Theo Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng, trong quá trình chỉ đạo điều hành chính sách, NHNN đã luôn quán triệt phương châm nâng cao vị thế của Việt Nam đồng (VND) và thực hiện từng bước việc hạn chế đôla hóa theo chủ trương của Chính phủ. Theo đó, những năm qua, NHNN đã giảm dần trần lãi suất huy động ngoại tệ xuống còn 0,25%/năm áp dụng đối với tổ chức và 0,75%/năm áp dụng đối với cá nhân.
Với cách thức điều hành này, cùng với sự phối hợp đồng bộ các giải pháp công cụ về tiền tệ và ngoại hối đã đem lại sự ổn định cho thị trường tiền tệ và ngoại hối trong những năm qua. Tuy nhiên, số liệu từ NHNN cho thấy, tháng 8 và 9 vừa qua, tỷ giá USD/VND biến động, lượng tiền gửi USD tăng đột biến, thể hiện tình trạng găm giữ, nhất là trong doanh nghiệp...
Vì thế, dù nhu cầu ngoại tệ lẽ ra ở tương lai, nhưng lại dồn về cùng thời điểm và tác động đến tỷ giá. Trước thực tế này, NHNN đã có những biện pháp mạnh và mang tính cấp bách để chống găm giữ ngoại tệ. “Thời gian qua, mặc dù trên thị trường tiền tệ và ngoại hối có biến động nhưng về cơ bản là ổn định. Tuy nhiên, vẫn có một bộ phận tổ chức, cá nhân có biểu hiện găm giữ ngoại tệ. Chính vì thế, NHNN tiếp tục điều chỉnh giảm trần lãi suất huy động ngoại tệ về 0%/năm áp dụng với tổ chức và 0,25%/năm áp dụng với cá nhân kể từ ngày 28/9. Giải pháp này sẽ giúp cho việc nâng cao sức hấp dẫn của VND và từ đó hạn chế tình trạng đôla hóa theo đúng phương châm điều hành mà NHNN đã đề ra”, Phó Thống đốc Nguyễn Thị Hồng khẳng định.
Không dừng lại ở đó, NHNN vừa tiếp tục có thêm 1 quyết định nữa để chống tình trạng găm giữ ngoại tệ. Theo đó, kể từ ngày 5/10, các giao dịch ngoại tệ với ngân hàng phải xuất trình giấy tờ và chứng từ chứng minh mục đích, số lượng, thời hạn thanh toán. Căn cứ theo thời hạn của chứng từ đó, các ngân hàng mới được phép bán giao ngay ngoại tệ hay không, tránh giao ngay để rồi bị găm giữ.
Cụ thể, trên cơ sở giấy tờ và chứng từ xác minh, nếu thời điểm khách hàng cần ngoại tệ để thanh toán trong phạm vi 2 ngày làm việc thì được mua - bán theo giao dịch giao ngay, từ ngày thứ 3 trở lên ngân hàng chỉ được bán ngoại tệ kỳ hạn. Với quy định này, doanh nghiệp chưa có nhu cầu thanh toán ngay (trong vòng 2 ngày) sẽ không được mua ngoại tệ giao ngay để găm giữ và phòng thủ như thời gian qua... Còn khi mua bán ngoại tệ kỳ hạn, kỳ hạn tối đa được xác định là 365 ngày, tối thiểu là 3 ngày nói trên. Cũng theo thông tư này, tổ chức tín dụng được phép khi thực hiện giao dịch ngoại tệ với tổ chức tín dụng được phép khác không cần phải xuất trình chứng từ chứng minh mục đích sử dụng ngoại tệ.
Bên cạnh đó, thông tư cũng quy định tỷ giá kỳ hạn giữa VND với USD trong giao dịch kỳ hạn được quy định sẽ do các bên thỏa thuận, nhưng không được vượt quá mức tỷ giá được xác định trên cơ sở tỷ giá giao ngay vào ngày giao dịch, chênh lệch giữa hai mức lãi suất hiện hành là lãi suất tái cấp vốn do NHNN công bố và lãi suất mục tiêu USD của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, gắn với kỳ hạn của giao dịch.
Còn không giao dịch kỳ hạn, các nhu cầu ngoại tệ để thanh toán trong tương lai sẽ buộc phải chờ đến thời điểm thanh toán thực để giao dịch giao ngay, thay vì mua và găm trước như vừa qua.
