Kiện đòi lại “ngọn núi của ánh sáng” trên vương miện Nữ hoàng Anh

Hiệp hội "Mountain of Light" (Ngọn núi của ánh sáng), dựa theo tên gọi gốc Ba Tư đầu tiên của viên kim cương Koh-i-Noor nổi tiếng, quy tụ các nhà hoạt động văn hóa nghệ thuật hàng đầu Ấn Độ vừa đệ đơn khởi kiện lên Tòa án Tối cao Vương quốc Anh, đòi London trả lại viên kim cương lớn nhất đang được gắn trên vương miện của Nữ hoàng Elizabeth II.

Đại diện Hiệp hội “Mountain of Light” là luật sư David de Souza, nhà đồng sáng lập Tập đoàn giải trí Titos của Ấn Độ, đã xúc tiến việc thuê một công ty luật ở Anh đứng ra bảo vệ các quyền lợi cho phía bị đơn.

Trao đổi với phóng viên thường trú của tuần báo The Sunday Telegraph, Anh tại New Delhi, ông D. Souza khẳng định: "Koh-i-Noor là một trong rất nhiều món đồ tạo tác bị lấy đi từ Ấn Độ trong những hoàn cảnh đáng ngờ. Chế độ thực dân không chỉ cướp bóc những nguồn tài nguyên giàu có, mà còn tàn phá cấu trúc văn hóa xã hội Ấn Độ. Di chứng để lại cho đến tận ngày hôm nay là sự nghèo đói, nạn mù chữ và một loạt các tệ nạn ở đất nước chúng tôi".

Viên kim cương “Ngọn núi của ánh sáng” được tìm thấy ở khu mỏ Kollur, thuộc bang Andhra Pradesh phía nam Ấn Độ dưới thời trị vì của triều đại Kakatiya vào thế kỷ XIII, với khối lượng thô lúc mới khai thác là 793 carats (1 carat = 0,2g) thuộc dạng lớn nhất thế giới khi ấy, rồi được gắn vào con mắt trên trán tô điểm cho bức tượng nữ thần trong một ngôi đền Hindu giáo ở bang Punjab.

Viên kim cương đắt giá từng hiện diện trên vương miện của Hoàng hậu Alexandra (trái) và Nữ hoàng Elizabeth II hiện nay.
Viên kim cương đắt giá từng hiện diện trên vương miện của Hoàng hậu Alexandra (trái) và Nữ hoàng Elizabeth II hiện nay.

Qua nhiều lần gọt giũa và thay đổi chủ sở hữu, đến năm 1849 sau khi Anh chinh phục vùng đất Punjab, vào giữa năm 1850, lãnh chúa Duleep Singh (1838-1893) cũng là vị vua cuối cùng của triều đại Sikh lúc này chưa đầy 13 tuổi, dưới sức ép của Huân tước James Andrew Broun-Ramsay (1812-1860) Tổng đốc Ấn Độ đã thân chinh viếng thăm kinh thành London, đem theo viên kim cương “Mountain of Light” cùng nhiều báu vật khác tặng Nữ hoàng Victoria (1819-1901), như là một cử chỉ thể hiện sự thuần phục.

Đến tháng 7-1852, dưới sự giám sát của Hoàng tử Albert (1819-1861) chồng Nữ hoàng Victoria, viên kim cương “Mountain of Light” được tinh chế giảm từ 186 carats (37,21g) xuống còn 105,602 carats (21,61g) để tăng độ sáng chói và mang tên mới là Koh-i-Noor. Đặc điểm của viên kim cương này là nhìn từ mọi hướng vẫn toát lên vẻ lung linh đa sắc, và Nữ hoàng Victoria đã cho thợ gắn viên đá quý tuyệt đẹp này lên cây trâm cài tóc của mình.

Sau khi Nữ hoàng băng hà, con trai cả của bà là Vua Edward VII (1841-1910) lên nối ngôi vào cuối tháng 1-1901, đã đặc cách để vợ là Hoàng hậu Alexandra (1844-1925) gắn viên Koh-i-Noor lên vương miện dự lễ đăng quang của mình, cũng là lần đầu tiên viên đá quý rực rỡ công khai xuất hiện trước quần thần. Khi Vua George V (1865-1936) kế tục ngai vàng, vẫn áp dụng thông lệ gắn viên Koh-i-Noor lên vương miện của vợ là Hoàng hậu Mary (1867-1953). Tương tự các đời vua tiếp nối là Edward VIII (1894-1972) và George VI (1895-1952) cũng vậy…

Tháng 2-1952, con gái lớn của Vua George VI lên nối ngôi cha, lấy tước hiệu là Nữ hoàng Elizabeth II đã cho gắn viên kim cương Koh-i-Noor lên vị trí cao nhất trên vương miện thường đội trong các dịp nghi lễ chính thức từ đó đến nay.

Theo lời luật sư D. Souza, thì giới luật sư Ấn Độ hiển nhiên sẽ viện dẫn Đạo luật Holocaust được Quốc hội Anh thông qua vào năm 2009, trong đó có điều khoản cho phép các tổ chức quốc gia trao trả các tác phẩm nghệ thuật bị đánh cắp cho chủ sở hữu hợp pháp. "Nếu Tòa án Tối cao Anh đưa ra phán quyết bất lợi, chúng tôi sẽ đưa vụ việc ra Tòa án Trọng tài Quốc tế (PCA) ở The Hague (Hà Lan), là cấp tư pháp cao nhất có thẩm quyền phân xử tranh chấp giữa các quốc gia mà cả Ấn Độ lẫn Anh đều ký công ước tham gia", ông D. Souza nhấn mạnh.

Nữ diễn viên Bollywood nổi tiếng Bhumika Singh đã phát biểu nhân vụ kiện: "Koh-i-Noor  không chỉ thuần túy là một viên ngọc quý, mà còn là một phần lịch sử di sản văn hóa của Ấn Độ, cũng là linh hồn của Hiệp hội Mountain of Light".

Không riêng phía Ấn Độ mới mạnh mẽ đòi lại viên kim cương huyền thoại, mà có nhiều người Anh cũng lên tiếng ủng hộ quan điểm này. Như nghị sĩ Keith Vaz thuộc đảng Lao động đối lập, là vị dân biểu gốc châu Á tại nhiệm lâu nhất trong Nghị viện Anh, vào cuối tháng 7 vừa qua trong lời đáp từ bài diễn văn của nghị sĩ kiêm Người phát ngôn của Quốc hội Ấn Độ Shashi Tharoor tại Trường đại học Oxford, nhân đánh dấu 200 năm người Anh xâm chiếm Ấn Độ, dân biểu K. Vaz đã khảng khái đề nghị: "Giờ đây tốt nhất Anh nên trao trả viên kim cương Mountain of Light cho phía Ấn Độ, nhằm  thể hiện tinh thần thiện chí trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay".

Nghị sĩ Anh K. Vaiz từng lên tiếng yêu cầu trả lại viên kim cương “Mountain of Light” cho phía Ấn Độ.
Nghị sĩ Anh K. Vaiz từng lên tiếng yêu cầu trả lại viên kim cương “Mountain of Light” cho phía Ấn Độ.

Vụ khởi kiện diễn ra trùng thời điểm chuyến công du nước Anh lần đầu tiên của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong tuần lễ vừa qua, đã gây được sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Trước đó vào năm 1997, trong chuyến thăm chính thức của Nữ hoàng Elizabeth II đến Ấn Độ, nhân kỷ niệm 50 năm ngày nước này giành được độc lập, New Delhi đã thỉnh cầu phía Anh trao trả lại viên kim cương trị giá tới 100 triệu bảng Anh, tính theo giá thị trường quốc tế vào lúc ấy. Tháng 2-2013, trong chuyến công du Ấn Độ, Thủ tướng Anh David Cameron đã trả lời dứt khoát yêu sách từ phía chủ nhà: "Chúng tôi không cưỡng đoạt báu vật đó để mà tự giác trả lại".

Việc kiện đòi viên đá quý Koh-i-Noor không phải là vụ tranh chấp tác phẩm nghệ thuật đầu tiên giữa Anh với nước ngoài. Nhà nước Hy Lạp từng nhiều lần đòi Bảo tàng British ở London phải trả lại quần thể tượng điêu khắc trên đá cẩm thạch, có niên đại nhiều thế kỷ trước Công nguyên bị nhà ngoại giao Anh Thomas Bruce (1766-1841), tức Bá tước Elgin lấy đi từ đền thờ Parthenon ở Athens và đưa về Anh vào đầu thế kỷ XIX.

London biện luận rằng, hành động mua bán cổ vật của Bá tước Elgin phù hợp với luật pháp Anh lúc ấy, còn phía Hy Lạp cho rằng Bá tước Elgin lợi dụng vai trò là Đại sứ tại Đế chế Ottoman đang cai trị Hy Lạp để chiếm đoạt quần thể tượng đài vô giá... Kết cục sự việc kéo dài suốt nhiều thập niên qua vẫn chưa ngã ngũ.

T.Q.Long (tổng hợp)

Các tin khác

“Giấc mơ châu Âu” trong một thế giới biến động

“Giấc mơ châu Âu” trong một thế giới biến động

4 năm sau khi được trao quy chế ứng viên, Ukraine và Moldova đã bước vào giai đoạn quan trọng trên con đường gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Ngày 15/6/2026, EU chính thức mở cụm đàm phán “Fundamentals” (Những vấn đề nền tảng) nơi các cam kết chính trị bắt đầu chuyển thành các tiêu chí pháp lý, kỹ thuật và thể chế cụ thể. Trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu biến động sâu sắc, mỗi bước đi trong chính sách mở rộng của liên minh này không đơn thuần mang ý nghĩa thủ tục mà còn phản ánh những tính toán chiến lược rộng lớn hơn.

Mạng xã hội, “con dao hai lưỡi” của Tổng thống Milei

Mạng xã hội, “con dao hai lưỡi” của Tổng thống Milei

Trên hành trình từ một nhà kinh tế học ít tên tuổi trở thành Tổng thống Argentina, ông Javier Milei đã tận dụng rất hiệu quả mạng xã hội để chinh phục cử tri. Nhưng, giờ đây, chính thứ vũ khí chính trị lợi hại từng đưa ông lên đỉnh cao quyền lực lại đang bộc lộ những giới hạn mới, trong bối cảnh cuộc bầu cử năm 2027 đến gần.

Khủng hoảng quyền lực tại Brazil: Tương lai bất định của nền dân chủ lớn nhất Mỹ Latinh

Khủng hoảng quyền lực tại Brazil: Tương lai bất định của nền dân chủ lớn nhất Mỹ Latinh

Trong thời gian ngắn, Tổng thống Brazil, ông Lula da Silva đã phải hứng chịu ba thất bại liên tiếp chưa từng có trước Quốc hội, điều này đặt dấu hỏi lớn về khả năng điều hành của chính phủ và khơi mào một cuộc đối đầu quyền lực đang diễn ra - nơi cơ quan lập pháp nổi lên thách thức trực diện mô hình tổng thống liên minh đã tồn tại ổn định suốt ba thập kỷ ở quốc gia Mỹ Latinh này.

Bóng ma “Farmgate” đe dọa chính trường Nam Phi

Bóng ma “Farmgate” đe dọa chính trường Nam Phi

Phán quyết của Tòa án Hiến pháp Nam Phi về việc khôi phục quy trình luận tội Tổng thống Cyril Ramaphosa hôm 8/5 không chỉ là đòn giáng mạnh vào uy tín cá nhân nhà lãnh đạo 73 tuổi, mà còn đẩy liên minh cầm quyền tại quốc gia này vào một cuộc sát hạch sống còn.

Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

Sau 16 năm cầm quyền, Thủ tướng Viktor Orban sẽ rời vị trí lãnh đạo Hungary khi phe đối lập giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội hôm Chủ nhật (12/4). Sự kiện không chỉ khép lại kỷ nguyên kéo dài của vị thủ tướng được xem là biểu tượng cho cánh hữu ở châu Âu, mà còn đem đến một câu hỏi lớn về việc Hungary sẽ chuyển mình sang quỹ đạo mới theo cách nào?

Hungary: Cuộc bầu cử định đoạt tương lai

Hungary: Cuộc bầu cử định đoạt tương lai

Người dân Hungary sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày 12/4. Đây được xem là cuộc bầu cử quan trọng nhất năm của châu Âu, bởi nó quyết định tương lai chiếc ghế thủ tướng của ông Viktor Orbán - biểu tượng cực hữu toàn cầu của đất nước, đối mặt với thách thức lớn nhất sau 16 năm cầm quyền từ ứng viên đối lập Péter Magyar.

Ván cược mạo hiểm của Tổng thống Argentina

Ván cược mạo hiểm của Tổng thống Argentina

Nhằm xốc lại nền kinh tế trì trệ của Argentina, chính phủ Tổng thống Javier Milei đang thúc đẩy một cải cách lao động sâu rộng chưa từng có, trong đó một ngày làm việc có thể kéo dài tới 12 giờ và chi phí sa thải được hạ thấp. Nhưng, liệu dự luật này có thể trở thành cú hích cần thiết cho nền kinh tế, hay là một ván cược đầy rủi ro đối với Argentina?

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.