ đồi sạt xuống, xô ngã. Giờ có nhà mà không ai dám vào ở, chỉ mong sớm có nơi ở mới để thoát khỏi chỗ sạt lở chứ sợ lắm rồi”, bà Giang lo lắng.
Với gia đình bà Giang, ngôi nhà từng là nơi che mưa, chắn gió, là thành quả sau nhiều năm tích góp. Thế nhưng, trước nguy cơ đất đá tiếp tục đổ xuống, căn nhà ấy giờ không còn là nơi để trở về. Rời nhà đi sơ tán để bảo đảm an toàn, người dân vẫn canh cánh nỗi lo về tài sản, cuộc sống trước mắt và tương lai lâu dài của gia đình.
Theo ông Nguyễn Ngọc Thảo, Trưởng phòng Kinh tế xã Đồng Lương, ảnh hưởng của đợt mưa lớn kéo dài từ ngày 13 đến 19/9 khiến khu vực đồi Na Lo xuất hiện vết nứt kéo dài hơn 1.000m. Các vết nứt nằm cách chân đồi khoảng 15 đến 60m, một số vị trí tiếp tục sụt sâu khoảng 1,6m, tiềm ẩn nguy cơ sạt trượt với khối lượng đất đá lớn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân và tuyến đường tỉnh 530B.
Tại khu vực Na Niêng, thôn Tân Lập, các vết nứt dài khoảng 70 đến 100m. Một số vị trí từng sụt lún sâu 60 đến 70cm, rộng 40 đến 50cm. Những dấu hiệu bất thường trên địa hình cho thấy nguy cơ sạt lở vẫn hiện hữu, đòi hỏi chính quyền địa phương và người dân phải đặc biệt cảnh giác.
Trước đó, mưa lớn kéo dài đã gây sạt lở tại khu vực đồi ở thôn Tân Lập, khiến hàng nghìn mét khối đất đá tràn xuống, làm sập và hư hỏng 9 nhà dân. Khoảng 400m tuyến đường tỉnh 530B bị đứt gãy, hư hỏng, ảnh hưởng đến việc đi lại và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Trước diễn biến phức tạp của địa hình, các phòng chuyên môn của xã được yêu cầu thường xuyên kiểm tra vết nứt, điểm sụt lún; kịp thời cảnh báo, khoanh vùng khu vực nguy hiểm và kiểm soát việc đi lại, hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra sự cố.
Sớm bố trí nơi ở an toàn cho người dân
Theo ông Nguyễn Ngọc Thảo, khu vực sụt lún, có nguy cơ sạt lở ảnh hưởng đến 34 hộ dân với 180 nhân khẩu tại thôn Tân Lập, cùng 4 lớp học khu lẻ của Trường Mầm non Đồng Lương. Chính quyền địa phương đã di dời toàn bộ 34 hộ dân đến nơi an toàn. Đoàn kiểm tra của tỉnh cũng đã đến thực địa để đánh giá tình hình, xây dựng phương án xử lý.
Tuy nhiên, câu chuyện sau sơ tán không dừng lại ở việc bảo đảm an toàn trước mắt, người dân cần nơi ở ổn định để yên tâm sinh sống, lao động sản xuất, trong khi nguy cơ sạt lở tại khu vực nhà ở cũ vẫn chưa được xử lý triệt để.
Ông Hà Văn Bằng, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Lương cho biết, trong số 34 hộ dân bị ảnh hưởng, có 18 hộ thuộc diện bố trí, ổn định dân cư theo dự án sắp xếp, ổn định dân cư tại các khu vực có nguy cơ cao về lũ quét, sạt lở đất trên địa bàn các xã miền núi tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2026 đến 2030. Trong khi đó, 16 hộ còn lại chưa thuộc diện dự án, nên việc tìm phương án ổn định chỗ ở cho các gia đình này cần được quan tâm, xem xét.
Đối với các trường học nằm trong vùng nguy cơ, chính quyền địa phương đang theo dõi sát diễn biến địa chất để có phương án bảo đảm an toàn cho giáo viên và học sinh. Đây cũng là vấn đề cần được tính toán thận trọng, bởi những dấu hiệu nứt gãy, sụt lún có thể tiếp tục diễn biến phức tạp khi thời tiết bất lợi.
Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Thanh Hóa đã công bố tình huống khẩn cấp sạt lở đất tại khu đồi Na Niêng và Na Lo, thôn Tân Lập, xã Đồng Lương, nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân. Trong thời gian chờ phương án xử lý, địa phương yêu cầu các hộ dân nghiêm túc chấp hành việc di dời, tuyệt đối không quay trở lại nhà ở trong khu vực có nguy cơ sạt lở. Người dân cũng được khuyến cáo không tự ý đi vào khu vực đồi Na Lo, Na Niêng và những vị trí tiếp tục xuất hiện dấu hiệu nứt gãy, sụt lún.
Trước mắt, yêu cầu cấp thiết là tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến địa chất, duy trì cảnh báo tại các khu vực nguy hiểm và bảo đảm an toàn cho những hộ dân đã sơ tán. Về lâu dài, phương án xử lý sạt lở cần gắn với việc bố trí, ổn định dân cư, trong đó quan tâm cả những hộ chưa thuộc diện dự án nhưng đang phải đối mặt với nguy cơ mất an toàn.
Sau những vết nứt trên sườn đồi là nỗi lo của những gia đình có thể mất nhà cửa, sinh kế và nơi gắn bó nhiều năm. Với người dân thôn Tân Lập, mong mỏi lúc này là sớm có phương án cụ thể, khả thi để được chuyển đến nơi ở an toàn, ổn định cuộc sống. Bởi khi nguy cơ sạt lở vẫn còn hiện hữu, một nơi an cư an toàn chính là điều kiện quan trọng để người dân yên tâm vượt qua khó khăn, từng bước khôi phục cuộc sống.
