Vì sao NATO chưa thể kết nạp Thụy Điển, Phần Lan?

Các lãnh đạo hai nước Thụy Điển và Phần Lan tiếp tục lên tiếng kêu gọi Hungary và Thổ Nhĩ Kỳ dỡ bỏ việc phản đối, chấp thuận đơn xin gia nhập khối của hai nước này. Hungary phần nào đã “xiêu lòng” nhưng Thổ Nhĩ Kỳ thì không. Tại sao?

Sự phản đối của Thổ Nhĩ Kỳ không xuất phát từ vấn đề địa chính trị. Đó là những vấn đề bất đồng riêng giữa hai bên. Yêu cầu của Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra thật sự không khó để đáp ứng: Hai quốc gia Bắc Âu chỉ cần đáp ứng yêu cầu dẫn độ những kẻ mà Ankara liệt vào danh sách khủng bố thì mọi chuyện sẽ trở nên êm xuôi. Vấn đề tưởng dễ làm vậy mà không dễ thực hiện đối với hai quốc gia Bắc Âu này.

Vì sao NATO chưa thể kết nạp Thụy Điển, Phần Lan? -0
Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson và Thủ tướng Phần Lan Sanna Marin.

Hai quốc gia khu vực Bắc Âu vốn giữ thế trung lập và không liên kết từ sau Chiến tranh Thế giới lần II và có mối quan hệ khá bình thường với nước Nga, mặc dù nhiều lúc ngả về phía Mỹ và EU trong các vấn đề mâu thuẫn với nước Nga. Nhưng, cuộc xung đột Nga-Ukraine đã tác động mạnh mẽ khiến hai nước này thay đổi lập trường quan điểm và quyết định gia nhập khối NATO - một thực thể quân sự hình thành trong Chiến tranh Lạnh để đối phó với Liên Xô trước đây. Tháng 5/2022, Phần Lan, Thụy Điển đồng loạt nộp đơn xin gia nhập NATO.

Việc Thụy Điển, Phần Lan xin gia nhập NATO ngay từ đầu đã gặp phải sự phản đối của Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Hungary vì những lý do khác nhau. Với Nga, đó là vấn đề địa chính trị, và Nga không thuộc khối NATO nên sự phản đối của Nga không ảnh hưởng trực tiếp đến việc xin gia nhập khối của hai quốc gia này.

Trong khối NATO, 28 nước thành viên đã phê chuẩn đơn xin gia nhập của Phần Lan, Thụy Điển, chỉ còn Thổ Nhĩ Kỳ và Hungary ban đầu phủ quyết đơn xin gia nhập khối của hai nước và cho đến hôm 1/11 vẫn chưa phê chuẩn đơn, mặc dù đã có sự thỏa thuận giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ. Hungary không phản đối và thông báo sẽ phê chuẩn đơn của hai nước vào giữa tháng 12 tới. Riêng Thổ Nhĩ Kỳ nhất định phản đối với lý do hai nước Bắc Âu chưa đáp ứng các yêu cầu “đơn giản” của Ankara: Dẫn độ thành phần khủng bố chống nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ đang hoạt động tại lãnh thổ hai nước này đến Thổ Nhĩ Kỳ để xét xử.

Vấn đề có vẻ đã được giải quyết tại Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Madrid vào tháng 6/2022 vừa qua, với sáng kiến cuộc gặp ba bên giữa Thổ Nhĩ Kỳ-Thụy Điển-Phần Lan do Tổng thống Mỹ Joe Biden làm trung gian xúc tiến. Tại cuộc gặp này, các bên đã cố gắng thuyết phục ông Erdogan về việc chấp thuận đơn xin gia nhập khối của Thụy Điển, Phần Lan. Cuộc gặp đã đưa đến kết quả một thỏa thuận “tay ba” gồm 10 điều khoản, trong đó hai nước Bắc Âu cam kết thực hiện các bước để kiểm soát sự hỗ trợ cho chủ nghĩa khủng bố người Kurd ở hai nước này, cũng như các nhóm YPG của Syria hoặc mạng lưới những người ủng hộ ông Fathullah Gülen, người bị xem là chủ mưu cuộc đảo chính bất thành vào năm 2016. Để đổi lại, Ankara dỡ bỏ phủ quyết đơn xin gia nhập khối của hai nước.

Để “thưởng công” cho Ankara trong việc này, Tổng thống Biden đã bật đèn xanh cho các công ty quốc phòng Mỹ xúc tiến các hợp đồng cung cấp khí tài quân sự nhằm đáp ứng nhu cầu nâng cấp, hiện đại hóa quốc phòng của Ankara. Được biết, từ tháng 10/2021, Thổ Nhĩ Kỳ đã đưa ra yêu cầu với Mỹ về việc mua 40 máy bay chiến đấu F-16 do hãng Lockheed Martin sản xuất và gần 80 bộ dụng cụ hiện đại hóa cho các máy bay chiến đấu hiện có của nước này.

Tuy nhiên, mặc dù thỏa thuận đã ký kết, phủ quyết đã dỡ bỏ, nhưng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan tuyên bố Ankara vẫn có thể ngăn Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO nếu hai nước này không đáp ứng đủ các yêu cầu của Ankara về vấn đề dẫn độ thành phần khủng bố. Cho đến nay, Thụy Điển chỉ mới đáp ứng được 2 yêu cầu trong số hàng chục yêu cầu dẫn độ của Ankara.

Cái khó cho Thụy Điển là việc truy quét, bắt giữ để dẫn độ những người mà Ankara gọi là “khủng bố” đòi hỏi phải đáp ứng nghiêm ngặt các quy định pháp luật của nước này và các điều ước quốc tế. Cơ quan an ninh cần phải được cung cấp đầy đủ thông tin về danh tính, thành phần xuất thân,... và nhất bằng chứng buộc tội “hoạt động khủng bố” thì mới có thể bắt giữ và dẫn độ. Cho đến nay, những thông tin như thế này chưa được cung cấp đầy đủ, trong khi các điều khoản trong thỏa thuận Madrid lại khá chung chung, mơ hồ, không xác định rõ, cụ thể danh tính, thành phần nhân thân, bằng chứng khủng bố,...

Một số nhà phân tích cho rằng chính phủ trung hữu của Thụy Điển được thành lập vào đầu tháng này có thể dễ dàng thỏa hiệp với Thổ Nhĩ Kỳ hơn so với chính phủ tiền nhiệm. Nhưng, ông Tobias Billstrom, Bộ trưởng Ngoại giao mới của Thụy Điển cho biết hôm 31/10 rằng chính phủ của ông có quá ít thông tin hay kinh nghiệm giải quyết vấn đề người Kurd, vì vậy sẽ rất khó khăn cho việc đáp ứng các yêu cầu của Ankara.

Phương Tây cho rằng, sự phản đối của Thổ Nhĩ Kỳ đến thời điểm này phần nào liên quan đến chính trị trong nước, cho rằng Tổng thống Recep Tayyip Erdoðan sẽ bươc vào cuộc bầu cử quốc hội vào năm tới và muốn tăng cường sự ủng hộ của thành phần theo chủ nghĩa dân tộc trong nước. Ông Erdogan cho biết, đất nước ông vẫn phản đối đơn của Thụy Điển, Phần Lan, còn người phát ngôn của đảng AK của ông thì cho biết hôm 31/10 rằng Thụy Điển chưa hành động đủ để Ankara thay đổi quyết định. Trong hai nước Bắc Âu, Ankara phản đối chủ yếu là Thụy Điển hơn là Phần Lan.

Vì vậy, Phần Lan, Thụy Điển và cả lãnh đạo khối NATO đang ráo riết vận động Ankara để có được sự phê chuẩn đơn. Tân Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson tuyên bố sẽ đến Ankara để “du thuyết” lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ trong vài ngày tới, có lẽ là khoảng ngày 8/11. Còn trước đó, Tổng Thư ký NATO Jens Stoltenberg cũng đến thăm Thổ Nhĩ Kỳ để tìm cách thuyết phục ông Erdogan.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

“Giấc mơ châu Âu” trong một thế giới biến động

“Giấc mơ châu Âu” trong một thế giới biến động

4 năm sau khi được trao quy chế ứng viên, Ukraine và Moldova đã bước vào giai đoạn quan trọng trên con đường gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Ngày 15/6/2026, EU chính thức mở cụm đàm phán “Fundamentals” (Những vấn đề nền tảng) nơi các cam kết chính trị bắt đầu chuyển thành các tiêu chí pháp lý, kỹ thuật và thể chế cụ thể. Trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu biến động sâu sắc, mỗi bước đi trong chính sách mở rộng của liên minh này không đơn thuần mang ý nghĩa thủ tục mà còn phản ánh những tính toán chiến lược rộng lớn hơn.

Mạng xã hội, “con dao hai lưỡi” của Tổng thống Milei

Mạng xã hội, “con dao hai lưỡi” của Tổng thống Milei

Trên hành trình từ một nhà kinh tế học ít tên tuổi trở thành Tổng thống Argentina, ông Javier Milei đã tận dụng rất hiệu quả mạng xã hội để chinh phục cử tri. Nhưng, giờ đây, chính thứ vũ khí chính trị lợi hại từng đưa ông lên đỉnh cao quyền lực lại đang bộc lộ những giới hạn mới, trong bối cảnh cuộc bầu cử năm 2027 đến gần.

Khủng hoảng quyền lực tại Brazil: Tương lai bất định của nền dân chủ lớn nhất Mỹ Latinh

Khủng hoảng quyền lực tại Brazil: Tương lai bất định của nền dân chủ lớn nhất Mỹ Latinh

Trong thời gian ngắn, Tổng thống Brazil, ông Lula da Silva đã phải hứng chịu ba thất bại liên tiếp chưa từng có trước Quốc hội, điều này đặt dấu hỏi lớn về khả năng điều hành của chính phủ và khơi mào một cuộc đối đầu quyền lực đang diễn ra - nơi cơ quan lập pháp nổi lên thách thức trực diện mô hình tổng thống liên minh đã tồn tại ổn định suốt ba thập kỷ ở quốc gia Mỹ Latinh này.

Bóng ma “Farmgate” đe dọa chính trường Nam Phi

Bóng ma “Farmgate” đe dọa chính trường Nam Phi

Phán quyết của Tòa án Hiến pháp Nam Phi về việc khôi phục quy trình luận tội Tổng thống Cyril Ramaphosa hôm 8/5 không chỉ là đòn giáng mạnh vào uy tín cá nhân nhà lãnh đạo 73 tuổi, mà còn đẩy liên minh cầm quyền tại quốc gia này vào một cuộc sát hạch sống còn.

Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

Sau 16 năm cầm quyền, Thủ tướng Viktor Orban sẽ rời vị trí lãnh đạo Hungary khi phe đối lập giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội hôm Chủ nhật (12/4). Sự kiện không chỉ khép lại kỷ nguyên kéo dài của vị thủ tướng được xem là biểu tượng cho cánh hữu ở châu Âu, mà còn đem đến một câu hỏi lớn về việc Hungary sẽ chuyển mình sang quỹ đạo mới theo cách nào?

Hungary: Cuộc bầu cử định đoạt tương lai

Hungary: Cuộc bầu cử định đoạt tương lai

Người dân Hungary sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày 12/4. Đây được xem là cuộc bầu cử quan trọng nhất năm của châu Âu, bởi nó quyết định tương lai chiếc ghế thủ tướng của ông Viktor Orbán - biểu tượng cực hữu toàn cầu của đất nước, đối mặt với thách thức lớn nhất sau 16 năm cầm quyền từ ứng viên đối lập Péter Magyar.

Ván cược mạo hiểm của Tổng thống Argentina

Ván cược mạo hiểm của Tổng thống Argentina

Nhằm xốc lại nền kinh tế trì trệ của Argentina, chính phủ Tổng thống Javier Milei đang thúc đẩy một cải cách lao động sâu rộng chưa từng có, trong đó một ngày làm việc có thể kéo dài tới 12 giờ và chi phí sa thải được hạ thấp. Nhưng, liệu dự luật này có thể trở thành cú hích cần thiết cho nền kinh tế, hay là một ván cược đầy rủi ro đối với Argentina?

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.