Hành trình tội ác của trùm khủng bố Chechnya Basayev

Bảy lần vướng đạn, 7 lần bị thương nặng, mù một mắt, cụt một chân, Shamil Basayev vẫn chưa một lần bị quân đội Liên bang sờ gáy. Cái đầu của trùm khủng bố người Chechnya này được chính quyền Nga treo giá 10 triệu USD.

Vụ bắt cóc đầu tiên với quy mô lớn do Basayev tiến hành là vào tháng 6/1995. Cùng với 200 tên, Basayev đã bất ngờ tấn công vào một bệnh viện thành phố Budennovsk thuộc vùng Stavropol (Nga), bắt cóc tất cả các bác sỹ và bệnh nhân làm con tin để trả thù cho cái chết của đồng bọn.

Cả nước Nga đã nín thở mấy ngày liền theo dõi diễn biến của vụ bắt cóc chưa từng thấy trong lịch sử nước này. Hàng trăm con tin đã ở trong tình trạng cực kỳ căng thẳng suốt mấy ngày liền. Thủ tướng Nga Chernomưdin đã phải trực tiếp tới đàm phán với Basayev để giải thoát cho các con tin. Sau vụ này, Basayev được thế giới biết đến với biệt danh “Chó sói Chechnya” hay “chuyên gia phụ khoa đao phủ Chechnya điên rồ nhất”.

Trong cuộc chiến tranh Chechnya (1994 - 1996), Basayev được Tổng thống Chechnya lúc đó là Dudaev phong hàm chuẩn tướng và giao cho chỉ huy mặt trận Đông - Nam và mặt trận trung tâm. Lúc này, trong tay hắn có một khối lượng lớn vũ khí tối tân, kể cả xe bọc thép, hệ thống tên lửa “Grad”, “Strela” và “Stinger”... Nhiều lần Basayev lên tiếng đe dọa Chính phủ Nga rằng sẽ tiến hành các vụ khủng bố đẫm máu.

Tháng 8/1996, Basayev là một trong những tên chỉ huy chiến dịch tấn công đánh chiếm thủ phủ Grozny do lực lượng quân đội Nga kiểm soát. Đội quân của Basayev đã tiến hành nhiều vụ đánh bom, đặt mìn nhằm vào các đoàn xe quân sự, các đơn vị quân đội Liên bang, các trụ sở chính quyền Nga tại Chechnya . Basayev còn gửi các tay súng của mình tới Albany để giúp đỡ những chiến hữu của y.

Trong cuộc chiến Kosovo, Basayev cũng ngỏ lời muốn hỗ trợ các tay súng Kosovo về “nghệ thuật chiến tranh du kích” mà y đã được đào tạo tại Afghanistan nhưng đã bị các chiến hữu cùng chung “lý tưởng” từ chối. Basayev từng tuyên bố sẵn sàng gửi 150 chiến binh tới Trung Đông để tiến hành cuộc thánh chiến giải phóng Jerusalem khỏi tay của Israel . Và chính y cũng từng chuyển lửa từ Chechnya tới các nước cộng hòa tự trị khác như Naornưi Karabac, Dagestan, Bắc và Nam Ossetia, Igushetia…, khiến không ít người thiệt mạng, nhiều gia đình phải bỏ nơi chôn nhau cắt rốn để chốn chạy chiến tranh.

Gần đây nhất, nhóm khủng bố của Basayev đã tiến hành vụ bắt cóc hơn 1000 con tin là các học sinh trường trung học cơ sở thành phố Beslan (Bắc Ossetia). Kế hoạch bắt cóc con tin đã được người của Basayev chuẩn bị từ nhiều tháng trước. Chúng đã lợi dụng lúc trường đóng cửa sửa chữa để đưa thuốc nổ, vũ khí vào giấu tại những nơi bí mật đợi tới ngày khai giảng mới hành động. Hơn 300 người chết, 700 người bị thương, chủ yếu là trẻ em vô tội, là “chiến công” của trùm khủng bố.

Trở thành trùm khủng bố từ công nhân nông trường

Sinh năm 1965 tại làng Vedeno (Chechnya) trong một gia đình 5 anh em có “gien khủng bố” (em trai của Basayev bị giết trong trận đọ súng với quân đội Liên bang năm 1995, còn anh trai của Basayev tham gia vào đội quân khủng bố hiện đang làm chỉ huy một nhóm phiến quân tại làng Bamut). Sau ba lần thi vào khoa luật Trường Đại học Tổng hợp Moskva nhưng đều trượt, Basayev ở nhà làm công nhân nông trường. Đến năm 1987, Basayev trúng tuyển vào trường đại học thổ nhưỡng. Thế nhưng, sau hai năm học, mặc dù được hưởng chính sách ưu đãi đặc biệt đối với người dân tộc Chechya, nhưng do nợ thi như chúa chổm nên hắn bị đuổi khỏi trường. Basayev lao vào kinh doanh nhưng cũng không thành.

Không học được ở Nga, năm 1989, Basayev quyết định sang Thổ Nhĩ Kỳ du học tự túc. Tại đây, y đã theo khoá đào tạo tại Học viện Hồi giáo Istanbul . Nhưng rồi cũng chỉ theo học được 2 năm, Basayev lại thấy và chán bỏ về Nga để chờ cơ hội. Đúng lúc đó tại Moskva xảy ra chính biến, Basayev tích cực tham gia bảo vệ “Nhà Trắng” để gây “vốn” chính trị với một tham vọng lớn.

Từ Moskva trở về Chechnya năm 1991, Basayev tự nguyện xung phong vào tổ chức vũ trang bất hợp pháp “Đại hội toàn dân tộc Chechnya” để làm bàn đạp chuẩn bị bước vào con đường làm chính trị. Nhóm vũ trang của Basayev mang tên “Vedeno” làm nhiệm vụ bảo vệ cuộc họp của “Liên đoàn các dân tộc Kavkaz” và “Đại hội toàn dân tộc Chechen” tổ chức tại Grozny. Cũng tại Chechnya, Basayev hăng hái tham gia các sự kiện “cách mạng Chechnya” vào tháng 8 – 11/1991, trong đó có vụ tấn công chiếm giữ tòa nhà của cơ quan an ninh Nga tại Chechnya. Tiếp đó, Basayev cùng với 2 tên khủng bố khét tiếng tiến hành vụ bắt cóc máy bay Liên Xô tại thành phố “Nước khoáng” bay sang Thổ Nhĩ Kỳ để phản đối việc Moskva ban bố tình trạng khẩn cấp tại Chechnya . Vụ cướp máy bay này đã gây được tiếng vang lớn khiến cho “Đại hội toàn dân tộc Chechen” chú ý.--PageBreak--

Sau chiến công này, như một vị “anh hùng dân tộc”, Basayev quyết định ra tranh cử Tổng thống  Chechnya năm 1991. Thế nhưng, kế hoạch tranh cử của Basayev không thành, y chỉ nhận được số phiếu rất thấp đứng sau đối thủ Dudaev.

Hành trình trở thành trùm khủng bố của Basaev bắt đầu khi hắn lập nhóm biệt kích phá hoại đặt trụ sở tại thủ phủ Grozny của Chechnya . Tháng 7/1992, nhóm biệt kích của Basayev đã bị lực lượng Cảnh sát Nga phát hiện vào lúc chúng đang trên đường tới nước Cộng hòa tự trị Abkhadia với ý đồ làm cuộc “cách mạng”. Không còn đường thoát, Basayev cùng với các thủ hạ cướp xe buýt, bắt cóc các hành khách làm lá chắn để thoát thân. Đầu năm 1992, nhóm biệt kích của Basayev đã đứng về phía Adecbaizan tham gia trong các trận chiến chống lại Armenia tại Karabac. Trong thời gian nổ ra các cuộc đụng độ vũ trang giữa quân đội của Tổng thống Chechnya Dudaev với lực lượng đối lập vào năm 1993, Basayev tìm cách trở thành người trung gian trong các cuộc đàm phán để tăng cường vai trò và uy tín cá nhân nhằm trục lợi.

Trong vòng 2 năm sau đó, Basayev và tay chân của mình 3 lần sang Afghanistan “tầm sư học đạo” khủng bố và chiến tranh du kích. Basayev sử dụng nhóm phiến quân được huấn luyện thiện nghệ của mình để chơi trò chính trị giữa hai phe. Lúc thì Basayev đứng về phía lực lượng đối lập đòi Tổng thống Dudaev phải từ chức, khi thì tấn công lực lượng chống Dudaev. Sau khi tiểu đoàn của Basayev góp phần đánh bại cuộc tập kích của lực lượng đối lập định chiếm thủ phủ Grozny thì Basayev trở thành cánh tay đắc lực của Dudaev. “Tiểu đoàn Abkhadia” của Basayev được giao nhiệm bảo vệ tính mạng cho Dudaev.

Được Dudaev cung cấp tiền của, nhóm phiến quân của Basayev tuyển mộ thêm các tay súng mới để đối đầu với quân đội Nga. Đến năm 1994, Basayev có tới 5.000 tay súng. Nhóm phiến quân này khét tiếng về sự tàn bạo. Chúng đã tiến hành vụ sát hại chưa từng thấy đối với những người tỵ nạn tại khu vực Gagra và thôn Liselize, khiến hàng ngàn người tỵ nạn Grudia, Nga , Armenia , Hy Lạp thiệt mạng.

Nhờ những “thành tích” đẫm máu đó mà Basayev đã được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh lực lượng vũ trang nước Cộng hòa ly khai Chechnya . Năm 1997, Basayev lại ra tranh cử Tổng thống  Chechnya nhưng tiếp tục thất bại. 

Basayev hiện lẩn trốn ở đâu?

Trong một trận đánh tại Vedeno, quân đội Liên bang đã tiêu diệt gần hết nhóm phiến quân, Basayev may mắn thoát chết cùng 200-300 thủ hạ tìm đường chạy trốn. Năm 1995, trong một trận oanh kích của lực lượng quân đội Liên bang vào ngôi nhà của ông chú Basayev, nơi y đang lẩn trốn, song Basayev không có mặt nên thoát chết. Sau lần chết hụt đó, Basayev càng điên cuồng chống lại quân đội Liên bang.

Kể từ năm 1995, Basayev bị truy nã đặc biệt trên toàn Liên bang. Cho đến nay, các cơ quan chức năng Nga áp dụng nhiều biện pháp nhưng vẫn chưa bắt được hắn. Cái đầu của tên trùm khủng bố đã được treo giải thưởng 5 triệu USD và tăng lên 10 triệu USD vào tháng 9/2004 nhưng vẫn chưa có ai lĩnh giải. Đầu năm 2000, Basayev đã bị trúng mìn cụt một chân và mù một mắt trong lúc tìm đường chạy trốn khỏi Grozny trước sự truy lùng của lực lượng Liên bang.  Đến nay đã 7 lần, tên trùm khủng bố bị vướng đạn của quân đội Liên bang, 7 lần bị thương nặng nhưng y vẫn chưa bị tiêu diệt. Tên trùm khủng bố tuy mất một chân nhưng vẫn lẩn quất ở đâu đó tại Chechnya  để chỉ huy các tay chân của y

Huyền Linh

Các tin khác

“Giấc mơ châu Âu” trong một thế giới biến động

“Giấc mơ châu Âu” trong một thế giới biến động

4 năm sau khi được trao quy chế ứng viên, Ukraine và Moldova đã bước vào giai đoạn quan trọng trên con đường gia nhập Liên minh châu Âu (EU). Ngày 15/6/2026, EU chính thức mở cụm đàm phán “Fundamentals” (Những vấn đề nền tảng) nơi các cam kết chính trị bắt đầu chuyển thành các tiêu chí pháp lý, kỹ thuật và thể chế cụ thể. Trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu biến động sâu sắc, mỗi bước đi trong chính sách mở rộng của liên minh này không đơn thuần mang ý nghĩa thủ tục mà còn phản ánh những tính toán chiến lược rộng lớn hơn.

Mạng xã hội, “con dao hai lưỡi” của Tổng thống Milei

Mạng xã hội, “con dao hai lưỡi” của Tổng thống Milei

Trên hành trình từ một nhà kinh tế học ít tên tuổi trở thành Tổng thống Argentina, ông Javier Milei đã tận dụng rất hiệu quả mạng xã hội để chinh phục cử tri. Nhưng, giờ đây, chính thứ vũ khí chính trị lợi hại từng đưa ông lên đỉnh cao quyền lực lại đang bộc lộ những giới hạn mới, trong bối cảnh cuộc bầu cử năm 2027 đến gần.

Khủng hoảng quyền lực tại Brazil: Tương lai bất định của nền dân chủ lớn nhất Mỹ Latinh

Khủng hoảng quyền lực tại Brazil: Tương lai bất định của nền dân chủ lớn nhất Mỹ Latinh

Trong thời gian ngắn, Tổng thống Brazil, ông Lula da Silva đã phải hứng chịu ba thất bại liên tiếp chưa từng có trước Quốc hội, điều này đặt dấu hỏi lớn về khả năng điều hành của chính phủ và khơi mào một cuộc đối đầu quyền lực đang diễn ra - nơi cơ quan lập pháp nổi lên thách thức trực diện mô hình tổng thống liên minh đã tồn tại ổn định suốt ba thập kỷ ở quốc gia Mỹ Latinh này.

Bóng ma “Farmgate” đe dọa chính trường Nam Phi

Bóng ma “Farmgate” đe dọa chính trường Nam Phi

Phán quyết của Tòa án Hiến pháp Nam Phi về việc khôi phục quy trình luận tội Tổng thống Cyril Ramaphosa hôm 8/5 không chỉ là đòn giáng mạnh vào uy tín cá nhân nhà lãnh đạo 73 tuổi, mà còn đẩy liên minh cầm quyền tại quốc gia này vào một cuộc sát hạch sống còn.

Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

Bầu cử Quốc hội Hungary: Cuộc chuyển mình lịch sử

Sau 16 năm cầm quyền, Thủ tướng Viktor Orban sẽ rời vị trí lãnh đạo Hungary khi phe đối lập giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Quốc hội hôm Chủ nhật (12/4). Sự kiện không chỉ khép lại kỷ nguyên kéo dài của vị thủ tướng được xem là biểu tượng cho cánh hữu ở châu Âu, mà còn đem đến một câu hỏi lớn về việc Hungary sẽ chuyển mình sang quỹ đạo mới theo cách nào?

Hungary: Cuộc bầu cử định đoạt tương lai

Hungary: Cuộc bầu cử định đoạt tương lai

Người dân Hungary sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày 12/4. Đây được xem là cuộc bầu cử quan trọng nhất năm của châu Âu, bởi nó quyết định tương lai chiếc ghế thủ tướng của ông Viktor Orbán - biểu tượng cực hữu toàn cầu của đất nước, đối mặt với thách thức lớn nhất sau 16 năm cầm quyền từ ứng viên đối lập Péter Magyar.

Ván cược mạo hiểm của Tổng thống Argentina

Ván cược mạo hiểm của Tổng thống Argentina

Nhằm xốc lại nền kinh tế trì trệ của Argentina, chính phủ Tổng thống Javier Milei đang thúc đẩy một cải cách lao động sâu rộng chưa từng có, trong đó một ngày làm việc có thể kéo dài tới 12 giờ và chi phí sa thải được hạ thấp. Nhưng, liệu dự luật này có thể trở thành cú hích cần thiết cho nền kinh tế, hay là một ván cược đầy rủi ro đối với Argentina?

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.