Hiểm họa môi trường từ các nhà máy xả thẳng

Ai kiểm soát nguồn thải của các cơ sở công nghiệp? Làm sao để những sự cố môi trường như Formosa sẽ không tái diễn? PV Báo CAND sẽ phản ánh hiện trạng này qua chuyên đề "Hiểm họa môi trường từ các nhà máy xả thẳng".

Trung bình mỗi ngày có 1 triệu m3 chất thải từ các khu công nghiệp (KCN) được xả ra môi trường, trong đó có khoảng 240.000m³ chưa qua xử lí. Nhiều doanh nghiệp được phát hiện lắp đặt cống ngầm nhằm xả trộm với thủ đoạn hết sức tinh vi. Đáng nói là, ngay cả những KCN có đầu tư hệ thống xử lí nước thải tập trung thì nhiều nơi cũng không vận hành để giảm chi phí.

Ai kiểm soát nguồn thải của các cơ sở công nghiệp? Làm sao để những sự cố môi trường như Formosa sẽ không tái diễn? PV Báo CAND sẽ phản ánh hiện trạng này qua chuyên đề "Hiểm họa môi trường từ các nhà máy xả thẳng".

Bài 1: Vô tư xả thẳng ra môi trường

Kể từ khi đi vào hoạt động (2011), Công ty CP Dầu thực vật Quang Minh (thị trấn Lương Bằng, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên) đã gây bức xúc trong nhân dân bởi việc xả thải gây ô nhiễm môi trường. Đáng nói là, dù đã nhiều lần bị cơ quan chức năng xử phạt, nhưng công ty này vẫn tiếp tục ngang nhiên phớt lờ pháp luật.

Cứ kiểm tra là có vi phạm

Với công suất 700 tấn/ngày, mỗi ngày, Công ty Quang Minh cần phải xử lí khoảng 600m³ nước thải. Trong thời gian gần đây, công ty còn mở rộng sản xuất sang lĩnh vực thức ăn chăn nuôi. Trong quá trình sản xuất cám, lượng bã bia bốc mùi hôi thối, ảnh hưởng nặng nề đến đời sống của người dân các thôn Đồng Lý, Bằng Ngang (thị trấn Lương Bằng), thôn Miêu Nha, Phán Thuỷ (xã Song Mai)…

KCN Dệt may Phố Nối B xả nước thải ngay giữa ban ngày.
KCN Dệt may Phố Nối B xả nước thải ngay giữa ban ngày.

Mỗi khi trời nắng, mùi hôi thối kèm theo khói bụi từ nhà máy khiến các hộ dân quanh khu vực luôn phải đóng kín cửa để tránh ô nhiễm. Nước thải từ nhà máy cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân. Đặc biệt, nguồn nước thải đen đặc, chưa qua xử lí đổ ra cánh đồng rộng khoảng 20ha của thôn Bằng Ngang đã khiến lúa chết hàng loạt. Bức xúc trước hành vi xả thải của công ty, người dân thị trấn Lương Bằng đã từng lấp các cống xả thải để cứu lúa. Do ô nhiễm không khí nên từ đầu năm tới nay, số bệnh nhân đến Trung tâm y tế huyện Kim Động khám hô hấp tăng 400 lượt.

Đáng nói là, Công ty Quang Minh vốn được coi là “điểm đen” gây ô nhiễm ở tỉnh Hưng Yên, từng nhiều lần bị lực lượng chức năng xử phạt. Năm 2011, Công ty đã bị UBND tỉnh Hưng Yên xử phạt hành chính hơn 260 triệu đồng theo Quyết định số 1762 ngày 20-10-2011 vì không có báo cáo đánh giá tác động môi trường, nhưng đã xây dựng và đưa dự án vào hoạt động. Công ty cũng xả nước thải vượt tiêu chuẩn, quy chuẩn về chất thải với chỉ tiêu tổng coliforms vượt 9,2 lần so với quy định cho phép.

Tháng 10-2014, trong quá trình thanh tra, Bộ Tài nguyên và Môi trường tiếp tục phát hiện Công ty Quang Minh có nhiều hành vi vi phạm như không thực hiện đúng báo cáo đánh giá tác động môi trường; quản lý chất thải không đúng quy định; xả nước thải vượt quy chuẩn cho phép nhiều lần… Dù đã hứa sẽ khắc phục các sai phạm nhưng chỉ 2 tháng sau, lực lượng chức năng lại bắt quả tang công ty đang xả thẳng ra kênh mương thuỷ lợi của thị trấn Lương Bằng với lượng nước thải khoảng 500m3/ngày đêm.

Đầu tháng 8-2016, chúng tôi quay trở lại khu xử lí nước thải tập trung của KCN dệt may Phố Nối B (Hưng Yên) – nơi đã bị cơ quan chức năng bắt quả tang xả thải ra môi trường. Gặp đúng hôm trời mưa to, nhà máy xả thải bọt trắng xoá.

Dòng nước đen ngòm từ nhà máy chảy qua kênh Trần Thành Ngọ vốn là mương nước sạch của người dân thôn Phan Bôi, xã Dị Sử, huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Nước thải đi tới đâu, cây cối chết héo tới đó. Anh Lê Đình Khương, thôn Phan Bôi cho biết, trước đây nhà máy hay xả trộm về đêm, giờ thì xả cả ngày lẫn đêm, cứ 8-9 giờ sáng là xả thải.

"Dân chúng tôi từng nhiều lần vào nhà máy phản ánh, họ nói nước thải đã được xử lí rồi mới xả. Tôi không biết xử lí sao mà nước vẫn đen ngòm, bốc mùi hôi thối, chảy vào ruộng thì lúa chết, chảy vào ao thì cá chết. Ao cá nhà tôi cũng chết hết. Thả 20 triệu tiền cá mà sau gần 3 năm thu được có 9 triệu. Những ngày hè vừa qua, cá chết nổi trắng mặt ao. Nếu bình thường không có nhà máy, tôi thả 20 triệu tiền cá giống, chẳng cần cho ăn gì cũng thu lại được khoảng 60 triệu. Gây thiệt hại nhưng nhà máy cũng không đền bù gì" – anh Khương nói.

Theo quan sát của chúng tôi, dù trong ngày mưa to, nước thải đã được pha loãng, nhưng mương Trần Thành Ngọ dài gần 3km vẫn đen đặc, bốc mùi rất khó chịu.

Khí thải nhà máy bủa vây khu dân cư

Kể từ khi đi vào hoạt động (2003), năm nào Công ty Gạch Toko (xã Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên) cũng phải đền bù cho người dân vì khói lò làm hư hỏng hoa màu. Ông Cao Văn Long – Chủ tịch UBND xã Tân Quang cho biết, khi xin giấy phép, công ty nói sử dụng công nghệ đốt ga, tuy nhiên thực tế vận hành lại là công nghệ đốt than kíp lê. Mỗi ngày, nhà máy sản xuất 36.000m² gạch, tiêu thụ gần 200 tấn than kíp lê.

Anh Lê Duy Khương bức xúc vì nước thải KCN làm cá chết hàng loạt.
Anh Lê Duy Khương bức xúc vì nước thải KCN làm cá chết hàng loạt.

Nằm giữa khu dân cư, khói nhà máy ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống sinh hoạt của người dân các thôn Chí Trung, Mộng Đà, Bình Lương. Những ngày trời mưa hoặc thời tiết có sương mù, khói bị nén xuống, gây mùi rất khó chịu. Bức xúc trước khí thải của nhà máy, người dân xã Chí Trung đã nhiều lần tập trung khiếu kiện.

"Từ đầu năm đến nay công ty đã đền bù hơn 200 triệu, vẫn còn một đợt đền bù nữa chưa giải quyết. Đó mới chỉ là thiệt hại về  hoa màu, còn ảnh hưởng tới sức khoẻ người dân không thể nào đo đếm được. Chúng tôi rất lo ảnh hưởng lâu dài tới sức khoẻ. Than kíp lê cực kì độc, chỉ ngửi mùi khói than thôi chúng tôi đã không thở nổi" – ông Long nói thêm.

Một điều kì lạ là, nhiều lần cơ quan chức năng tiến hành lấy mẫu khí thải thì kết quả phân tích đều đạt chuẩn. "Tôi không hiểu cái quy chuẩn ấy thế nào, khả năng là quy chuẩn của mình đơn giản quá. Khói chúng tôi nhìn thấy, mùi chúng tôi ngửi thấy, hoa màu thì đều đã chết, không thể nói là khí thải đạt chuẩn" – ông Long bức xúc.

Anh Nguyễn Huy Tòng – Bí thư chi bộ thôn Chí Trung cho biết, nhiều trẻ em, người già ở thôn đều bị ho, triệu chứng viêm phổi, viêm phế quản. "Nhà máy vẫn đền bù cho thiệt hại về hoa màu nhưng chúng tôi không muốn nhận đền bù nữa. Chúng tôi không muốn bỏ ruộng, chỉ mong nhà máy khắc phục ô nhiễm. Chúng tôi rất muốn đối thoại với lãnh đạo nhà máy" – anh Tòng cho biết.                

Thanh tra các cơ sở xả thải trên toàn quốc

Bắt đầu từ tháng 8, Bộ Tài nguyên và Môi trường tiến hành thanh tra các cơ sở xả thải trên toàn quốc. Việc thanh tra cũng nhằm phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật của các tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh có xả thải ra môi trường, đồng thời xử lý nghiêm theo quy định.

Đoàn thanh tra sẽ tập trung vào các cơ sở có xả thải ra môi trường, đặc biệt là các cơ sở sản xuất công nghiệp có nguồn xả nước thải từ 200 m³/ngày đêm trở lên và có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường biển, lưu vực sông. 

Dự kiến, cuối tháng 10-2016, công tác thanh tra trên toàn quốc sẽ hoàn tất. Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ tổ chức họp báo để công bố kết quả một cách công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Khánh Vy

Các tin khác

Huế tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm

Huế tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm

TP Huế đang triển khai nhiều dự án trọng điểm về bảo tồn di tích Kinh thành Huế, quy hoạch đô thị Đại học Huế và phát triển hạ tầng giao thông, đô thị. Tuy nhiên, một số dự án kéo dài nhiều năm vẫn chậm tiến độ, đòi hỏi các cơ quan chức năng và đơn vị liên quan tìm giải pháp tháo gỡ "điểm nghẽn".

Tuyến đường gần 200 tỷ đồng chưa bàn giao đã phải… xử lý lún

Tuyến đường gần 200 tỷ đồng chưa bàn giao đã phải… xử lý lún

Sau khi hoàn thiện xây dựng, tuyến đường Chợ Mai – Tân Mỹ (TP Huế) có vốn đầu tư 195 tỷ đồng cho phép lưu thông hơn 1 năm qua. Tuy nhiên, dù chưa bàn giao cho đơn vị quản lý nhưng mặt đường tuyến đường này đã bị hằn lún, buộc nhà thầu phải chắn đường xử lý.

Bài cuối: Để “sát thủ” kích điện không còn trên dòng sông

Bài cuối: Để “sát thủ” kích điện không còn trên dòng sông

Sau những chuyến đi thực tế trên sông, những gì phóng viên ghi nhận cho thấy kích điện không còn đơn thuần là câu chuyện về một phương thức đánh bắt cá. Phía sau những mẻ cá là nguồn lợi thủy sản bị tác động, những hiểm nguy đối với con người, sinh kế của cộng đồng ven sông và một hành vi đã bị pháp luật nghiêm cấm.

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Bài 4: Lần theo đường đi của “sát thủ” kích điện

Những bộ kích điện đang được sử dụng trên sông đến từ đâu? Lần theo nguồn cung, phóng viên ghi nhận từ mạng xã hội, nền tảng trực tuyến đến một số điểm bán, việc tiếp cận thiết bị phục vụ đánh bắt cá bằng điện không quá khó. Nghịch lý là trong khi sử dụng dòng điện để khai thác thủy sản bị pháp luật nghiêm cấm, những thiết bị phục vụ hoạt động này vẫn được chào bán công khai.

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Bài 3: Kích điện không chỉ giết cá

Sử dụng kích điện để đánh bắt thủy sản không chỉ tác động đến nguồn lợi và hệ sinh thái. Chính người trực tiếp cầm sào, đưa dòng điện xuống nước cũng phải đối mặt với nguy cơ bị điện giật, thương tích, thậm chí tử vong. Những vụ tai nạn đau lòng đã xảy ra. Có người vĩnh viễn không trở về, có người thoát chết nhưng nỗi ám ảnh còn kéo dài. Thế nhưng, vì sinh kế, nhiều người vẫn tiếp tục bám lấy dòng sông.

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Loay hoay xử lý công trình trái phép tồn tại 20 năm trên đê Tả Lam

Tại Nghệ An, một công trình nhà ở được xây dựng trái phép trên hành lang đê điều tồn tại suốt 20 năm, lấn chiếm hành lang bảo vệ đê điều và hành lang bảo vệ luồng đường thủy nội địa nhưng không được xử lý dứt điểm đang gây ra nhiều hệ luỵ cho chính quyền lẫn các đơn vị quản lý.

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Bài 2: “Lời khai” của dòng sông

Dòng điện khi được sử dụng để khai thác thủy sản không lựa chọn cá lớn hay cá nhỏ. Những cá thể không bị bắt lên cũng có thể chịu tác động. Đáng lo hơn, cá non, cá bố mẹ, trứng và nhiều sinh vật thủy sinh khác cũng nằm trong vùng ảnh hưởng. Phía sau những mẻ cá được đưa lên bờ là một câu chuyện khó nhìn thấy bằng mắt thường, nguy cơ nguồn lợi tự nhiên mất dần khả năng tái tạo.

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Bài 1: Dòng sông “chết” dưới những mẻ kích điện

Sau khi nổ máy cho thuyền chạy sát bờ, ngược dòng sông Hồng, sông Đuống, những người sử dụng kích điện nhanh chóng tiếp cận những vị trí quen thuộc. Chỉ vài thao tác, đầu kích được đưa xuống nước, công tắc được bật. Vài giây sau, trong tiếng xèo xèo, ù ù phát ra từ bộ kích điện, những con cá lớn, nhỏ nhao lên mặt nước. Cá nhỏ nhanh chóng được vớt lên thuyền; gặp cá lớn không thể vớt bằng vợt, người đánh bắt sẵn sàng lao xuống nước để bắt...

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Kỳ cuối: Lập dự án mới nghìn tỷ, đề nghị Trung ương hỗ trợ vốn

Theo tham mưu của sở, ban, ngành tỉnh Hà Tĩnh: Việc “khai tử” dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh để thay thế dự án đầu tư mới sẽ giảm bớt các thủ tục pháp lý liên quan; đặc biệt là để đề xuất hỗ trợ, tận dụng tối đa nguồn lực Ngân sách Trung ương dành cho địa phương.

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Kỳ 1: Dự án chống ngập đội vốn hơn 886 tỷ đồng "đứt gánh" sau 16 năm thi công

Dự án hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía Nam huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) có tổng mức đầu tư hơn 886 tỷ đồng, sau 16 năm thi công nhưng không thể hoàn thành, đã bị chấm dứt đầu tư. Thay vào đó, một dự án mới có tổng mức gần 1.400 tỷ đồng được phê duyệt khẩn cấp để giải nguy tình trạng ngập úng cục bộ tại Khu kinh tế Vũng Áng.

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Ẩn họa môi trường từ chôn lấp rác thải trái quy định ở Hà Tĩnh

Do rác thải tồn đọng, quá tải nên tại một số địa phương, các doanh nghiệp ký kết hợp đồng thu gom, vận chuyển đã có dấu hiệu tự ý chôn lấp rác thải chưa qua xử lý. Tình trạng chôn rác thải không chỉ tiềm ẩn mối nguy về môi trường sinh thái, mà còn vi phạm pháp luật về môi trường, cần được chấn chỉnh, xử lý nghiêm.

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Cải tạo trường học chậm tiến độ, nhà thầu bị phạt hơn 850 triệu

Sau khi bị chấm dứt hợp đồng tại gói thầu số 22 dự án xử lý ô nhiễm môi trường TP Huế, một nhà thầu tiếp tục bị cơ quan chức năng TP Huế ra quyết định xử phạt hơn 850 triệu đồng do thi công cải tạo các hạng mục tại Trường THPT chuyên Quốc Học Huế chậm tiến độ.

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý ô nhiễm dang dở nhiều năm, Huế “trảm” nhà thầu

Dự án xử lý triệt để ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt tại các khu vực trọng điểm trên địa bàn TP Huế (gọi tắt dự án xử lý ô nhiễm môi trường) thi công nhiều năm vẫn chưa hoàn thành. Chủ đầu tư đã ra quyết định xử phạt, chấm dứt hợp đồng đối với nhà thầu thi công chậm tiến độ.

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Loạt nhà máy rác “ngắc ngoải”, nguy cơ phát sinh điểm nóng về môi trường

Các dự án xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh không thể đầu tư xây dựng, hoặc xây dựng xong thì gặp sự cố, không phát huy hiệu quả. Để xử lý lượng rác thải tồn đọng, một số doanh nghiệp liên quan đã lén lút chôn lấp trái phép hoặc xin ngừng hoạt động buộc cơ quan Công an phải vào cuộc.

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Bãi tập kết dăm gỗ ém cạnh 4 tổng kho nhiên liệu, hoá chất

Tại khu vực hậu cảng Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng hiện đang tập trung 4 tổng kho của các doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực xăng dầu, hoá chất và khí hóa lỏng LPG. Tuy nhiên, cũng trong khu vực này đang hiện hữu bãi tập kết dăm gỗ quy mô lớn nhưng không đảm bảo các biện pháp về PCCC và các biện pháp che chắn ứng phó với gió lớn, đe doạ trực tiếp đến sự an toàn của các doanh nghiệp kinh doanh nhiên liệu, hoá chất.

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Loay hoay xử lý “núi rác” khổng lồ chôn lấp trong Khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh

Quá trình thực hiện dự án, chủ đầu tư đã phát hiện “núi rác” tồn đọng được chôn lấp dưới lòng đất trong dự án Khu công nghiệp (KCN) VSIP Hà Tĩnh. Đến nay, ngành chức năng vẫn loay hoay tìm giải pháp trong khi chưa có đầy đủ thông tin, cơ sở để xác định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Làm rõ vụ có dấu hiệu lạm dụng chức vụ ở chợ dân sinh Quảng An

Dù không được giao nhiệm vụ thu tiền, làm giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (GCNĐKKD), nhưng bà Nguyễn Thị Thanh Hương, nguyên Phó Trưởng phòng Kinh tế quận Tây Hồ (cũ), vẫn tự ý xuống chợ dân sinh Quảng An (phường Quảng An, quận Tây Hồ cũ), nay là phường Hồng Hà, TP Hà Nội, yêu cầu các hộ kinh doanh nộp tiền, làm GCNĐKKD, khiến nhiều người bức xúc…