Lý giải cho hiện tượng này, các nhà khoa học Anh cho biết: đó là do tác động của môi trường sống và chế độ ăn uống. Con người thời xưa sinh sống nhờ săn bắn và hái lượm, họ phải hoạt động, đi lại và lao động nhiều hơn nên cơ thể rất phát triển. Thức ăn của họ chủ yếu là các đồ tươi sống và trung bình một người thời đó tiêu tốn một lượng thức ăn rất lớn. Tuy nhiên, não bộ lại kém phát triển so với con người hiện đại.
Lần theo dấu vết những bộ xương hóa thạch của người tiền sử rải rác khắp các khu vực châu Phi, châu Âu và châu Á, các nhà khoa học phát hiện ra rằng: Quá trình biến đổi này diễn ra từ cách đây hơn 10.000 năm và nguyên nhân chính là do sự thay đổi trong lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm bị hạn chế và sự đô thị hóa khiến cho con người ngày càng ít vận động, bệnh dịch dễ bị lây lan.
Theo kết quả so sánh của Tiến sĩ Marta Lahr chuyên ngành tiến hóa và các đồng nghiệp của ông tại Trường đại học Cambridge, kích cỡ của những bộ xương hóa thạch được cho là tổ tiên đầu tiên của loài người cách đây khoảng 200.000 năm được tìm thấy tại Ethiopia, lớn hơn rất nhiều so với kích cỡ bộ xương khung của con người hiện đại.
Hóa thạch được tìm thấy trong các hang động ở
Từ kích thước các bộ xương, các nhà khoa học ước tính: trọng lượng trung bình của con người sống cách đây 10.000 năm vào khoảng 77kg đến 84kg. So với ngày nay, trọng lượng trung bình đó nhỏ hơn và dao động trong khoảng từ 70kg đến 77kg.
Nghiên cứu về quá trình phát triển của nông nghiệp cách đây 10.000 năm, các nhà khoa học nhận thấy cũng có sự biến đổi lớn. Từ việc sinh sống bằng săn bắn, hái lượm với nguồn thức ăn vô cùng phong phú, giàu dinh dưỡng… dần dần nguồn thức ăn trở nên khan hiếm, kém dinh dưỡng và ít khoáng chất hơn.
Tại Trung Quốc, những người nông dân đầu tiên sống phụ thuộc vào nguồn ngũ cốc chủ yếu là kiều mạch, gạo và ngô rất thiếu niacin, vitaminB cần thiết cho sự phát triển cơ thể. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho cơ thể con người kém phát triển hơn so với trước đây. Tuy nhiên, vì sao kích thước phần xương sọ cũng giảm đi là điều khiến các nhà khoa học vẫn chưa tìm được lời giải đáp thích hợp.
Kích thước hộp sọ của nam giới cách đây 20.000 năm trung bình vào khoảng 1.500 cm3, trong khi đó kích thước hộp sọ của nam giới ngày nay trung bình chỉ vào khoảng 1.350cm3. Các nhà khoa học cho rằng sự giảm sút về kích thước hộp sọ này không đồng nghĩa với việc trí thông minh của con người bị giảm đi, trái lại, nhờ có quá trình phát triển và học hỏi thêm nhiều kỹ năng, trí tuệ của con người ngày càng trở nên thông minh hơn.
Theo Giáo sư Robert Foley, chuyên gia nghiên cứu về sự tiến hóa ở loài người thì quá trình tiến hóa và biến đổi hình dạng của con người là điều tất yếu, quá trình này diễn ra từ từ trong hàng nghìn năm, hàng vạn năm qua và vẫn đang tiếp tục diễn ra. Con người hiện đại trong tương lai sẽ tiếp tục có những biến đổi cả hình dạng và kích thước
